واسیلی بارتلد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
واسیلی بارتلد
Vasily Bartold.jpg
زاده ۳ نوامبر ۱۸۶۹(1869-11-03)
سن پترزبورگ
مرگ ۱۹ اوت ۱۹۳۰ میلادی (۶۰ سال)
سن پترزبورگ
ملیت مردم روس
شغل تاریخ‌نگار

واسیلی ولادیمیروویچ بارتولد (Vasily Vladimirovich Bartold) معروف به «ویلهلم بارتلد»، (۱۸۶۹–۱۹۳۰) ترکشناس و ایرانشناس نامور روسی بود. از وی کتاب‌های متعددی در زمینه بررسی‌های ایرانی وجود دارد که یکی از مهم‌ترین آن‌ها «جغرافیای تاریخی ایران» نام دارد. اکثر مورخان اسلامی نسبت به نام بارتولد آشنا هستند. خانواده بارتلد که آلمانی- روسی بود در آغاز تولد، نام ویلیهم را بر وی گذاشت. بارتلد از همان اوائل که در دانشگاه سنت پترزبورگ به کار مشغول شد و از سال ۱۸۹۶ میلادی به بعد به تدریس و پژوهش‌های تاریخی و جغرافیای روزگار باستانی آسیای میانه پرداخت. بارتلد در نگارش مقالات و ویراستاری دانشنامه اسلام در ویراست اول آن نقش عمده‌ای بر عهده داشت.

پایان‌نامهٔ دکترای وی «ترکستان در طول تاریخ تا هجوم مغول» نام داشت و در سال ۱۹۲۸ میلادی در انتشارات اوقاف گیب به زبان انگلیسی انتشار یافت. بارتلد بعضی از مقالات خود را به زبان مادری‌اش یعنی آلمانی تألیف کرده‌است.

زندگی‌نامه[ویرایش]

واسیلی ولادیمیرویچ بارتولد، در سوم نوامبر سال ۱۸۶۹ (۱۲۸۶ ه. ق) در شهر سن پترزبورگ در خانواده آلمانی روسی شده‌ای بدنیا آمد. نیاکان پدری وی از مردم منطقه ساحلی دریای بالتیک بودند. نیای مادری او کشیشی لوتری بود که از هامبورگ به روسیه مهاجرت اختیار کرده و پدر و.و. بارتولد دلال بورس بود. و.و. بارتولد در حسب حال خود می‌نویسد که: ثروت پدرش را فرزندان وی حفظ نکردند و پس از انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ (۱۳۳۶ ه. ق) هیچ‌یک از فرزندان پدر او در شمار مهاجران در نیامده، ولی تمول این خاندان به و.و. بارتولد اجازه داد تا در روزگار کودکی و جوانی، معلومات انسانی فراگیری کسب کند و به ویژه زبان‌های باستانی کلاسیک (یونانی و لاتین قدیم) و زبان‌های اصلی کنونی اروپای غربی را فراگیرد و از آن پس رشته تخصصی را که از ایام مکتب آرزو می‌کرده- یعنی تاریخ را- برگزیند. در سال ۱۸۸۷ بارتولد دبیرستان هشتم سن پترزبورگ را به پایان رسانید و به اخذ مدال طلا موفق گردید؛ و پس از اندک تردیدی که در انتخاب تاریخ باستان و یا تاریخ کشورهای خاورمیانه و نزدیک پیدا کرد، سرانجام رشته اخیر را برگزید و در پائیز همان سال ۱۸۸۷ وارد دانشکده زبان‌های شرقی دانشگاه سن پترزبورگ شد و در بخش عربی، فارسی، ترکی، تاتاری، به تلمذ پرداخت. بارتولد در سال‌های دانشجوئی زبان‌های عربی و فارسی و ترکی را، به طور شایسته و بایسته فرا گرفت ولی آنچه بیش از هر چیز جالب توجه وی بود، همانا تاریخ کشورهای خاورمیانه و نزدیک در قرون وسطی بوده‌است.[۱]

آثار[ویرایش]

مجموعه آثار بارتلد که در سال‌های ۱۹۶۳ تا ۱۹۷۷ میلادی در مسکو انتشار یافت، بیش از هفت هزار صفحه‌است.

منابع[ویرایش]

  1. ترکستان‌نامه: ترکستان در عهد هجوم مغول/ نوشته و.و. بارتولد؛ ترجمه کریم کشاورز: تهران: نشر آگاه، ۱۳۶۶. ص: ۲.
  • و. بارتولد. تذکره جغرافیای تاریخی ایران. ترجمهٔ حمزه سردادور. چاپ ۱۳۵۸. ناشر توس. 
  • ویلیهم بارتلد. جغرافیای تاریخی ایران. ترجمهٔ همایون صنعتی زاده. چاپ ۱۳۷۷. ناشر انتشارات موقوفات دکتر محمود افشار یزدی.