کیاسر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
کیاسر
کیوسر
کیاسر-تابستان-96.jpg
کشور  ایران
استان مازندران
شهرستان ساری
بخش بخش چهاردانگه
نام(های) قدیمی کیاسرا
سال شهرشدن ۱۳۷۲
مردم
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۳۷۸ متر
اطلاعات شهری
شهردار خلیل‌الله انتظاری رودبارکی
پیش‌شماره تلفنی ۰۱۱

کیاسَر یکی از شهرهای استان مازندران ایران است. این شهر در ۷۰ کیلومتری جنوب ساری جای داشته و مرکز بخش چهاردانگهٔ این شهرستان می‌باشد.

کیاسر در سال ۱۳۷۲ دارای شهرداری شد. بلندایش از تراز دریا ۱۳۷۸ متر است و جمعیت آن در واپسین سر شماری پیرامون ۴۶۰۰ نفر بوده که این آمار نشان‌گر کاهش جمعیت نسبت به سال‌های پیش است.

موقعیت جغرافیائی[ویرایش]

پرچم-کیاسر-تابستان-96.jpg

کیاسر از هر سو محاط در کوه است به جز قسمت شمال غربی که به دشت کیاسر راه دارد. جادهٔ ارتباطی از همین دشت به کیاسر متصل می‌شود.

  • شمال: کوه‌های اجیر لنگه، نستر نسترا، اسب‌زین و ململی
  • جنوب: زرکوه و کوه کل‌سر
  • غرب: شاه‌کوه
  • شرق: کوه کل‌پشت و کوه فتلا (گویا تغییریافتهٔ فتح‌الله است)

خاستگاه نام‌گذاری[ویرایش]

کارخانه-سیمان-کیاسر.jpg
کیاسر1396.jpg


نام کیاسر منسوب به کاووس پسر کی‌قباد کیانی (کیوس پسر قباد ساسانی؟) است. او فرمان‌روای تبرستان و مقر فرمانروایی‌اش نیز هزارجریب و قارن‌کوه بود. از همین روی کیاسر را در گذشته‌ای نزدیک با نام کیوس‌سرا (کیاسرا) می‌شناختند چنان‌که نخستین حاکم دولتی چهاردانگه به نام «حسن اعظام قدسی» نام‌ور به «اعزام‌الوزاره» که از سوی وثوق‌الدوله، نخست‌وزیر قاجاریه در سال ۱۲۹۸ خورشیدی به عنوان حاکم چهاردانگه به کیاسر آمد در خاطرات خود در تمام جا از «کیاسرا» نام می‌برد.

شیخ سیف‌الله یساری[۱] در صفحهٔ ۱۳ کتاب تاریخ مازندران (خطی) دربارهٔ کیاسر چنین می‌نویسد:

«چون مولد نگارنده هزارجریب است، مدت‌ها که در کیاسر بودم در آنجا آثار قابل ملاحظه‌ای ندیدم مگر حمامی که تاریخ بنای آن معلوم نیست ولی طرز ساختمان آن نشان می‌دهد که از بناهای بسیار قدیمی است. عوام آن حدود عقیده چنانست که حمام مزبور از بناهای کیوس پسر قباد ساسانی است.»

تاریخچهٔ آموزش به سبک نوین[ویرایش]

با اینکه بیشتر روستاهای ایران در دورهٔ پهلوی دوم صاحب دبستان شدند، در کیاسر پایه‌گذاری مدرسه به سبک نوین، به پیش از پادشاهی رضاشاه برمی‌گردد:

عهد قاجار[ویرایش]

حسن اعظام قدسی نامور به اعظام‌الوزرا[۲] در نشستی با کدخدایان ۷ محلهٔ کیاسر و شماری از معتمدین تصمیم به بنای مدرسه در کیاسر می‌گیرد.

وی دربارهٔ گشایش این مدرسه چنین می‌نویسد: «از طرف هیئت، دعوتی از محترمین دهات اطراف کیاسر به عمل آمد و نیز اعلان شد که هر کس از اهالی دهات که مایل باشد می‌تواند حاضر شود. مدرسه افتتاح گردید در چهار اتاق که هر کدام شش میز و نیمکت گذارده شده بود و در این مدرسه ۳۰ نفر دانش‌آموز مشغول به درس خواندن شدند.» متأسفانه اعظام‌الوزاره هیچ تاریخی برای گشایش مدرسه و نام آموزگارانش یادآور نمی‌شود.

عهد پهلوی اول[ویرایش]

  • نخستین دبستان: در سال ۱۳۰۴ در کیاسر برپا شد؛ و شیخ سیف‌الله یساری نخستین آموزگار آن بود.
  • نخستین دبیرستان: در سال ۱۳۳۸ دبیرستانی با ۱۹ دانش‌آموز کار خود را در کیاسر آغاز کرده بود که به دلیل اختلافات محلی شکست خورد. ۲۰ سال بعد، در سال ۱۳۵۸ دبیرستانی به نام «البرز» برپا شد (به صورت مختلط). این دبیرستان در سال ۱۳۶۰ به «امام حسین (ع)» تغییرنام داد.
  • نخستین مدرسهٔ راهنمایی: در سال ۱۳۵۲ به نام مدرسهٔ راهنمایی البرز به صورت ملی برپا گردید (به صورت مختلط). در سال ۱۳۵۹ نام این مدرسه به «شهید مطهری» تغییر یافت. (نخستین مدرسهٔ راهنمایی در سطح کشور، سال ۱۳۵۰ پس از دگرگونی نظام آموزشی پایه‌گذاری شد)

ادارهٔ آموزش و پرورش چهاردانگه به صورت نمایندگی در سال ۱۳۵۲ برپا و در سال ۱۳۶۱ مستقل شد و شمس‌علی اکبری به عنوان نخستین رئیس آموزش و پرورش بخش چهاردانگه شروع به فعالیت نمود.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. نخستین آموزگار دبستان کیاسر که در سال ۱۳۰۴ پایه‌گذاری شد.
  2. حاکم چهاردانگه در سال‌های پایانی عهد قاجار که از طرف وثوق‌الدوله نخست‌وزیر قاجاریه به این مقام منسوب گردید.