پل محمدحسن‌خان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مختصات: ۳۶°۳۱′۲۹″شمالی ۵۲°۳۹′۵۳″شرقی / ۳۶٫۵۲۴۶۴۵°شمالی ۵۲٫۶۶۴۷۲°شرقی / 36.524645; 52.66472

پل محمدحسن‌خان
Mohammadhassan khan bridge in Babol.jpg
نمای جانبی پل و نمایش طاق‌های اصلی و فرعی آن
نامپل محمدحسن‌خان
کشور ایران
استاناستان مازندران
شهرستانشهرستان بابل
اطلاعات اثر
کاربریپل
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت۱۴۱۴
تاریخ ثبت ملی۲۲ اردیبهشت ۱۳۵۶

پل محمدحسن‌خان پلی قدیمی است که از روی رودخانه بابلرود در شهر بابل می‌گذرد. این پل از آثار دوره قاجاریان است که به جای پل قدیمی‌تری ساخته شده‌است. به نوشته تاریخ بیهقی، در دوره غزنوی در این محل پلی چوبی وجود داشته‌است، که به نوشته تاریخ طبرستان ابن اسفندیار، بعدها به دستور نصیرالدوله شاه غازی (۵۵۸-۵۳۶ ه‍. ق) «زر به خروارها ریخته شد و پارو در میان زد و … پلی از خشت و آهک بنا کردند».[۱]

این پل در ۲ کیلومتری مرکز شهر بابل و در جنوب قرار دارد و اطراف آن متشکل از ۵ محله شامل شهرک شهید چمران، شهرک فرهنگیان، محله سرپل محمدحسن‌خان بخش دو و سه و محله سرپل محمدحسن‌خان بخش مرکزی است.[۲]

در اوایل حکمرانی کریم‌خان زند، به سال ۱۱۴۶، محمدحسن‌خان قاجار جد آغامحمدخان قاجار، که شهر بارفروش (شهر بابل فعلی) و سایر نقاط مازندران را تصرف کرده و در جنگ بر کریم‌خان زند پیروز شده‌بود به پاس قدردانی از مردم بابل،[۲] با صرف هزینه ۱۲۰۰۰ تومان[۳] بر روی رودخانه بابل پل بزرگی احداث کرد که تا امروز باقی مانده و به پل محمدحسن‌خان معروف است. این پل دارای هفت چشمه (طاق) اصلی و دو چشمه فرعی است که ارتفاع آن از بستر رودخانه ۱۱ متر است. این پل با طول ۱۴۰ متر و عرض ۶ متر، یکی از پل‌های مهم استان از نظر مسائل اقتصادی و ارتباطی به‌شمار می‌آید.[۴]

تا سال ۱۳۴۳ارتباط بابل و آمل از طریق همین پل ممکن بود تا اینکه در همین سال راه جدیدی که از سوی غرب شهر آغاز می‌شد ساخته شد، اما با این که سالیان زیادی از قدمت این پل می‌گذرد کماکان پابر جاست و ماشین‌های سنگین از آن عبور می‌کنند،[۵] که این امر با خود انتقادهایی را هم به دلیل صدماتی که می‌تواند به این اثر ملی وارد کند به همراه داشته‌است.[۳][۶][۷][۸]

به همین منظور و به دلیل قابلیت عبور تنها یک باند سواره‌رو و ترافیک سنگین بر روی پل محمدحسن‌خان و به دلیل حجم ترافیک سنگین در محور قدیم بابل به آمل چندی پیش معاونت ساخت و توسعه راه‌های وزارت راه و ترابری تصمیم به ایجاد پلی بتنی یک‌طرفه در کنار پل قدیمی موجود گرفت،[۳][۹] که اکنون در حال استفاده می‌باشد.[۱۰]

این پل بزرگ‌ترین راه ارتباطی بخش‌های گتاب، بندپی شرقی و بندپی غربی شهرستان بابل نیز می‌باشد.[۲] این پل پیش از این یک‌بار به وسیلهٔ رضاشاه پهلوی مرمت شده‌است.[۵] یکی از موارد شاخص این پل معماری صفوی بنا و استفاده از سفیده تخم‌مرغ (البته به گفته برخی زرده تخم‌مرغ و ساروج) در ساخت آن است.[۲] این اثر در تاریخ ۲۲ اردیبهشت ۱۳۵۶ با شمارهٔ ثبت ۱۴۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۱۱]

پل سوم[ویرایش]

این پل در اسفند[۱۳۹۴]روز منتهی به سال جدید یعنی سال[۱۳۹۵] افتتاح رسمی شد و در حال حاضر رفت آمد خودروها از روی این پل متوقف شده‌است و با تلاش شهرداری بابل امکاناتی برای بازدید عموم از این پل فراهم شده‌است؛ که البته با آمدن باران شدید مجبور به برداشتن داربست‌ها شدند

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «پل محمدحسن خان (بابل - ویکی - پورتال کتابخانه دیجیتال سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ اکتبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ همشهری آنلاین: پل تاریخی محمدحسن‌خان بابل، حلبی‌آباد شده‌است
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ پل محمد حسن خان بابل چشم انتظار مهربانی - روزنامه کیهان - خبر فارسی
  4. پل محمدحسن خان، بابل
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ «پل محمد حسن خان در استان مازندران». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ مارس ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۶ دسامبر ۲۰۱۲.
  6. بیچاره محمد حسن خان!
  7. محمد حسن خان خسته است
  8. پایگاه خبری میراث فرهنگی ایران بزرگ - تردد وسایل نقلیه استحکام پل محمدحسن خان را با خطر مواجه کرده‌است
  9. «احداث پل بابلرود ( جنب پل محمد حسن خان ) – بابل». بایگانی‌شده از اصلی در ۵ فوریه ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۶ دسامبر ۲۰۱۲.
  10. «فهرست پروژه‌های انجام شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ دسامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۶ دسامبر ۲۰۱۲.
  11. «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.

پیوند به بیرون[ویرایش]