مهر (نماز)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شیعه
Hadith Ali.svg
درگاه تشیع
عقاید
فروع نماز • روزه • خمس • زکات • حج • جهاد • امر به معروف و نهی از منکر • تولی • تبری
عقاید برجسته مهدویت: غیبت (غیبت صغری، غیبت کبراانتظار، ظهور و رجعت • بدا • شفاعت و توسل • تقیه • عصمت • مرجعیت، حوزه علمیه و تقلید • ولایت فقیه • متعه • شهادت ثالثه • جانشینی محمد • نظام حقوقی
شخصیت‌ها
چهارده معصوم محمد • علی • فاطمه • حسن • حسین • سجاد • باقر • صادق • کاظم • رضا • جواد (تقی) • هادی (نقی) • حسن (عسکری) • مهدی
صحابه سلمان فارسی • مقداد بن اسود • میثم تمار • ابوذر غفاری • عمار یاسر • بلال حبشی • جعفر بن ابی‌طالب • مالک اشتر • محمد بن ابوبکر • عقیل • عثمان بن حنیف • کمیل بن زیاد • اویس قرنی • ابوایوب انصاری • جابر بن عبدالله انصاری • ابن‌عباس • ابن مسعود • ابوطالب • حمزه • یاسر • عثمان بن مظعون • عبدالله بن جعفر • خباب بن ارت • اسامه بن زید • خزیمة بن ثابت • مصعب بن عمیر • مالک بن نویره • زید بن حارثه
زنان: فاطمه بنت اسد • حلیمه • زینب • ام کلثوم بنت علی • اسماء بنت عمیس • ام ایمن • صفیه بنت عبدالمطلب • سمیه
رجال و علما کشته‌شدگان کربلا • فهرست رجال حدیث شیعه • اصحاب اجماع • روحانیان شیعه • عالمان شیعه • مراجع تقلید
مکان‌های متبرک
مکه و مسجد الحرام • مدینه، مسجد النبی و بقیع • بیت‌المقدس و مسجدالاقصی • نجف، حرم علی بن ابی‌طالب و مسجد کوفه • کربلا و حرم حسین بن علی • کاظمین و حرم کاظمین • سامرا و حرم عسکریین • مشهد و حرم علی بن موسی الرضا
دمشق و زینبیه • قم و حرم فاطمه معصومه • شیراز و شاه چراغ • کاشمر و حمزه بن حمزه بن موسی بن جعفر امامزاده سید مرتضی و آرامگاه سید حسن مدرس • آستانه اشرفیه و سید جلال‌الدین اشرف • ری و شاه عبدالعظیم
مسجد • امامزاده • حسینیه
روزهای مقدس
عید فطر • عید قربان (عید اضحی) • عید غدیر خم • محرّم (سوگواری محرمتاسوعا، عاشورا و اربعین) • عید مبعث • میلاد پیامبر • تولد ائمه • ایام فاطمیه
رویدادها
رویداد مباهله • غدیر خم • سقیفه بنی‌ساعده • فدک • رویداد خانه فاطمه • قتل عثمان • نبرد جمل • نبرد صفین • نبرد نهروان • واقعه کربلا • مؤتمر علماء بغداد • حدیث ثقلین • اصحاب کسا • آیه تطهیر • شیعه‌کُشی
کتاب‌ها
قرآن • نهج‌البلاغه • صحیفه سجادیه
کتب اربعه: الاستبصار • اصول کافی • تهذیب الاحکام • من لایحضره الفقیه
مصحف فاطمه • مصحف علی • اسرار آل محمد
وسائل‌الشیعه • بحارالانوار • الغدیر • مفاتیح‌الجنان
تفسیر مجمع‌البیان • تفسیر المیزان • کتب شیعه
شاخه‌ها
دوازده‌امامی (اثنی‌عشری) • اسماعیلیان • زیدیه • غلاه
منابع اجتهاد
کتاب (قرآن) • سنت (روایات پیامبر و ائمه) • عقل • اجماع
یک تربت از خاک کربلا

مُهر تکه‌ای گِل شکل داده شده‌است که مسلمانان شیعه هنگام نماز بر آن سجده می‌کنند. گرچه مهر نزد شیعه موضوعیت ندارد؛ بلکه ملاک همان سجده بر خاک است و مُهر وسیله‌ای است که سجده بر خاک را در هر جا و هر مکان سهل و آسان می‌سازد.

سجده‌گاه پیامبر اسلام[ویرایش]

بر اساس حدیث بسیار مشهوری که معتبرترین منابع فقهی شیعه و سنی و کتب فراوانی در میان مسلمین آن را نقل کرده‌اند، پیامبر اسلام گفته‌است:

جعلت لي الأرض مسجداً و طهورا[۱][۲][۳]
زمین به عنوان سجده‌گاه و وسیله‌ای پاک‌کننده برای من قرار داده شده‌است

در این روایت پیامبر اسلام زمین را آشکارا به‌عنوان سجده‌گاه معرفی می‌کند. در عمل نیز پیامبر اسلام شیوهٔ سجده کردن را به اصحاب آموخته‌است.

برای نمونه، وائل (یکی از صحابه) نقل می‌کند که پیامبر را دیدم، درحالی‌که پیشانی و بینی مبارک خویش را به هنگام سجده بر روی زمین گذارده‌است.[۴] ابوهریره و ابوسعید خدری نیز در روایاتی جداگانه می‌گویند که بر اثر بارش باران، خاک زمین تر شده بود، اما با این حال رسول خدا بر روی زمین سجده نمود و ما خود اثر آن را را بر پیشانی آن بزرگوار مشاهده کردیم.[۵][۶][۷][۸][۹] عایشه می‌گوید که رسول خدا هیچ‌گاه به هنگام سجده پیشانی خویش را با چیزی نمی‌پوشاند.[۱۰][۱۱]

سجده‌گاه شیعیان[ویرایش]

شیعیان مطابق آموزه‌ای اهل بیت معتقدند که در شرایط عادی و در غیر حالت اضطرار، باید بر روی زمین و اجزای آن یا آنچه که از آن می‌روید، به استثنای خوراکی‌ها و آنچه که برای تهیه لباس بکار می‌روند، سجده کرد.

شیعیان دلائل و روایات فراوانی در خصوص سجده‌گاه انسان از اهل بیت مورد استناد قرار می‌دهند. به عنوان نمونه هشام بن حکم از جعفر صادق خواست تا او را از چیزهائی که سجده بر آنها صحیح است آگاه کند، جعفر صادق در پاسخ گفت: «سجده بر هیچ چیز جائز نیست، مگر بر زمین و آنچه زمین آنرا می‌رویاند، به غیر از چیزهائی که خورده می‌شوند یا پوشیده می‌گردند.»[۱۲][۱۳]

از نظر علمای شیعه، سجده بر هر خاکی بدون اشکال است، اما برای تربت حسین بن علی مزیت قائل شده و سجده بر آن را مستحب دانسته‌اند.[۱۴]

دیگر نظرات[ویرایش]

قابل ذکر است که سلفی‌گرها (وهابیت) سجده کردن بر روی مهر را کفر و شرک می‌دانند.[نیازمند منبع]

پانویس[ویرایش]

  1. صحیح بخاری، ج ۱، ص ۸۶ و ۱۱۳
  2. صحیح مسلم، ج ۲، ص ۶۴
  3. صحیح ترمذی، ج ۱، ص ۱۹۹ و ج ۳، ص ۵۶ و دیگر منابع اهل سنت
  4. عن وائل قال: «رأیت رسول‌الله یسجد علی الأرض واضعاً جبهته و أنفه في سجوده». مسند احمد (مسند الکوفیین)، ج ۴، ص ۳۱۷
  5. صحیح بخاری، ج ۱، ص ۱۶۳، ۱۹۸، ۲۰۳، ج ۲، ص ۲۵۴، ۲۵۸، ۲۵۹
  6. صحیح مسلم، ج ۳، صفحه ۱۷۲، ۱۷۳
  7. سنن نسائی، جلد ۳، ص ۷۹
  8. سنن ابوداوود، ج ۱، ص ۲۰۴، ۲۰۷
  9. مسند احمد، ج ۳، ص ۶۰، ۷۴
  10. مسند احمد، ج ۶، ص ۵۸
  11. کنزالعمال، ج ۴، ص ۲۱۲
  12. السجود لا یجوز إلا علی الأرض، أو علی ما أنبتت الأرض إلا علی ما أکل او لبس
  13. من لا یحضره الفقیه، جلد ۱، صفحهٔ ۲۷۲
  14. فلسفه سجده بر تربت امام حسین (ع)

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]