بهار نارنج

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از بهارنارنج)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
گل نارنج (بهارنارنج)

بهار نارنج شکوفه درخت نارنج است که در عطرسازی و ساختن اسانس، انواع نوشیدنی‌های فصلی و عرقیجات و تهیه مربا، گز، سوهان و … کاربرد بسیار دارد.[۱][۲][۳][۲]

بهارنارنج با نام علمی Citrus aurantium بومی آفریقای جنوبی و مناطق استوایی آسیا است. امروزه این درخت در سراسر منطقه ی مدیترانه و مناطقی از کشور امریکا رشد می کند. بهارنارنج را، نخستین بار اعراب در اوایل قرن نهم میلادی در منطقه ی مدیترانه شناساندند. گفته می شود در حدود قرن 17 میلادی ایتالیایی ها، اسپانیایی ها و فرانسوی ها این گیاه را، به گستردگی استفاده می کردند. کاربرد و مصرف این گیاه به دوران باستان بازمی گردد. یونانیان باستان بهارنارنج را برای ضدعفونی کردن در آروماتراپی(رایحه درمانی) و گیاه درمانی استفاده می کردند. این گیاه را سده ی یازدهم میلادی در سیسیل پرورش می دادند. در اواخر قرن دوازدهم به اسپانیا وارد شد و در دوره ی رنسانس مناطق خاصی برای رشد آن درست کردند.

آیین بهار نارنج[ویرایش]

شکوفه نارنج (بهارنارنج)

آیین سنتی عرق‌گیری بهار نارنج، از جمله آیین‌های سنتی مازندرانی‌ها از دیرباز بوده و است. هر ساله با فرا رسیدن اردیبهشت ماه، جشنواره ملی بهار نارنج به صورت نمادین درشهرستان بابل برگزار می‌شود.[۴][۵][۶]

خواص[ویرایش]

از بهار نارنج عرق تهیه می‌شود که طبیعتی گرم دارد. این عرق اشتهاآوری قوی بوده و برای رفع ضعف اعصاب، غم و افسردگی مفید است؛ همچنین نشاط‌آور است و در تسکین ناراحتی‌های سینه و تپش قلب نیز مؤثر است.[۷]

مداومت در مصرف بهار نارنج برای رفع بزرگی طحال مفید است و چنانچه به همراه آب کرفس مصرف شود برای استخراج سنگ‌های کلیه و مثانه و خرد کردن آن‌ها بسیار مؤثر است. مصرف این عرق هنگام بروز ناراحتی به افراد مبتلا به بیماری غش توصیه می‌شود.[۷]

بهبود ضربان نامنظم قلب[ویرایش]

در پژوهشی اثر غلظت های مختلف اسانس این گیاه، روی خواص الکتروفیزولوژیک گره دهلیزی بطنی (جریان الکتریکی در قلب پس از عبور از دهلیزها و رسیدن به بطن ها باید از ساختاری به نام گره ی دهلیزی بطنی عبور کند) با کمک مدل گره دهلیزی- بطنی و همچنین نقش حفاظتی اسانس بهارنارنج در آریتمی (ضربان نامنظم قلب) در خرگوش مطالعه شد. سه گروه مورد آزمایش قرار گرفتند که در هر گروه 6 و جمعاً 18 خرگوش بررسی شد. نتایج این تحقیق بیانگر تأثیر معنی دار غلظت های مختلف عصاره ی گیاه در افزایش پارامترهای الکتروفیزولوژیک پایه ی (زمان هدایت دهلیزی – بطنی، زمان تحریک ناپذیری کارکردی) گیاه است. به صورتی که زمان هدایت دهلیزی- گره ای در غلظت 10/3 میلی لیتر از 3/6±32/6 میلی ثانیه به 6/08±40 میلی ثانیه و زمان FRP از 5/1±147 به 3/6±166/6 میلی ثانیه افزایش معنی داری نشان داد. این تحقیق نشان می دهد که بهارنارنج به تنظیم ضربان قلب کمک می کند.

کاهش اضطراب، استرس و تحریکات عصبی[ویرایش]

در پژوهشی مصرف 0/5 تا 1 گرم بر کیلوگرم عصاره ی بهارنارنج در موش های آزمایشگاهی با مقدار 10 میلی گرم بر کیلوگرم، کلرودیازپوکسایدريال، 400 میلی گرم بر کیلوگرم والپروئیک اسید و 1/2 میلی گرم بر کیلوگرم دیازپام مقایسه شد. نتایج نشان داد که مصرف عصاره ی بهارنارنج اثر آرامش بخشی چشمگیری دارد و اضطراب را کاهش می دهد. در مطالعه ای بالینی، اثر عصاره ی بهارنارنج بر استرس در زنان نخست زا بررسی شد. نتایج این آزمایش نشان داد که رایحه درمانی با بهارنارنج، سبب کاهش اضطراب زایمان می شود. اسانس های روغنی با تحریک مسيرهای بویایی در سيستم ليمبيک مغز، باعث بهبود روحيه و کاهش سطح اضطراب در طول زایمان می شود. این اسانس ها، از راه تنفس جذب می شوند و می توانند بر آنزیم ها، کانال ها و گيرنده های یونی اثر بگذارند، منجر به تحریک مغز، تسكين اضطراب و افزایش جریان خون مغز شوند و آثار ضد افسردگی داشته باشند. این اسانس های روغنی قادرند از طریق تنفس، از سد خونی - مغزی عبور کرده و با گيرنده های سيستم عصبی مرکزی وارد عمل شوند. تحقیقات نشان می دهد که این آثار به دلیل وجود ترکیب پاراسینفرین در این گیاه است. اخلاقی و همکاران مطالعه ای با هدف بررسی مقایسه ی اثر بهارنارنج و دیازپام در کاهش اضطراب پیش از عمل جراحی انجام دادند. در این مطالعه ميزان اضطراب در دو گروه بهارنارنج و دیازپام پیش و 2 ساعت پس از مداخله اندازه گيری شد. ميزان اضطراب آشكار پس از مصرف دارو، در هر دو گروه مصرف کننده ی عرق بهارنارنج و مصرف کننده ی دیازپام کاهش یافت. نتایج این مطالعه نشان داد، بهارنارنج را می توان پيش دارويی مؤثر برای کاهش اضطراب بيماران پیش از عمل جراحی دانست.

در یک مطالعه ی کارآزمايی بالينی دوسوکور تعداد 60 بيمار 48-14 ساله ی مراجعه کننده برای عمل جراحی انتخاب و بطور تصادفي به دو گروه 30 نفره تقسيم شدند. 2 ساعت پیش از عمل به گروه1 ، میزان 100 سی سی عرق بهارنارنج و به گروه 2 محلول يک قرص  5 میلی گرم  ديازپام در100 سی سی آب بصورت خوراکی داده شد. ميزان اضطراب بيماران و علايم حياتی ایشان را پیش و دو ساعت پس از دريافت دارو ثبت کردند. نتایج نشان داد که ميزان اضطراب پس از مصرف دارو در هر دو گروه مصرف کننده ی بهارنارنج از 24.23±10.18 به 21.53±11.45 و ديازپام از 27.68±8.11 به24.68±7.94  کاهش يافت. با توجه به  این نتايج، می توان بهارنارنج را يک پيش داروی مؤثر برای کاهش اضطراب بيماران پیش از عمل جراحی دانست.

تنظیم فشار خون[ویرایش]

پژوهشی که سال 2012 در نشریه ی Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine منتشر شد، آثار مصرف عصاره ی بهارنارنج بر پرفشاری خون و سطح کورتیزول بزاق در 83 فرد مبتلا به فشار خون بالا به مدت 24 ساعت را بررسی کرده است. برپایه ی این پژوهش، استنشاق عطر شکوفه های بهارنارنج به طور چشمگیری فشار سیستولیک و دیاستولیک خون را کاهش می دهد. غلظت کورتیزول بزاقی (هورمون کورتیزول در واکنش به استرس ترشح می شود) هم به میزان چشمگیری کاهش یافت. این مطالعه نشان می دهد که استنشاق رایحه یا مصرف خوراکی شکوفه های بهارنارنج تأثیر مثبتی بر فشار خون و کاهش سطح استرس دارد.

فعالیت آنتی اکسیدانی و ضد میکروبی[ویرایش]

براساس تحقیقات، اسانس شکوفه های بهارنارنج خاصیت ضد میکروبی و آنتی اکسیدانی دارند. پژوهشی منتشر شده در مجله علوم زیستی پاکستان نشان می دهد که بهارنارنج در برابر شش نوع باکتری (به خصوص باکتری سودوموناس آئروژینوزا)، دو نوع مخمر و سه نوع قارچ، خاصیت ضد میکروبی دارد. فعالیت ضدقارچی قوی این گیاه با آنتی بیوتیک هایی مثل نیستاتین برابر است.

منابع[ویرایش]

دمنوش نیوشا 1397 منبع معتبر اطلاعات گیاهان و دارو ها