امامزاده
امامزاده به فرزند یا نوادهٔ یکی از امامان شیعه و نیز مقبرهٔ آنها گفته میشود.[۱] شیعیان معتقدند که این امامزادهها قدرت معجزه و شفا دادن بیماریها را دارند.[۲] تعداد بسیاری امامزاده در ایران و تعدادی در عراق وجود دارند.[۳] بر طبق آمار، در ایران حدود ۱۱۰۰۰ امامزاده و در عراق حدود ۸۰۰ امامزاده وجود دارد.[۴]
بقاع امامزادهها در ایران را سازمانی به نام سازمان اوقاف و امور خیریه اداره میکند. پس از انقلاب ۵۷، تعداد بقاع امامزادگان در ایران به شکل چشمگیری افزایش یافت؛ بهطوریکه تعداد امامزادههای ایران که در سال ۱۳۵۷، حدود ۱۵۰۰ بقعه برآورد شده بود، با گذشت بیش از چهار دهه، به حدود ۱۱ هزار بقعه رسیده و این بدین معناست که بهطور متوسّط، سالانه بیش از ۳۰۰ امامزاده در ایران ساخته یا شناسایی میشود.
این در حالی است که تعداد کتابخانههای عمومی ایران، حدود ۳۷۰۰ کتابخانه است که عملاً تعداد بقاع امامزادگان در ایران بیش از دو برابر تعداد کتابخانههای عمومی ایران است.[۵]
تاریخچه
[ویرایش]مورخان شیعه علل متعددی را در خصوص مهاجرت گسترده فرزندان امامان شیعه به ایران ذکر کردهاند. مهمترین آنها عبارتند از:[۶]
- امنیت موجود در ایران بعد از سده ۲ هجری قمری، به علت دوری مسافت از بغداد و شام
- محبوبیت در بین مردم ایران به ویژه در مناطق شیعهنشین و فضای مناسب برای ترویج و تبلیغ مذهب تشیع و مسائل فقهی و شرعی
- جذب نیرو برای قیام علویان زیدی
وجود امامزادهها و سایر عناصر مذهبی، گاهی باعث ایجاد یا گسترش شهر یا روستا در اطراف خود شدهاند. این شهرها یا روستاها در مواقعی حتی نام همان امامزاده را به عنوان نام برگزیدهاند. از آن جمله میتوان به شهر مشهد، که نام کنونی آن اشاره به کشته شدن علی بن موسی الرضا در آنجا دارد[۷] یا شهرهای شهرضا،[۸] صالحآباد[۹] یا پیشوا که تا قبل از دوران پهلوی امامزاده جعفر نامیده میشد[۱۰] که از نام امامزادههای مدفون در آنها گرفته شده است. شهر قم نیز پس از درگذشت فاطمه معصومه در آنجا اهمیت و گسترش یافت.[۱۱]
![عکس از امامزاده سلطان علی بن محمد باقر در ایران](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6e/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%D9%84_%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86_04.jpg/220px-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D8%A7%D9%82%D8%B1_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF_%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%D9%84_%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86_04.jpg)
امامزادهها در ایران
[ویرایش]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/Fatima_Masumeh_Shrine_Qom_Iran_Photo_By_Mustafa_Meraji_15.jpg/220px-Fatima_Masumeh_Shrine_Qom_Iran_Photo_By_Mustafa_Meraji_15.jpg)
بر اساس برخی آمار منتشر شده تعداد مقبره امامزادگان ایران در اوایل انقلاب اسلامی یک هزار و پانصد مقبره بوده و بنابر آمارهای رسمی تا سال ۱۳۹۰ بالغ بر ۱۰ هزار و پانصد مقبره رسیده است. تعداد امامزادهها در طول ۳۰ سال ۷ برابر شده و این بدان معناست که طی سالهای گذشته بهطور میانگین، سالانه تعداد ۳۰۰ امامزاده جدید در ایران مورد شناسایی قرار گرفته است.[۱۲][۱۳]این در حالیست که بالغ بر ۸۰۰۰ عدد از این امامزادهها فاقد سند و شجرهنامه هستند.[۱۴]
امامزادههای ایران در سال ۱۳۵۷، حدود ۱۵۰۰ بقعه برآورد شده بود، اما با گذشت بیش از سی سال، تعداد این امامزادهها به نزدیک ۱۱ هزار بقعه رسیده و این به آن معنا است که بهطور متوسط، سالانه بیش از ۳۰۰ امامزاده در ایران شناسایی میشود. سال ۹۱ خبرگزاری ایلنا در گزارشی نوشت که تنها دو هزار امامزاده سند و شجره نامه دارند.[۱۵]
امامزادههای جعلی
[ویرایش]بسیاری از امامزادههای ایران فاقد سند و شجرهنامه هستند و بر صحت تاریخی آنها نقدهایی وارد شده است، که از معروفترین آنها میتوان به بیبی شهربانو، امامزاده قاسم و امامزاده قلقلی اشاره کرد.[۱۶]
به گفته مدیرکل اوقاف گیلان، تا کنون ۱۳ امامزاده جعلی در این استان تخریب شده است.[۱۷]
مجلس
[ویرایش]نمایندگان مجلس از عدم برخورد مسئولان سازمان اوقاف با امامزادههای بدون شجره انتقاد کردند و این سازمان را تهدید به پیگیری طرح تحقیق و تفحص کردند.[۱۸][۱۹]
حواشی
[ویرایش]سازمان اوقاف و امور خیریه
[ویرایش]نماینده مردم رشت در مجلس، در مصاحبهای گفت که سازمان اوقاف و امور خیریه یک زمینخوار بزرگ است و او معتقد است که زمین خواریهای بزرگ در کشور ایران را سازمانها و نهادها انجام میدهند و کمتر افراد حقیقی به دنبال زمین خواری هستند که در رأس آنها سازمان اوقاف و امور خیریه است. وی همچنین در مصاحبهای اعلام کرد که مستنداتی وجود دارد که سازمان اوقاف مجوز ساختوساز به مستأجرین خود داده است.[۲۰]
افزایش تعداد امامزادهها
[ویرایش]طبق آمار رسمی، بیشاز ۸۰۰۰ امامزادهٔ قانونی و ثبتشده در ایران وجود دارد.[۲۱] اما مؤسسه دایرة المعارف بقاع متبرّکه ادّعا کرده تاکنون تعداد ۸۱۸۶ باب از بقاع متبرّکه را در کلّ کشور شناسایی نموده که در این اماکن تعداد ۱۰۶۹۱ تن از امامزادگان و پیامبران الهی مدفون هستند.[۲۲] همچنین تعداد بسیاری امامزاده نیز وجود دارند که به علُت خوابنما شدن افراد ساخته میشوند؛ بسیاری از آنها را بعداً (همانند شمال کشور) مراجع قانونی تخریب میکند.[۲۱]
البته طبق اعلام بیبیسی فارسی، تعداد امامزادههای ثبتشده در ایران حدود ۱۱۰۰۰ بقعه است.[۲۳]
امامزادههای جنجالبرانگیز
[ویرایش]امامزاده بیژن
[ویرایش]به نقل از بیبیسی، این امامزاده در استان مازندران واقع شده است. انتشار عکس تابلوی این امامزاده در اینترنت سبب شگفتی و گاه شوخی کاربران قرار گرفت. به گفته معاون سازمان اوقاف، نام اصلی این امامزاده سید محمد بوده است. با توجه به اینکه امامزاده سید محمد در محلی یا روستایی واقع شده بود که مردم این مکان را بیجن تلقی میکردند (یعنی مکانی بدون وجود جن)، بر همین اساس امامزاده سید محمد نیز در میان مردم به عنوان امامزاده بیجن و سپس در محاوره روزمره بیژن رواج یافت.[۲۴][۲۵]
امامزاده قلقلی
[ویرایش]این امامزاده در نزدیکی گیلان است. علت نام آنهم این است که عدهای از مردم برای گرفتن به اصطلاح حاجت جلوی در ورودی آن قل میخورند.[۲۶][۲۷]
امامزاده تراکتور
[ویرایش]این امامزاده در نزدیکی یاسوج است. علت نام آنهم این است که عدهای از مردم برای گرفتن به اصطلاح حاجت به تراکتور قفل و دخیل میبندند.[۲۸][۲۹]
نگارخانه
[ویرایش]-
امامزاده سلطان سید حبیب حاجیآباد
-
امامزاده حمزه قم
-
امامزاده ابراهیم قم
-
امامزاده سید لر در مارنئولی گرجستان
-
چهار امامزاده قم
-
حرم فاطمه معصومه
-
امامزاده جمال الدین قم
-
امامزاده سلطان علی بن محمد باقر در مشهد اردهال
-
شاه چراغ در شیراز
-
امامزاده درب بهشت قم
-
امامزاده شاه جمال قم
-
امامزاده سید محمد در مایان سفلی تبریز
جستارهای وابسته
[ویرایش]منابع
[ویرایش]- ↑ فرهنگ فارسی معین
- ↑ Esposito, John L. 1995. The Oxford Encyclopedia of the Modern Islamic World, v.2. Oxford University Press. Oxford. p. 185.
- ↑ فرهنگ دهخدا
- ↑ «800 مزار مقدس در عراق وجود دارد». خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. ۲۰۰۷-۰۸-۲۲. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۸-۱۶.
- ↑ «ایران از نظر تعداد کتابخانههای عمومی در آسیا پنجم است». ایسنا. ۲۰۲۲-۱۲-۰۳. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۸-۱۶.
- ↑ رسول جعفریان (۱۳۸۵)، تاریخ تشیع در ایران، قم: انصاریان، ص. ۱۵۹
- ↑ ماهوان، تاریخ مشهد الرضا، ص۱۵۲.
- ↑ سالنامه شهرداری ها. اتحادیه شهرداریهای ایران. صص. ۳۳۲.
- ↑ http://www.bagh-sj.com/article_13676_860be9448fbae1a078137e659db906ce.pdf
- ↑ «پیشوا، شهری در جنوب شرقی استان تهران». ایران اولترا. ۱۳۸۷.
- ↑ «قم پس از اسلام». استانداری قم. بایگانیشده از اصلی در ۱ آوریل ۲۰۱۹. دریافتشده در ۲۷ آگوست ۲۰۱۳.
- ↑ شنیدهها (۲۲ فروردین ۱۳۹۲). «ثبت امامزادهها در تهران». روزنامه آرمان روابط عمومی. بایگانیشده از اصلی در ۷ آوریل ۲۰۱۴. دریافتشده در ۲۸ فروردین ۱۳۹۲.
- ↑ «ادعای وجود 100هزار مقبره امامزاده را رد کردیم». روزنامه شرق. ۱۷ مرداد ۱۳۹۰. بایگانیشده از اصلی در ۷ آوریل ۲۰۱۴.
- ↑ «تنها ۲هزار از ۸ هزار امامزاده کشور شجرهنامه دارد». تابناک. ۲۲ آذر ۱۴۹۱.
- ↑ «نام امامزاده بیژن عوض شد». بیبیسی فارسی. ۹ آذر ۱۳۹۲. دریافتشده در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۳.
- ↑ «جنجال امام زادههای قلابی در ایران». روزآنلاین. ۲۱ آذر ۱۳۹۱. بایگانیشده از اصلی در ۷ آوریل ۲۰۱۴.
- ↑ «تخریب 13 امامزاده جعلی در شمال». سایت خبری عصرایران. ۹ آذر ۱۳۸۹.
- ↑ «بررسی شکایت از افزایش 7 هزارتایی امامزادهها». تابناک.
- ↑ «انتقاد از عدم برخورد مسئولان ایران با امامزادههای بدون شجرهنامه». بیبیسی فارسی. ۳ ژانویه ۲۰۱۳.
- ↑ پارسینه (۲ مهر ۱۳۹۳). «بعد از انقلاب این همه امامزاده از کجا آمده؟ + جوابیهٔ سازمان اوقاف به مطلب پارسینه».
- ↑ ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ Tabnak (۲ مرداد ۱۳۹۰). «چگونه امامزادههای ایران ۷برابر شد؟ + جوابیه».
- ↑ محمدمهدی فقیهبحرالعلوم، مزارات نهاوند، ص 12.
- ↑ BBC Persian. «نام "امامزاده بیژن" در در روستای "کُپ سفلی" از توابع استان مازندران به "امامزاده بی جِن" تغییر یافت».
- ↑ «نام امامزاده بیژن عوض شد». بیبیسی فارسی.
- ↑ ماجرای تغییر نام امامزاده «بیژن» تشریح شد+عکس فارس نیوز
- ↑ «امامزاده «قلقلی»». ایسنا. ۱۴ فروردین ۱۳۹۳.
- ↑ گزارش تلویزیون ایران از امامزاده قلقلی در گیلان.
- ↑ «آخرین خبر | ماجرای واقعی تقدس امامزاده تراکتور در کهگیلویه و بوبراحمد». آخرین خبر. دریافتشده در ۲۰۲۳-۰۹-۰۸.
- ↑ «خبرگزاری فارس - ماجرای دخیل بستن به امامزاده تراکتور». خبرگزاری فارس. ۲۰۱۸-۰۲-۱۳. دریافتشده در ۲۰۲۳-۰۹-۰۸.
پیوند به بیرون
[ویرایش]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikiquote-logo.svg/34px-Wikiquote-logo.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/30px-Commons-logo.svg.png)