دونه سر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۶°۲۷′ شمالی ۵۲°۳۸′ شرقی / ۳۶.۴۵۰°شمالی ۵۲.۶۳۳°شرقی / 36.450; 52.633

دونه سر
اطلاعات کلی
کشور  ایران
استان مازندران
شهرستان بابل
بخش گتاب
نام‌های قدیمی شهنه‌کلا
مردم
جمعیت بیش از ۲۰۰۰ نفر
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۲۰
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۱۸
بارش سالانه 899
اطلاعات روستایی
ره‌آورد برنج و مرکبات
پیش‌شمارهٔ تلفن 3245 ۰۱۱
جملهٔ خوش‌آمد بر تابلوی ورودی روستا به روستای شهید پرور دونه سر خوش آمدید.

دونه سر روستایی است از توابع بخش گتاب شهرستان بابل در استان مازندران ایران.

تاریخچه[ویرایش]

Donesar2.jpg

دونه سر از آبادی‌های تاریخی و با قدمت طولانی از شهرستان بابل می‌باشد که از شمال به روستای شیرسوار، جنوب به درزی‌کلا آخوندبابا و بنگر‌کلا، شرق به بالا سرست و میر‌کلا و غرب به نوشیروانکلا و آهنگرکلا و قمی‌کلا، متصل است. از خندق برداری نسخ‌های زراعی کشان معروف به (کتی) و (اودنگ سر) و همینطور تسطیح اراضی مزبور در سال‌های اخیر و خروج دفینه‌ها از جنس مفرق اینگونه بر می‌آید که ابتدا محل قدیمی روستای دونه سر در ضلع جنوب شرقی محل فعلی گسترش داشته است. همچنین در این خاک برداری‌ها پیدا شدن جمجمه انسان‌ها و همچنین استخوان اسب‌ها در کنار ابزار رزمی آن دوران حاکی از این است که مردمی که در اینجا زندگی می‌کردند جنگجوبوده و دفن انسان به همراه ابزار رزمی بیانگر اهمیت دادن مردم قدیم این روستا به جنگ آوری و سلحشوری است. مکان فوق جزء آثار باستانی کشور به ثبت رسیده است. همچنین این روستا در کنار رودخانه متالون بنا شده است و منطقه ای که به اودنگ سر معروف است،نشان از احداث آسیاب آبی با بهره گیری از آب این رودخانه می دهد.سینه به سینه نقل شده است که دونه سر قدیم دارای 12 تکیه(حسینیه) بوده است این در حالی است که در حال حاضر علارغم اینکه روستای دونه سر از روستاهای اطراف خود بسیار بزرگتر است تنها 3 تکیه دارد. دونه سر فعلی کمی پایین تر از منطقه (کتی) ایجاد گردیده است و علت تخلیه محله قدیم بیماری وبا و طاعون و افزایش مرگ و میر بوده طوری که نقل شده، در هر خانواده چندین نفر فوت نموده‌اند. نام قدیم دونه سر شهنه کلا بوده است و در گذشته شهنه به افراد نظامی نسبت داده می شد. این نام و آن تعریف ابتدای معرفی دونه سر، نظامی گری و جنگجویی مردم قدیم دونه سر را تداعی و اثبات می کند. در حال حاضر نیز قشر زیادی از خانوارهای دونه سر به نام عسکری یا عسکردون می باشند. احتمالا پس از حمله اعراب به ایران و رواج لغات عربی واژه شهنه به عسکر که همان معنی(نظامی)را می دهد جایگزین گشته است.

Donesar3.jpg

اما دونه سر که در برخی نوشته‌ها به اشتباه دونسر[۱] یا دون سر نوشته می‌شود و معمولاً در پسوند بعضی از اهالی به اختصار (دون) ثبت شده غیر معنای لغوی خود در زبان فارسی که به معنای کوچک است مفهوم متولد دونه سر را تداعی می‌کند.

Donesar.JPG

روستای دونه سر از زمان قاجاریه محل بیتوته خان‌ها بوده و علیرضاخان عضدالملک (نایب‌السلطنه احمدشاه) فرزند موسی خان و از بستگان مهدعلیا، که از مخالفان جدی اعدام شیخ فضل‌الله نوری بود و پس از این واقعه دستور داد تا مراسم تعزیتی برای وی برپا دارند توجه ویژه‌ای به این روستا داشت. و فرزندش امیر مصطفی امیر سلیمانی معروف به مشیر السلطنه که در دربار احمدشاه سمت‌هائی احراز کرده بود وی عمارتی در این روستا بنا نمود که تا کنون باقی است واین ملک و عمارت تقریباً ۲۰ هکتاری بعد از مشیر السلطنه توسط فرزندانش علیرضا خان که جزء سناتورهای انتصابی زمان پهلوی دوم بوده و برادرش علی اکبر خان، به فردی به نام محمد مستوفی الممالکی فرزند میرزا حسن خان مستوفی[۲] که از نخست وزیران مشهور عصر قاجار بود فروخته شد. به همین دلیل به لحاظ فرهنگی و آبادانی از گذشته تا کنون نسبت به نواحی اطراف پیشرفته تر بوده است. بطوری که در زمانهایی که حتی بابل برق نداشت معابر این روستا دارای چراغ روشنایی بود، و اولین اتومبیل‌های وارداتی به این روستا رفت‌وآمد می‌کردند.

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نیز شاهد تحولات خوب در این روستا بوده و هستیم.بحمداله مردمی فهیم،آگاه و انقلابی داشته که تابع ولایت فقیه و تحت امر مقام معظم رهبری هستند.مردمی که در زمان سرسپردگی حکومتهای گذشته ودر جریان قرارداد ننگین توتون وتنباکو و به بیگاری کشاندن اجباری توسط حکومت ،زیر بار این ننگ و ذلت نرفتند و با حکومت مرکزی استان درگیر شده طوری که حکومت تبرستان علیه این مردم قشون کشی کرد ولی مردم دونه سر در مقابل آنها مقاومت نمودند وتسلیم نشدند تا اینکه حاکم مجبور شد دونه سر را از این کار معاف کند.مجاهدانی که در هشت سال دفاع مقدس با اعزام 124 رزمنده به جبهه ها و تقدیم 13 شهید و یک آزاده و تعداد زیادی جانباز، همچنان سلحشوری ها و جانبازی های خود را به رخ می کشد. بحمداله روستایی که قریب به اتفاق جمعیت 700 خانواری آن را، جوانانی غیور و غیرتمندانی عاشق دین و ولایت و میهن تشکیل می دهد،عزیزانی که به دونه سر و به گذشته و حال خود و به دلیری و دین مداری خود افتخار می کنند.

Donesar1.jpg

نام شناسی[ویرایش]

مفهوم اصلی دونه سر[۳] برگرفته از واژه محلی (دونه) به معنی برنج می‌باشد و دونه سر یعنی محلی که شلتوک‌های برنج به برنج سفید و به زبان محلی دونه تبدیل می‌شود گفته شده است. درزمان حکومت حجاج ابن یوسف ثقفی که وی شدیداً دشمن علویان بود و شیعیان در زمان حکومت او امنیت جانی و مالی نداشتند، دو برادر به نام‌های درویش سید محمد و سید وقر از سبزوار متواری و به دونه سر، شهنه کلای قدیم، مهاجرت کردند. این دو برادرسید، افرادی پاکدامن و مورد احترام اهالی بودند، آنها در کنار رودخانه متالون آسیاب آبی، بنا کرده و با تبدیل شلتوک به برنج امرار معاش می‌کردند. از آنجایی که این صنعت در روستاهای اطراف وجود نداشت علاوه بر مردم روستای دونه سر روستاهای دیگر نیز برنج‌های خود را به محل آسیاب می‌آوردند و در جواب سؤال دیگران که به کجا می‌روید می‌گفتند به دونه سر-یعنی محلی که شلتوک‌ها به برنج تبدیل می‌شود- می‌رویم. بدین صورت کم‌کم شهنه‌کلا به دونه سر تغییر نام یافت.

جغرافیا[ویرایش]

دونه سر[۴] در ۸ کیلومتری جنوب شهر بابل و ۴ کیلومتری شمال غرب شهر گتاب قرار دارد. این روستا که در حال حاضر نقش مرکزیت روستاهای اطراف را دارد، از شمال به روستای شیرسوار, جنوب به درزی‌کلا آخوندبابا و بنگرکلا، شرق به بالا سرست و میرکلا و غرب به نوشیروانکلا و آهنگرکلا و قمی‌کلا، متصل است.

منابع[ویرایش]

  • پایگاه، مجازی. بسیج شهید مطهری. دونه سر.
  • سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵، جمعیت تا سطح آبادی‌ها بر حسب سواد.
  • سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۰.