سکنج

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سکنج در کاخ اردشیر، فیروزآباد فارس

سکنج (=سه+کنج) یا گوشواره یا فیلگوش، یکی از روشهای «گوشه سازی» برای تغییر مقطع "چارگوش" دیوارها به "گِرد" برای ساخت طاق یا گنبد بر روی دیوار است که از گذشته در معماری ایرانی کاربرد فراوانی داشته است. از آنجا که در سازه های چارگوش برای طاق زدن همواره مانعی به نام تغییر مقطع سر راه است از این رو به روشی نیازمندیم تا از این مانع بگذریم. "گوشه سازی" که خود به روش های گوناگونی در معماری ایران و جهان از دیرباز کارایی یافته یگانه روش گذشتن از سد این بغرنج است.

روش "گوشواره" یا "سکنج" در کنار دیگر روش های «گوشه سازی» چون شیوه کاربندی و دُمغازه‌ای به نظر کهن ترین و ساده ترین روش در گوشه سازی بوده که ساختار به ظاهر ساده آن ویژگی های زیبایی شناختی بارزی را در گذر تاریخ رفته رفته بر خود بار کرده است. هرچند اوج شکوفایی هنری در گوشه سازی به روش کاربندی به وقوع می‌پیوندد.

منابع[ویرایش]

  • پیرنیا، محمدکریم، ارمغانهای ایران بجهان معماری گنبد، مجله هنر و مردم، شماره ۱۳۶ و ۱۳۷، بهمن و اسفند ۱۳۵۲