پرش به محتوا

قیام

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

قیام یا خیزش شورشی است که در برابر حکومت مقاومت می‌کند و علیه آن سازمان‌دهی می‌شود.[۱][۲] قیام اغلب ناشی از نارضایتی‌های سیاسی، مذهبی یا اجتماعی است که از نابرابری‌ها یا تبعیض‌ها ناشی می‌شوند.[۳] قیام به صورت امتناع کردن از انجام دستورهای یک مقام مستقر، مقاومت در برابر او و با هدف نفی حاکمیت یا در اعتراض به موضوعی خاص، انجام می‌شود و می‌تواند ناشی از احساس خشم و عدم پذیرش اوضاع باشد و سپس با امتناع از تسلیم یا اطاعت از مقام مسئول این وضعیت، آشکار شود. همچنین قیام ممکن است فردی یا جمعی، صلح‌آمیز (نافرمانی مدنی، مقاومت مدنی و مقاومت غیرخشونت‌آمیز) یا خشونت‌آمیز (تروریسم، خرابکاری و جنگ چریکی) باشد.[۴]

شورشی کسی است که دست به قیام می‌زند. گروه شورشی گروهی آگاه، هماهنگ و سازمان‌دهی شده است که به دنبال به دست آوردن کنترل سیاسی بر کل یک کشور یا بخشی از آن است.[۵]

طبقه‌بندی

[ویرایش]
فتح باستیل، ۱۴ ژوئیه ۱۷۸۹، در جریان انقلاب فرانسه
جنگ استقلال یونان، (۱۸۳۰–۱۸۲۱)، شورش یونانیان در داخل امپراتوری عثمانی، مبارزه‌ای که منجر به تأسیس یک یونان مستقل شد.

قیام یک شورش مسلحانه است.[۶]

شورش نوعی قیام با هدف جایگزینی یک دولت، شخصیت، قانون یا سیاست است.[۷]

جستارهای وابسته

[ویرایش]

منابع

[ویرایش]
  1. Boswell, Terry; Dixon, William J. (1990). "Dependency and Rebellion: A Cross-National Analysis". American Sociological Review. 55 (4): 540–559. doi:10.2307/2095806. ISSN 0003-1224. JSTOR 2095806.
  2. Kasfir, Nelson (2015), Arjona, Ana; Kasfir, Nelson; Mampilly, Zachariah (eds.), "Rebel Governance – Constructing a Field of Inquiry: Definitions, Scope, Patterns, Order, Causes", Rebel Governance in Civil War, Cambridge University Press, p. 24, ISBN 978-1-107-10222-4
  3. "Definition of REBEL". www.merriam-webster.com (به انگلیسی). 2024-10-13. Retrieved 2024-10-19.
  4. «معنی شورش». کلمه جو. ۲۰۲۲-۱۱-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۶-۱۳.
  5. Kasfir, Nelson (2015), Arjona, Ana; Kasfir, Nelson; Mampilly, Zachariah (eds.), "Rebel Governance – Constructing a Field of Inquiry: Definitions, Scope, Patterns, Order, Causes", Rebel Governance in Civil War, Cambridge University Press, p. 24, ISBN 978-1-107-10222-4
  6. "Insurrection". Oxford English Dictionary (2nd ed.). Oxford University Press. 1989. Insurrection: The action of rising in arms or open resistance against established authority or governmental restraint; with pl., an instance of this, an armed rising, a revolt; an incipient or limited rebellion.
  7. "revolt". Cambridge Dictionary. Cambridge University Press. Retrieved 12 September 2023.


پیوند به بیرون

[ویرایش]