شکنجه معترضان به نتایج اعلام شده انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۸۸)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

شکنجه و اعدام مخالفان و ناراضیان سیاسی در ایران در سالهای قبل[۱][۲] و بعد از انقلاب با شدت ضعف متفاوت دنبال می‌شده‌است. در کنار وزرات اطلاعات و پلیس، سپاه و لباس شخصی‌ها متهم به شکنجه و بازداشت مخالفان شده‌اند. پس از سخنرانی علی خامنه‌ای سپاه محمد رسول‌الله تهران مسئولیت برخورد با معترضان را به دستور شورای عالی امنیت ملی بر عهده گرفت.[۳] سپاه پاسداران دارای بازداشت گاه‌های اختصاصی است.[۴] برای تحویل پیکر کشته‌شدگان نیز از خانواده آنها تعهد گرفته می‌شود.[۵]

در پی آنکه محمود احمدی‌نژاد با حمایت علی خامنه‌ای خود را پیروز انتخابات ریاست جمهوری دهم نامید[۶][۷]، بازداشت و سرکوب شدید معترضان توسط نهادهای امنیتی، نظامی و انتظامی آغاز شد.[۸] در عصر جمعه ۲۲ خرداد ستاد موسوی در قیطریه توسط افرادی که خود را دارای حکم از قاضی مرتضوی می‌خواندند مورد حمله قرار گرفت و نهایتاً پلمپ شد.[۹] صدها نفر از روزنامه نگاران فعال، رهبران احزاب سیاسی منتقد دولت و فعالان سیاسی بدون ارتکاب به جرم یا تفهیم اتهام روانه زندان و بازداشتگاه شدند. در تظاهرات‌های مسالمت‌آمیز معترضان نیز عده کثیری توسط نهادهای امنیتی بازداشت شدند. این برخوردها پس از سخنرانی تهدید آمیز علی خامنه‌ای در نماز جمعه ۲۹ خرداد افزایش چشم گیری یافت و ابراز نگرانی دبیر کل سازمان ملل را در پی داشت.[۱۰] و هزاران نفر در سطح کشور دستگیر شدند.[۱۱]

همچنین در یکی از کم سابقه‌ترین موارد حمله به دانشجویان، در شب ۲۴ خرداد و بامداد ۲۵ خرداد، نیروهای امنیتی به خوابگاه‌های دانشجویان در تهران، شیراز، اصفهان و… حمله‌ور شده و عده کثیری را مجروح و بازداشت کردند. رئیس دانشگاه شیراز حمله کنندگان را افرادی اوباش اعلام کرد که از خارج دانشگاه وارد شده و به مضروب کردن دانشجویان پرداختند.[۱۲]

چنان‌که بازداشت‌شدگان در کوی دانشگاه تهران می‌گویند در اماکن مختلف و از جمله مکانی که طبقه منفی چهار ساختمان وزارت کشور تخمین زده شده‌است برای چند روز تحت شکنجه قرار گرفتند.[۱۳][۱۴][۱۵][۱۶][۱۷] برخی از پزشکان ایرانی می‌گویند که تعداد کشته‌شدگان بیش از آمار اعلام شده (۲۰ تن) است اما بسیجی‌ها مرگ تظاهرات‌کنندگان را پنهان کرده و بر پزشکان فشار آورده‌اند که در این مورد با کسی صحبت نکنند. یکی از پزشکان می‌گوید که تنها در بیمارستانی که وی در آن حضور داشته در هفته اول ۳۸ تن کشته شده‌اند.[۱۸] روزنامه گاردین گزارشی از آزار جنسی یکی از پسران بازداشت شده منتشر کرده‌است.[۱۹]

مهدی کروبی در نامه‌ای به صادق لاریجانی رئیس قوه قضائیه ادعا کرده که فرمانده سپاه پاسداران در نامه‌ای به وزارت بهداشت و درمان تحویل کپی اسناد و مدارک پزشکی به کلیه مجروحین و مصدومین حوادث اخیر را ممنوع اعلام کرده‌است. دستوری که برای جلوگیری از افشای شکنجه‌ها و تجاوزها صادر شده‌است.[۲۰]

در یکی از موارد به نام ترانه موسوی نیز احتمال تجاوز جنسی وجود دارد. گفته شده‌است جسد او سوخته پیدا شده‌است.[۲۱][۲۲][۲۳] در همین راستا سناتور جمهوری‌خواه ایالات متحده آمریکا تدیوس مک کاتر نیز طی نطقی در کنگره آمریکا با تأیید این مطلب گفت ترانه در حوالی مسجد قبا توسط عوامل رژیم اسلامی دستگیر شد و سپس در محل بازداشتگاه به او تجاوز جنسی شد و مأمورین رژیم او را به شدت مضروب کردند که باعث شد او را در حال کما به بیمارستان منتقل کنند. ترانه در بیمارستان درگذشت و مأموران رژیم برای پاک کردن آثار تجاوز، جسد او را آتش زدند و در اتوبان کرج قزوین رها ساختند. او در سخنانش رژیم ایران را برای این مورد و نیز سرکوب اعتراضات مردمی محکوم کرد.[۲۴][۲۵] پدر محسن روح الامینی نیز بعد از دیدن جسد پسرش گفت او مورد ضرب و شتم شدید قرار گرفته و دهانش را خرد کرده بودند. او گفت «فرزندم انسان صادقی بود. دروغ نمی‌گفت. مطمئنم هر چه از او سؤال کرده‌اند، درست پاسخ داده‌است. آن‌ها احتمالاً نتوانسته‌اند صداقت او را تحمل کنند و وی را به شدت کتک زده و زیر شکنجه کشته‌اند.»[۵]

منابع وابسته به احمدی‌نژاد و خامنه‌ای بارها مخالفان خود را متهم به تلاش برای انقلاب مخملی می‌کردند. متقابلاً مخالفان دولت نیز آنچه روی داده‌است را کودتای سیاسی نامیدند.

روایت بازداشت شدگان[ویرایش]

برخی بازداشت شدگان به قرار وثیقه سنگین از زندان بطور موقت آزاد شده‌اند تا طی روزهای آینده در دادگاه حضور یابند. یکی از این افراد دربارهٔ مشاهدات خود می‌گوید:

با باتوم و شوک الکتریکی به جان بازداشت شدگان افتادند. حتی آنهایی را که در آتش افتاده و سوخته بودند و بعد با هیکل سوخته به آنجا منتقلشان کرده بودند، می‌زدند. از سه بعد از ظهر تا ده شب افراد زیادی را وارد بازداشتگاه موقت کردند. یک دفعه تعدادی وارد می‌شدند و به شدت بازداشت شدگان را کتک می‌زدند. بازداشت شدگان قبلاً در خیابان‌ها به اندازه کافی مورد ضرب و شتم قرار گرفته بودند. اما وقتی هم وارد بازداشتگاه می‌شدند، تعدادی آدم دوره دیده بودند که در عین حال که لباس شخصی به تن داشتند اما کاملاً مشخص بود که به فنون رزمی آشنایی دارند. یک دفعه می‌دیدید که از بین سه نفر تلاش می‌کردند و لگدشان به نفر چهارم اصابت می‌کرد. سه نیمه شب بود که یواش‌یواش ما را به صف کردند. بعد از هفت یا هشت ساعتی ما را به آگاهی شاپور منتقل کردند. آنجا که رسیدیم تازه متوجه شدم جاهایی که من بوده‌ام چه قدر جاهای مناسبی بوده‌است. خدا شاهد است داخل آفتاب داغ، روی آسفالت، جوانان زخمی راکه در حین تجمع بازداشت شده بودند با بدن‌هایی کاملاً زخمی و خونین و برهنه روی آسفالت داغ خوابانده بودند. آن‌ها به شدت کتک خورده بودند. برای یک لیوان آب التماس می‌کردند. شیر آب در فاصله ده متری بازداشت شدگان بود. اما اجازه نمی‌دادند احدی قطره‌ای آب بنوشد. اجازه نمی‌دادند نیازهای اولیه‌اشان را برطرف کنند. آن‌هایی را که با بدن زخمی ناشی از سوختگی درد می‌کشیدند روی آسفالت داغ می‌خواباندند. جوانکی قسم می‌خورد که بسیجی‌های هم محل خودم مرا برداشتند و انداختند توی آتش. به والله قسم. آنچه من با چشم‌های خودم دیدم، این بود که این نوجوان از آرنج تا مچ دستش پوست نداشت.[۲۶]

بازداشت شدگان که در میانشان افراد زیر ۱۸ سال نیز دیده می‌شود عنوان می‌کنند که به شدت مورد ضرب و شتم قرار گرفته و بوسیله باتوم و باتوم برقی شکنجه شده‌اند.[۲۷]

گزارش دیگری حاکی است که فرد کر و لالی را نیز به ادعای شرکت در اعتراضات بازداشت کرده و چند روز شکنجه کرده‌اند تا از وی اعتراف بگریند و نهایتاً پس از تأیید پزشک مبنی بر کر و لال بودن او دست از سرش برداشته‌اند.[۲۸]

ضرب‌وشتم و شکنجه[ویرایش]

مهدی کروبی در اظهاراتی به تاریخ ۲۶ مرداد دربارهٔ مسائل مطرح شده در نامه‌اش بار دیگر از مراجعهٔ افرادی به خود خبر داد که مورد ضرب و شتم قرار گرفته‌اند و با اشاره به یک مورد خاص گفت «هنگامی که به منزل زن جوانی مراجعه کرده‌اند تا او را بازداشت کنند این زن را در مقابل چشمان مادرش به شدت مورد ضرب و شتم قرار داده‌اند.» او رفتار مأموران امنیتی پیش از انفلاب را در دستگیری مخالفان ملایم‌تر از رفتارهای فعلی توصیف کرد و گفت «در عرض چند روز تعدادی کشته‌شده و برخی آسیب دیده‌اند به طوری که دندان‌ها و سرها شکسته شده‌است و حتی چشمانی کور شده و برخی تحت شکنجه‌ها جان باخته‌اند.»[۲۹][۳۰]

تجاوز و آزار جنسی[ویرایش]

در تاریخ ۱۸ مرداد ۱۳۸۸، مهدی کروبی نامزد معترض و اصلاح طلب انتخابات ریاست جمهوری دهم، در نامه‌ای جنجال برانگیز به هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس خبرگان، از وی خواست تا به موضوع «تجاوز به دختران و پسران» بازداشتی پس از انتخابات ریاست جمهوری رسیدگی کند. وی در این نامه نوشته بود:

عده‌ای از افراد بازداشت شده مطرح نموده‌اند که برخی افراد با دختران بازداشتی با شدتی تجاوز نموده‌اند که منجر به ایجاد جراحات و پارگی در سیستم تناسلی آنان گردیده‌است. از سوی دیگر افرادی به پسرهای جوان زندانی با حالتی وحشیانه تجاوز کرده‌اند به طوری که برخی دچار افسردگی و مشکلات جدی روحی و جسمی گردیده‌اند و در کنج خانه‌های خود خزیده‌اند.

کروبی در این نامه نوشت که موارد مربوط به آزار جنسی دختران و پسران را به طور مکرر از افرادی که دارای پست‌های حساس در کشور بوده‌اند، شنیده‌است. این نامه با انتقادات و حملات شدید برخی بنیادگرایان نزدیک به دولت دهم روبرو شد.[۳۱]

مجید انصاری عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام هم از موارد متعدد تجاوز جنسی به بازداشت‌شدگان خبر داد و آن را را قطعی و اثبات‌شده دانست.[۳۲]

یکی از نمایندگان عضو کمیته ویژه مجلس برای بررسی حوادث پس از انتخابات هم به پایگاه خبری فراکسیون خط امام مجلس گفت: «تجاوز با باتوم و شیشه نوشابه به برخی از بازداشت‌شدگان حوادث پس از انتخابات برای ما محرز شده‌است.».[۳۳]

ایرنه خان دبیرکل عفو بین‌الملل هم در ۱۵ اوت اعلام کرد این سازمان از علی خامنه‌ای خواسته‌است، هر چه سریع‌تر از یک هیئت کارشناسی مستقل بین‌المللی دعوت کند تا به موضوع شکنجه در زندان‌های جمهوری اسلامی رسیدگی کند. وی مدعی شد که هم مردان و هم زنان در زندان‌های ایران مورد تجاوز جنسی و دیگر انواع شکنجه قرار گرفته و در مواردی این شکنجه‌ها به مرگ زندانیان منجر گردیده‌است.[۳۴]

سازمان دیده‌بان حقوق بشر هم در آبان ماه سال ۸۸ موارد تجاوز جنسی در زندان‌های جمهوری اسلامی ایران که پس از انتخابات ریاست جمهوری ۲۲ خرداد روی داده‌است را مستند اعلام کرد و از قوه قضائیه ایران خواست به این پرونده‌ها رسیدگی کند.[۳۵]

گاردین در گزارش مفصل خود پیرامون حمله نیروهای امنیتی و بسیجی به کوی دانشگاه تهران در مصاحبه با یکی از دانشجویان به آزار جنسی وی اشاره کرده و به نقل از آن دانشجو می‌نویسید: «پلیس به داخل خوابگاه‌ها گاز اشک‌آور شلیک کرد، ما را زد، پنجره‌ها را شکست و مجبورمان کرد بر زمین دراز بکشیم. من حتی تظاهرات هم نکرده بودم اما یکی از آنها رویم پرید، پشتم نشست و مرا زد؛ و بعد درحالی که تظاهر می‌کرد در جستجوی چاقو و تفنگ است، از من سوءاستفاده جنسی کرد. تهدیدمان می‌کردند که ما را حلق آویز کنند و به ما تجاوز کنند.»[۳۶]

حسین کروبی در پاسخ به اینکه که آیا تجاوز به دختران و پسران در زندان‌ها برای پدرش مسجل است، گفت که کسانی بودند که مورد تجاوز قرار گرفته‌اند و با آقای کروبی دیدار کرده‌اند.[۳۰] از میان این افراد می‌توان به ابراهیم شریفی اشاره کرد.

روزنامه گاردین در گزارش دیگری به نقل از وبلاگ‌های ایرانی از احتمال آزار جنسی علیه بازداشت شدگان سخن گفته‌است.[۱۹]

همچنین یک روزنامه‌نگار و فعال حقوق بشر که خود مدتی در بازداشت بوده می‌گوید گزارش‌هایی از تهدید جنسی و نگهداری بازداشت شدگان بصورت عریان در مکانهایی که تحت کنترل پلیس و سپاه است (از جمله سوله کهریزک و سوله پاسارگاد) دریافت کرده‌اند که حاکی از برخورد وحشیانه با آنان است.[۳۷]

در تاریخ جمهوری اسلامی پیش از این نیز در پرونده زهرا کاظمی نخست وزیر کانادا[۳۸] وانجمن قلم کانادا موضوع شکنجه کاظمی را مطرح کرده بودند.[۳۹]

فشار بر خانوادهٔ کشته‌شدگان و زندانیان[ویرایش]

برای تحویل اجساد به خانواده‌های کشتگان تعهدهایی از آنها گرفته می‌شود. خانواده محسن روح الامینی تعهد دادند که از کسی شکایتی نخواهند کرد. پدر خانواده شهید ناصر امیرنژاد که در حادثه کوی دانشگاه کشته‌شد و جنازه‌اش نیز در یاسوج دفن شد، به اجبار توسط مأموران به تهران منتقل شده و همراه با خانواده چند تن دیگر از قربانیان تحت فشار و تهدید قرار گرفته‌اند تا شکایتی را علیه میر حسین موسوی به عنوان قاتل فرزندش امضا کنند. مأموران امنیتی خانواده مسعود هاشم‌زاده (مادر، پدر و برادران او) را برای گرفتن مراسم ترحیم بازداشت کردند و پلاکاردها و پارچه سیاه از مقابل خانه آنها پایین کشیدند و پاره کردند.[۵]

همسر و پسر سعید حجاریان را دستگیر و در مقابل او بازجویی کردند که برای شکستن وی و فشار وارد آوردن بر حجاریان برای گفتن سخنانی است که آقای خامنه‌ای بدان نیاز دارد.[۴۰][۴۱]

نامه‌های اعتراضی زندانیان[ویرایش]

غلامحسین عرشی در نامه‌ای به دادستان تهران می‌نویسد: «در دومین جلسه بازجویی، من که از نحوهٔ برخورد خشونت آمیز و تحقیرآمیز بازجوها در جلسه قبل به ستوه آمده بودم، حتی تعلق آن عکس به خود را نیز تکذیب کردم و به آن‌ها یادآور شدم که به خاطر خدا از کتک زدن و فحاشی به من دست بردارند و اقرار به گناه ناکرده را از من نخواهند. به آن‌ها گفتم که من پاسخگوی کار خود هستم و علی‌رغم انتشار عکس از خانه متواری نشده ام. بازجوها در جواب من با توهین و فحاشی می‌گفتند: «اگر در رحم مادرت می‌رفتی تو را بیرون می‌کشیدیم. در اینجا ما هستیم که برای تو تصمیم می‌گیریم، نه خدا». آن‌ها در این مرحله دستان مرا با دستبند آهنی به صندلی بستند و با کابل و سیم مفتول به جانم افتادند. به گونهای که تا ماه‌ها آثار کابل و ضربات سیم مفتول بر بازوها و پاهایم به جای مانده و مورد تایید هم بندانم نیز هست. بازجوها برای اجبار به اعتراف به کار نکرده، یعنی آتش زدن خودروهای پلیس، به ضرب و شتم با کابل و سیم قناعت نکرده و با بازکردن پاهای من در حالی که دستانم بسته بود، بیضه‌های مرا به شدت فشار می‌داده و به آن‌ها ضربه می‌زدند به گونهای که فریاد من از درد و ضعف به هوا می‌رفت و جواب التماس و استغاثه‌های من تنها فحشهای ناموسی بود.»[۴۲]

استفاده از دارو[ویرایش]

جمعی از خانواده‌های بازداشت شدگان پس از انتخابات در بیانیه شماره ۵ خود که در ۲۴ مرداد منتشر کردند به استفاده از دارو برای درهم‌شکستن و اعتراف‌گیری از بازداشت‌شدگان اشاره کرده‌اند:[۴۳]

اجبار زندانیان به استعمال داروهایی که اثرات جسمی و روانی فراوان بر روی مصرف‌کننده آن دارد، همه خانواده‌ها را نگران کرده و با توجه به این که اعتراف گیری تحت فشار و آزار و در شرایط غیرعادی، از جمله استعمال داروهای خاص، برای تدارک‌دیدگان سناریوی انقلاب مخملی واجد اهمیت فراوان است و هرگونه افشای حقیقت در این زمینه برای آنان هزینه‌های گزاف دارد، تلاش زیادی برای مستور ماندن این اقدامات غیرانسانی در زندان‌ها می‌شود

پیش از این همسر محمدعلی ابطحی گفت که همسرش پس از دستگیری هجده کیلو وزن کم کرده است و از محمد علی ابطحی نقل کرد که قرص‌هایی به او می‌دهند که او را از جار و جنجال و هیاهوی این دنیا فارغ می‌کند.[۴۴]

برخی این موضوع را به روابط نزدیک میان جناح حاکم بر ایران با دولت روسیه و آموزش نیروهای امنیتی و به ویژه تیم‌های بازجویی در روسیه مربوط می‌دانند. استفاده از داروهای روان‌گردان برای اعتراف گیری در میان سرویس‌های امنیتی بلوک شرق و به ویژه روسیه سابقه دارد.[۴۵]

شکنجه حاضران در مراسم تشیع همسر منتظری[ویرایش]

تعدادی از شرکت کنندگان در مراسم تشییع همسر منتظری (ماه سلطان ربانی) توسط پلیس دستگیر شده و در اداره پلیس و زندان قم توسط نیروهای پلیس و حتی برخی از مقامات از جمله رئیس زندان شکنجه شدند. در میان شکنجه شدگان ۲ تن از طلاب افغانی نیز حضور داشتند.[۴۲]

عوامل و آمران شکنجه[ویرایش]

وبگاه موج سبز آزادی حسین طائب فرمانده بسیج را به‌عنوان یکی از آمران و مدیران اصلی پروژه شکنجه و اعتراف گیری معرفی کرد.[۴۶]

برخی رسانه‌ها از استخدام دوباره جواد آزاده خبر داده‌اند. جواد آزاده سرپرست تیم بازجویی متهمان پرونده قتل‌های زنجیره‌ای بود که پس از انتشار فیلم بازجویی او از همسر سعید امامی از کار اخراج شد.[۴۷][۴۸]

کشته و مجروح شدگان زیر شکنجه[ویرایش]

محمد کامرانی[ویرایش]

محمد کامرانی جوان ۱۸ ساله‌ای که در درگیریهای ۱۸ تیر در میدان ولیعصر دستگیر شد از جمله قربانیان بازداشتگاه‌های ایران است. وی که به گفته خانواده اش تنها در حال عبور از میدان بوده‌است توسط نیروهای امنیتی دستگیر و پس از چند روز در بیمارستان لقمان در وضعیت وخیم جسمی به خانواده اش تحویل می‌شود. مقامات ابتدا از خانواده او خواسته بودند که با اتومبیل برای تحویل گرفتن او به زندان اوین مراجعه کنند. مشخص نیست که وی ابتدا تیر خورده و سپس پیکر مجروحش به بازداشتگاه سوله کهریزک منتقل و در آنجا در آستانه مرگ قرار گرفته یا آنکه در بازداشتگاه و بر اثر شکنجه کشته شده‌است.[۴۹]

محسن روح الامینی[ویرایش]

محسن روح الامینی از جوانانی بود که در روز ۱۸ تیر دستگیر و به بازداشت‌گاه کهریزک منتقل شد. وی بر اثر ضربات متعدد به سر و بدن و شرایط بد نگهداری جان سپرد.[۵۰][۵۱] در روز ۱ مرداد خبر کشته شدن او در زندان به خانواده اش ابلاغ می‌شود. پدر وی عضو جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی (از تشکل‌های سیاسی جناح راست جمهوری اسلامی) و رئیس انستیو پاستور و مشاور محسن رضایی در انتخابات ریاست جمهوری دهم بود.[۵۲] پدر وی بعد از دیدن جسد پسرش گفت او مورد ضرب و شتم شدید قرار گرفته و دهانش را خرد کرده بودند. او گفت «فرزندم انسان صادقی بود. دروغ نمی‌گفت. مطمئنم هر چه از او سؤال کرده‌اند، درست پاسخ داده‌است. آن‌ها احتمالاً نتوانسته‌اند صداقت او را تحمل کنند و وی را به شدت کتک زده و زیر شکنجه کشته‌اند.» برای تحویل جنازه به خانواده وی آنها را تحت فشار گذاشتند که تعهد دهند از هیچ‌کس شکایتی ندارند.[۵]

سعید حجاریان[ویرایش]

سعید حجاریان که در جریان ترور توسط اعضای سپاه و بسیج در سال ۷۸ تقریباً فلج شده‌است جزو اولین افرادی بود که دستگیر و به زندان منتقل شد. اندکی بعد بر اثر حمله عصبی از زندان به بیمارستان منتقل و مجدداً روانه زندان شد. دکتر مرصوصی که پزشک متخصص او است گفت: «فشار عصبی می‌تواند توانمندی‌های فعلی وی را نیز تا ۹۰ درصد کاهش دهد؛ و این برای کسی که کوچکترین تغییری در وضعیت جسمی اش می‌تواند عواقب بسیار خطرناکی داشته باشد، بسیار خطرناک است.»[۵۳] مقامات همسر و پسر وی را دستگیر و در مقابل او بازجویی کردند. برخی معتقدند که دستگیری فرزند او برای شکستن وی انجام می‌شود.[۴۰][۴۱]

عیسی سحرخیز[ویرایش]

مهدی فرزندعیسی سحرخیز که جزو آخرین روزنامه نگاران و فعالان سیاسی دستگیر شده بود گفت که دنده‌های پدرش را در بازداشتگاهی که معلوم نیست کجاست شکسته‌اند.[۵۴]

سهراب اعرابی[ویرایش]

بنا بر اعلام آگاهی تهران سهراب اعرابی در ۲۵ خرداد کشته شده، ولی کالبد وی روز ۲۹ خرداد به پزشک قانونی کهریزک تحویل داده شده‌است و بعد از ده‌ها روز بی‌خبری به خانواده اش تحویل داده شده‌است. کمپین حقوق بشر خواستار تحقیقاتی مستقل در مورد نحوهٔ کشته شدن سهراب و همچنین علت تأخیر در تحویل کالبد وی به خانواده اش شده‌است.[۵۵]

امید گلباز[ویرایش]

وی که یکی از دانشجویان محروم شده از تحصیل توسط دولت احمدی‌نژاد بود در روز ۲۳ تیر در میدان ونک تهران دستگیر و پس از ضرب و شتم شدید به مکانی نامعلوم منتقل گردید. شکستگی انگشتان که بر اثر ضربات با باتوم و حتی بریدگی و قطع یک بند از انگشت وی توسط درب آهنی، خون‌ریزی‌های داخلی وی اعم از خون‌ریزی معده و پاره شدن مویرگ‌های مثانه و همچنین ضرب دیدگی شدید از ناحیه کمر و شکستگی یکی از دندان‌ها، بی خوابی و بازجوییهای طولانی مدت و تهدید به عریان کردن و آزار جنسی ماحصل چندین روز شکنجه و بازجویی طاقت فرسا بوده‌است. وی همچون سایر معترضان توسط مأموران متهم به ارتباط و مراودات با محافل بیگانه، اقدام علیه امنیت ملی، سرکردگی اغتشاشات و تخریب اموال عمومی محاربه با خدا و… شده و نهایتاً با وثیقه ۵۰ میلیون تومان آزاد می‌شود.[۵۶]

شکنجه شدگان[ویرایش]

احمد زیدآبادی[ویرایش]

وی در روزهای اول پس از آغاز اعتراضات به حمله مأموران به منزل ربوده و مدتها در سلول انفرادی و تحت شکنجه و بارجویی قرار داشت. شلیک تیر هوایی در سلول از جمله شکنجه‌هایی بود که علیه وی اعمال شد.[۵۷]

هنگامه شهیدی[ویرایش]

وی که خبرنگار و عضو ستاد مهدی کروبی بود پس از مدتها بازداشت در سلول انفرادی توانست با مادر خود دیدار کند و بخش‌هایی از شکنجه‌های صورت گرفته را افشا نماید. وی از جمله تأکید کرد که بارها بطور مصنوعی اعدام شده‌است. او همچنین اشاره کرده‌است که قرص‌هایی به وی می‌دهند که آثار شدیدی بر ذهن وی دارد.[۵۸]

ابراهیم شریفی[ویرایش]

وی مدعی است در دوران بازداشت مورد تجاوز قرار گرفته است. او که دانشجوی دانشگاه آزاد واحد تهران جنوب کامپیوتر بود یکی از مواردی است که مهدی کروبی به کمیته ویژه قوه قضائیه پیرامون تجاوز در زندانهای جمهوری اسلامی پس از انتخابات ریاست جمهوری دهم برای بررسی مطرح کرد. کروبی در نامه‌های بعدی خود مدعی تحت فشار قرار گرفتن شاهد شد. کمیته ویژه قوه قضائیه نهایتاً اعلام کرد شکنجه‌ای صورت نگرفته‌است.[۵۹][۶۰]

محل‌های نگهداری و شکنجه[ویرایش]

بنا به گزارش رسانه‌های ایران و بازداشت شدگانی که آزاد شده‌اند، زندانیان سرشناس (همچون فعالان سیاسی و روزنامه نگاران) عمدتاً توسط وزارت اطلاعات یا دادستانی تحویل بندهای سیاسی زندان اوین شده‌اند. بازداشت شدگان بی نام و نشان و مردم عادی که عمدتاً در جریان اعتراضات مردم یا در حال عبور از محل تظاهرات‌ها بازداشت شده‌اند عمدتاً به سوله کهریزک، سوله پاسارگاد و محلی که پیش از این برای نگهداری معتادان در شورآباد احداث شده بود نگهداری می‌شوند. شاهدان عینی می‌گویند که در این مکان دستگیر شدگان را مدتها بدون آب و غذا در گودالهایی با وجود گرمای شدید هوای تهران حبس کرده‌اند. پس از پایادان دوران بازجویی که عمدتاً با هدف گرفتن اعتراف اجباری و تحت فشار علیه موسوی همراه است، افراد عادی به زندان اوین منتقل می‌شوند.[۶۱]

واکنش‌های بین‌المللی[ویرایش]

دیده بان حقوق بشر در بیانیه‌ای پیرامون شکنجه دستگیرشدگان گفت: «حکومت ایران برای تأیید اظهارات مقام‌های خود دربارهٔ ارتباط بازداشت شدگان حوادث اخیر با قدرت‌های خارجی در پی گرفتن «اعتراف‌های دروغین» از آنها است. دیده بان حقوق بشر شواهدی از محبوسین پس از آزادی آنها بدست آورده که حاکی از ارعاب و سوء رفتار با زندانیان توسط مسوولان به منظور گرفتن اعترافات دروغین است.» این سازمان می‌گوید که حکومت ایران از بازجویی‌های خشن، ضرب و شتم، محرومیت از خواب و تهدید به شکنجه برای اعتراف گیری استفاده می‌کند.[۶۲][۶۳] روزنامه جوان که نزدیک به سپاه پاسداران و جناح راست ارزیابی می‌شود در چند فقره اقدام به نسبت دادن اعترافاتی به دستگیر شدگان کرد که یا تکذیب شد و یا با ابهامات و مطالب نادرست موجود در آن مردود شناخته شد، همچنین چگونگی دست یابی این روزنامه به آنچه که اعترافات دستگیرشدگان می‌نامد محل سؤال است. از جمله این روزنامه نوشت که محمود قواچانی اعتراف به آموزش در دبی برای انقلاب مخملین کرده‌است در حالیکه وی فاقد گذرنامه‌است.[۶۴][۶۵] عفو بین‌الملل نیز با انتشار بیانیه‌ای از وادار کردن بازداشت شدگان به اعترافات ساختگی ابراز نگرانی و از علی خامنه‌ای خواسته شده‌است که با صدور دستوری سازمانهای تحت امرش را از شکنجه منع کند.[۶۶]

مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران نیز به استفاده از کمپ سوله کهریزک و شکنجه و بدرفتاری دسته جمعی دستگیر شدگان اشاره کرد :

در محدوده یک سالن، ۸ اتاق، ۲ سالن قرنطینه، ۴ سوله فلزی، جمعیتی در حدود ۹۲۰ نفر که دو سوله فلزی آن به خانمهای بازداشت شده تعلق گرفته‌است، (گنجایش این دوسوله در حدود ۲۰۰ نفر است) نگهداری می‌شوند.

شاهدین عنوان می‌دارند همچون زمان طرح موسوم به ارتقای امنیت اجتماعی، بازداشت شدگان در این مکان در بدو ورود مورد ضرب و شتم قرار می‌گیرند، فضای اختصاصی به هر فرد کمتر از یک متر مربع است، تغذیه در هر روز شامل دو وعده جیره می‌شود و کماکان سیب زمینی بعنوان غذای اصلی در این مکان توزیع می‌شود. بنا بر شناخت این مکان حاصله از تحقیقات میدانی پیشین و مدعیات شاهدان، نیروهای پلیس امنیت بصورت منظم و هر روزه تحت عنوان «جیره کتک» با یورش به اتاقها و یا به صف کردن بازداشت شدگان در محوطه محصور به سیم خاردار این مکان، اقدام به ضرب و شتم شهروندان زندانی می‌نمایند. در این مکان طی دو سال اخیر دست کم ۱۴ زندانی بر اثر خشونت بی حد و حصر نیروهای نظامی یا عدم رسیدگی پزشکی جان خود را از دست داده‌اند. هر چند مجموعه امکان تأیید جان باختن فردی از سری بازداشت شدگان اخیر در این مکان را ندارد اما کماکان این موضوع بنابر شرایط و اهداف ساخت کمپ و مدیریت چند ساله آن محتمل است. همچنین گزارش شده‌است نیروهای امنیتی مستقر در این مکان به صورت گروهی به بازجویی و فیلمبرداری از شهروندان محبوس در این مکان می‌پردازند.[۶۷]

سازمان گزارشگران بدون مرز در گزارشی از نقش مرتضوی که به گفته این سازمان سابقه سیاسی در نقض حقوق بشر دارد در بازداشت و اعتراف گیری از دستگیرشدگان خبر داده[۶۸]

و زندان اوین را به ورزشگاه سانتیاگو شیلی پس از کودتای پینوشه تشبیه کرد. این سازمان گفت که گزارش‌های متعددی از شکنجه دستگیر شدگان دریافت کرده‌است :

امروز زندان اوین همچون استادیوم ورزشی سانتیاگو شیلی بعد از کودتای ۱۹۷۵ پینوشه، به زندانی خونین که خودسری در آن حکومت می‌کند تبدیل شده‌است.[۶۹]

  • چهل نهاد عربی نیز 'سرکوب' در ایران را محکوم کردند. سازمان‌هایی از کشورهای مصر، اردن، تونس، بحرین، سوریه، لبنان، یمن، لیبی، مغرب (مراکش) و عراق به همراه دو نهاد فلسطینی طی بیانیه‌ای اعلام کردند که بازداشت شدگان تحت انواع «بدرفتاری و شکنجه» قرار گرفته‌اند تا به «اعترافاتی» تن بدهند که قرار است در رسانه‌های حکومتی منتشر شود.[۷۰]

تأیید تجاوز در گزارش سالانه عفو بین‌الملل[ویرایش]

در گزارش سالانه عفو بین‌الملل به مسئله حوادث پس از انتخابات ایران نیز اشاره شده و تجاوز به برخی زندانیان مورد تأیید قرار گرفته است.[۷۱]

واکنش شخصیت‌ها[ویرایش]

محمد خاتمی در دیدار با خانواده بازداشت شدگان گفت:

اعتراض مردم سرکوب شده، کسانی که باید مدافع حقوق مردم باشند آن‌ها را تحقیر می‌کنند و در فضایی تبلیغاتی که مدام از آن سم به جامعه تزریق می‌شود حرکت مترقی و آرام مردم به اغتشاش و انقلاب رنگی با منشأ بیگانه تعبیر می‌شود و چهره‌هایی که همگی سابقه‌ای روشن دارند هدف پروژه نخ نمای تواب سازی و گرفتن اعترافات بی اساس و نمایشهای تلویزیونی قرار می‌گیرند و آنگاه دم از آشتی ملی و فضای آرام زده می‌شود؟!اگر این فضای مسموم تبلیغاتی و امنیتی ادامه پیدا کند با توجه به آنچه انجام گرفت و یک طرفه اعلام شد باید بگوییم کودتای مخملین علیه مردم و جمهوریت نظام صورت گرفته‌است.[۷۲]

رفتار نهادهای امنیتی اعتراض برخی از شخصیت‌های شناخته شده جناج راست را نیز در پی داشت. از جمله احمدی توکلی از عنوان «جنایت» برای اقداماتیکه توسط انصار حزب‌الله و پلیس در کوی دانشگاه تهران انجام شد استفاده کرد.[۷۳]

۱۰ نفر از برندگان جایزه صلح نوبل در نامه‌ای به دبیر کل سازمان ملل خواستار سفر وی به ایران و تحقیق پیرامون وضعیت دستگیر شدگان شدند.

ما خشونت و سرکوب اعتراض‌های مسالمت آمیز، محدودیت فزاینده آزادی‌های مدنی و ادامه بازداشت رهبران مدنی را (در ایران) تقبیح می‌کنیم.

در این نامه به بازداشت بیش از ۱۰۰۰ تن از فعالان سیاسی و مقامات بلندپایه دولت محمد خاتمی اشاره شده‌است. این نامه را شخصیت‌هایی همچون کیم دایه جونگ، از رئیسان جمهوری پیشین کره جنوبی، سراسقف دزموند توتو، فعال سرشناس مبارزه با نژادپرستی در آفریقای جنوبی و الی ویزل، فعال سیاسی و از بازماندگان هولوکاست امضا کرده‌اند.[۷۴]

اتباع خارجی[ویرایش]

اتباع افغانستان[ویرایش]

به نوشته سایت «ندای سبز ازادی» تعدادی از اتباع افغانستان که عموماً کارگر ساختمانی بوده‌اند در جریان تظاهرات‌ها دستگیر و پس از مدتها زندان یا از مرز عبور داده شده و یا همچنان در زندان نگهداری می‌شوند. به نوشته این سایت این افراد حضوری در تظاهرات نداشته‌اند و تنها به دلیل ماهیت کار ساختمانی و حضور در خیابان در مظان اتهام قرار گرفته‌اند. به نوشته این سایت برخورد زندانبانان با این افراد بدتر از سایر زندانیان است و ایشان به دلیل مشکلات مالی در مضیقه بوده و با انجام دادن کارهای خدماتی در زندان امور خود را می‌گذرانند. این سایت تعداد اتباع افغانی را حدود ۲۰ نفر تخمین می‌زند.[۷۵]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. Iran Between Two Revolutions by Ervand Abrahamian, p.۴۳۷
  2. Ministry of Security SAVAK, Federation of American Scientists (FAS)
  3. «فرمانده سپاه رسول‌الله:پایه اغتشاشات از مراسم سالگرد دوم خرداد بود/اغتشاشگران مجروحان را از آمبولانس پیاده و شهید می‌کردند». پارلمان نیوز، ۱۴ تیر ۱۳۸۸. 
  4. «صدور مجوز بازداشتگاه‌های امنیتی در ایران». بی‌بی‌سی فارسی، ۲۰ فروردین ۱۳۸. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ «افزایش فشار بر خانواده‌های شهدا». روزآنلاین، یکشنبه ۴ مرداد ۱۳۸۸. 
  6. «از دیگر رسانه‌ها: کودتای سیاسی ایران». بی‌بی‌سی فارسی، ۲۴ خرداد ۱۳۸۸. 
  7. «کودتای ۲۳ خرداد ۸۸». روزآنلاین، ۳۰ خرداد ۱۳۸۸. 
  8. «دستگیری گسترده فعالان سیاسی در تهران». بی‌بی‌سی فارسی، ۲۴ خرداد ۱۳۸۸. 
  9. «حمله به ستاد میر حسین موسوی در قیطریه». رادیو فرانسه، ۲۲ خرداد ۱۳۸۸. 
  10. «'بان کی مون باید برای تحقیق به ایران برود'». بی‌بی‌سی فارسی، ۰۹ تیر ۱۳۸۸. 
  11. «اسامی بازداشت شدگان روزهای اخیر». فرارو، ۳ تیر ۱۳۸۸. 
  12. «مدیریت استان مقصر وقایع اخیر دانشگاه است». ایسنا، ۲۸ مرداد ۱۳۸۸. 
  13. «گزارش گاردین از تجاوز به دستگیر شدگان». Guardian، ۱ July ۲۰۰۹. 
  14. «گفتگوی لوموند با برخی از پزشکان ایرانی شاهد جنایات». 
  15. «نامه تعدادی از زندانیان سیاسی سابق به مجامع بین‌المللی». رادیو زمانه، ۱۸ تیر ۱۳۸۸. 
  16. دادخواهی خانواده‌ها از علمای قم، رادیو زمانه، ۲۸ خرداد ۱۳۸۸
  17. «ضرب و شتم چندین ساعته دانشجویان ربوده شده کوی دانشگاه در زیرزمین وزارت کشور». خبرنامه امیر کبیر، ۲۸ خرداد ۱۳۸۸. 
  18. «گاردین: 'بسیج در کنترل پسر خامنه‌ای است'». بی‌بی‌سی فارسی، ۱۷ تیر ۱۳۸۸. 
  19. ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ «Arrested, beaten and raped: an Iran protester's tale». گاردین، ۱ July ۲۰۰۹. 
  20. افشای دستور فرمانده سپاه برای پنهان کردن اسناد جنایات و تجاوزها موج سبز آزادی، ۲۰ شهریور ۱۳۸۸
  21. «وضعیت مبهم یکی از بازداشت‌شدگان تجمع مسجد قبا». پایگاه اطلاع‌رسانی نوروز. بازبینی‌شده در ۲۷ تیر ۱۳۸۸. 
  22. «پیدا شدن جسد سوختهٔ ترانه موسوی دو هفته پس از دستگیری». شهرزادنیوز، ۲۷ تیر ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۲۸ تیر ۱۳۸۸. 
  23. «احتمال تجاوز به ترانه موسوی، بازداشتی تجمع مسجد قبا و مرگ وی». پیک ایران، ۲۳ تیر ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۲۸ تیر ۱۳۸۸. 
  24. سخنرانی سناتور مک کاتر در صفحه رسمی او در وبگاه سنای ایالات متحده
  25. فیلم سخنرانی سناتور مک کاتر دربارهٔ ترانه در یوتیوب
  26. «با تن زخمی روی آسفالت داغ». رادیو فردا، ۱۳۸۸/۰۴/۱۶. 
  27. «گزارش تکان‌دهنده‌ای از وضعیت بازداشت‌شدگان وقایع اخیر». موج سبز. 
  28. «شکنجه چند روزه برای اعتراف گرفتن از یک کر و لال». موج سبز. 
  29. «تا حقایق روشن نشود سکوت نخواهم کرد»(فارسی)‎. حزب اعتماد ملی. بازبینی‌شده در ۲۷ مرداد ۱۳۸۸. 
  30. ۳۰٫۰ ۳۰٫۱ «کروبی: از میدان کنار نمی‌روم»(فارسی)‎. بی‌بی‌سی فارسی. بازبینی‌شده در ۲۷ مرداد ۱۳۸۸. 
  31. ایران کروبی خواستار رسیدگی به خبر «تجاوز» به بازداشت شدگان شد، رادیو فردا، ۱۳۸۸/۰۵/۱۸
  32. انصاری: اگر دادگاه تشکیل شود لابد کروبی حرف خود را ثابت می‌کند ایرنا، ۲۱ مرداد ۱۳۸۸
  33. یک عضو کمیته ویژه مجلس فاش کرد: تجاوز با باتوم و شیشه نوشابه به برخی از بازداشت‌شدگان محرز شد پارلمان‌نیوز، ۴ شهریور ۱۳۸۸
  34. عفو بین‌الملل خواستار بررسی شکنجه و تجاوز جنسی در زندانهای ایران شد دویچه وله، ۱۵ اگوست ۲۰۰۹
  35. دیده‌بان حقوق بشر: مستند بودن تجاوزات جنسی در زندان‌ها رادیو بین‌المللی فرانسه، ۷ نوامبر ۲۰۰۹
  36. [گاردین: شرح وقایع هولناک کوی دانشگاه از زبان دانشجویان «http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2009/07/090713_si_ir88_kooy_students.shtml»]. بی‌بی‌سی فارسی، ۲۳ تیر ۱۳۸۸. 
  37. «بر بازداشتی‌های انتخاباتی چه می‌گذرد؟». صدای آلمان. 
  38. نخست وزیر کانادا نحوه برخورد ایران با شکنجه و قتل زهرا کاظمی را غیرقابل پذیرش خواند
  39. انجمن قلم کانادا و چند سازمان مدافع آزادی بیان، خواهان ارجاع پرونده شکنجه وقتل زهرا کاظمی به دادگاه بین‌المللی جنایی شدند
  40. ۴۰٫۰ ۴۰٫۱ «بازجویی از همسر حجاریان در حضور وی». روزآنلاین. 
  41. ۴۱٫۰ ۴۱٫۱ «یزید با امام سجاد بیمار کاری نکرد، اما خامنه‌ای از جسم ترور شدهٔ حجاریان هم نمی‌گذرد - اکبر گنجی». گویا نیوز. 
  42. ۴۲٫۰ ۴۲٫۱ "روایت غلامحسین عرشی از شکنجه‌های زندان اوین". Retrieved 2011-01-02.  خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «.D8.AC.D8.B1.D8.B3» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده‌است
  43. بیانیه شماره ۵ خانواده‌های زندانیان سیاسی هرانا، ۲۴ مرداد ۱۳۸۸
  44. بر سر زندانیان انتخاباتی چه آمده است؟
  45. پشت پرده شکنجه بازداشت شدگان؛ اعتراف گیری به روش روسی وب‌گاه جنبش راه سبز، ۲۵ مرداد ۱۳۸۸
  46. «خبرهایی از اوین - اعترافات زیر نظر وزیر بعدی اطلاعات». موج سیز، 3 مرداد ۱۳۸۸. 
  47. Who is Extracting Confessions from Reformists? rooz online
  48. Ahmadinedschad holt den Folterknecht des Schahs weltt online
  49. «تعداد جان باختگان حوادث اخیر چقدرست؟». روزآنلاین. 
  50. «محسن روح الامینی 'به علت بیماری و منژیت نمرده است'». بی‌بی‌سی فارسی. بازبینی‌شده در ۹ شهریور ۱۳۸۸. 
  51. الف
  52. «شهادت فرزند مشاور محسن رضایی». موج سبز. 
  53. «سعید حجاریان از زندان اوین به بیمارستانی در تهران منتقل شده و هم اکنون در شرایط بسیار بدی به سر می‌برد». نوروز نیوز. 
  54. «مهدی سحرخیز:دنده‌های پدرم را در بازداشتگاه شکسته‌اند». 
  55. «سهراب اعرابی به خاک سپرده شد». میزان نیوز. 
  56. «شکنجه دانشجوی محروم از تحصیل / به همراه تصاویر». هرانا. 
  57. «همسر احمد زیدآبادی از برخی جزییات شکنجه همسرش پرده برداشت/ در اتاق بازجویی تیرهوایی شلیک کرده‌اند». ادوار نیوز، ۱۴ اردیبهشت ۱۳۸۹. 
  58. «پشت پرده شکنجه بازداشت شدگان؛ اعتراف گیری به روش روسی». هرانا. 
  59. ««ابراز نگرانی شدید از امنیت جانی ابراهیم شریفی»». رادیو فردا، ۲۹ شهریور ۱۳۸۸. 
  60. «ابراهیم شریفی: فقط صدای نفس خودم و دیگران را می‌شنیدم». رادیو فردا، ۲۹ شهریور ۱۳۸۸. 
  61. «خبرهایی از اوین - بازداشت‌شدگان در محل نگهداری معتادان». موج سبز. 
  62. «دیده بان حقوق بشر: ایران در صدد گرفتن «اعترافات دروغین» از بازداشت شدگان است». رادیو فردا، ۱۳۸۸/۰۴/۱۸. 
  63. «ادامه نگرانی‌ها از وضع بازداشت شدگان در ایران». بی‌بی‌سی فارسی، ۱۸ تیر ۱۳۸۸. 
  64. «روزنامه جوان: ابطحی دائم گریه می‌کند». میزان پرس، ۸ تیر ۱۳۸۸. 
  65. «باز هم در اعترافات گاف دادند». سحام نیوز، ۱۷ تیر ۱۳۸۸. 
  66. «عفو بین‌الملل نگران 'شکنجه' فعالان سیاسی در ایران». بی‌بی‌سی فارسی، ۰۸ تیر ۱۳۸۸. 
  67. «شکنجه دسته جمعی، منظم و هرروزه بازداشت شدگان کمپ کهریزک». محموعه فعالان حقوق بشر در ایران، ۴ تیر ۱۳۸۸. 
  68. «مرتضوی جلادی که در تهران فرمان می‌دهد کیست؟». وبگاه سازمان گزارشگران بدون مرز، ۱۰ تیر ۱۳۸۸. 
  69. «نگرانی از «شکنجه» بازداشت‌شدگان اخیر». رادیو زمانه، ۶ تیر ۱۳۸۸. 
  70. «چهل نهاد عربی 'سرکوب' در ایران را محکوم کردند». بی‌بی‌سی فارسی، ۲۰۰۹-۰۷-۲۳. 
  71. "گزارش سالانه عفو بین‌الملل دربارهٔ وضعیت حقوق بشر در جهان و ایران". Retrieved 2010-05-28. 
  72. «دیدار خاتمی با خانواده دستگیر شدگان». وبگاه محمد خاتمی، ۱۰ تیر ۱۳۸۸. 
  73. «توکلی: اراذل و اوباش و خس و خاشاک کسانی هستند که به کوی دانشگاه و دانشجویان حمله می‌کنند و آن جنایات را مرتکب می‌شوند.». شهاب نیوز، ۲۸ خرداد ۱۳۸۸. 
  74. «درخواست از دبیرکل سازمان ملل: به ایران نماینده بفرست». بی‌بی‌سی فارسی، ۱۷ تیر ۱۳۸۸. 
  75. "حکم‌های زندان برای افغان‌های دستگیر شده درحوادث انتخاباتی ایران". Retrieved ۲۰۱۰-۰۵-۱۵. 

پیوند به بیرون[ویرایش]