آستین
آستین بخشی از لباس است که بازو را به‌طور کامل یا جزئی می‌پوشاند و معمولاً به حلقه آستین در تنه لباس متصل می‌شود. آستین از اجزای اصلی بسیاری از پوشاک، از جمله پیراهن، کت، مانتو، پیراهن زنانه، بلوز، روپوش و لباس‌های رسمی و محلی است.
آستین علاوه بر پوشاندن و محافظت از دست و بازو، در تنظیم دمای بدن، حفظ حریم پوششی، ایجاد آزادی حرکت و شکل‌دادن به ظاهر لباس نقش دارد. اندازه، فرم، جنس و شیوه اتصال آن می‌تواند با توجه به کارکرد لباس، شرایط آب‌وهوایی، مد، سنت‌های محلی و جایگاه اجتماعی تغییر کند.
از نظر طول، آستین‌ها معمولاً به چند گروه تقسیم می‌شوند: آستین کوتاه که تا بالای آرنج یا میانه بازو می‌رسد، آستین سه‌ربع که میان آرنج و مچ پایان می‌یابد، و آستین بلند که تا مچ یا پایین‌تر امتداد دارد. برخی لباس‌ها نیز آستین بسیار کوتاه یا کلاهکی دارند که فقط بخش بالایی شانه را می‌پوشاند.
از نظر ساختار، آستین ممکن است جداگانه برش بخورد و به حلقه آستین دوخته شود، یا همراه با تنه لباس برش داده شود. آستین «سرخود» نمونه‌ای از نوع دوم است. در آستین «رگلان»، خط دوخت از زیر بغل تا یقه ادامه پیدا می‌کند و بخش شانه در خود آستین قرار می‌گیرد. این نوع آستین معمولاً آزادی حرکت بیشتری ایجاد می‌کند. آستین «کیمونو» نیز با تنه لباس یکپارچه است و خط اتصال مشخصی در شانه ندارد.[۲]
برخی از فرم‌های شناخته‌شده آستین عبارت‌اند از آستین پفی، آستین زنگوله‌ای، آستین کلوش، آستین خفاشی، آستین فانوسی، آستین بیشاپ، آستین چین‌دار و آستین پاگوسفندی. این نام‌ها معمولاً به شکل، حجم، محل گشادشدن یا شیوه جمع‌شدن پارچه اشاره دارند.
انتهای آستین ممکن است ساده باشد یا با مچ، دکمه، کش، بند، زیپ، چین، تور یا تزیینات دیگر پایان یابد. مچ آستین در پیراهن‌های رسمی مردانه معمولاً با دکمه یا دکمه سردست بسته می‌شود. در لباس‌های کار یا نظامی، طراحی آستین بیشتر بر دوام، ایمنی و آزادی حرکت متمرکز است.
در تاریخ پوشاک، شکل آستین بارها تغییر کرده و گاه نشانه‌ای از دوره تاریخی، طبقه اجتماعی یا شیوه پوشش منطقه‌ای بوده است. در برخی دوره‌های اروپا، آستین‌های بسیار حجیم و بلند نشانه تجمل بودند. در پوشاک سنتی ایران نیز شکل آستین بسته به منطقه، جنسیت، فصل و نوع لباس تفاوت داشته است؛ برای نمونه، آستین‌های بلند و گشاد در برخی جامه‌های تاریخی و محلی رواج داشته‌اند.
در دوزندگی، طراحی آستین از بخش‌های حساس الگوکشی است، زیرا باید میان ظاهر لباس و دامنه حرکت دست تعادل برقرار شود. عواملی مانند ارتفاع تاج آستین، گشادی بازو، محل آرنج، اندازه مچ و شکل حلقه آستین در راحتی و ایستایی آن مؤثرند.
انواع آستین در لباس‌ها
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
- لباس آستین بلند یا آستین کامل
- لباس آستین حلقه یا بدون آستین که آستین یا وجود ندارد یا بسیار کوتاه است
- لباس آستین ۳ ربع که انتهای آستین بین آرنج و مچ دست قرار دارد
- لباس آستین کوتاه که معمولاً انتهای آستین بین شانه و آرنج تمام می‌شود
- لباس آستین گشاد
انواع آستین لباس زنانه از نظر مدل و دوخت:
- آستین زنگی: این آستین بالای آرنج بوده در قسمت شانه معمولی است و به تدریج گشاد می‌شود و در بالای آرنج به صورت چین دار جمع می‌شود. بیشتر در لباس‌های بچگانه کاربرد دارد.
- آستین پُفی: مدل کوتاه‌تر آستین زنگی است. آستین بیشاپ: مشابه آستین زنگی بوده ولی بلندی آن تا مچ است و در لباس‌های راحتی مثل لباس خواب کاربرد دارد.
- آستین رگلان: این مدل آستین در قسمت یقه شروع می‌شود و بیشتر در لباس‌های بافتنی کاربرد دارد.
- آستین کیمونویی: الگوی این آستین متصل به بدنه لباس است و در لباس‌های راحتی کاربرد دارد.
- آستین پیراهنی: به مدل کلاسیک آستین پیراهن دکمه دار گفته می‌شود.
- آستین خفاشی: آستین خفاشی یا دولمن در قسمت زیر بغل گشاد است و در مچ تنگ می‌شود. در بلوزهای مجلسی و مانتوهای گشاد کاربرد دارد.
- آستین دو تکه: الگوی این آستین دو تکه است و فیت بهتری روی بازو دارد. در کت‌ها و مانتوهای با کیفیت استفاده می‌شود.
- آستین کلوش: در بالا عادی است و به تدریج گشاد می‌شود.
- آستین کارشده یا گیپور:
کاربرد در ادبیات فارسی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- در ادبیات فارسی کلمه کاربردها و معانی متفاوتی دارد و با کلمه آستین اصطلاح‌های بسیاری ساخته شده است:
- که آن شاه و لشکر بدین سو گذشت که از باد کژآستین تر نگشت.[۳]
- چون آستین رنگرزان زآفت زمان برگ رزان بشاخ بر از چند رنگ شد.[۴]
- به آستین خود اندر نهفته دارد زهر اگرچه پیش تو در دستها شکر دارد.[۵]
- آستین پیرهن بنمود زن بس درشت و پروسخ بد پیرهن.[۶]
- در آستین جان تو صد نامه مُدْرَج است و آن را فدای طرّهٔ یاری نمی‌کنی.[۷]
مثل‌ها
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]نگارخانه
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
تصویر مربوط به آستین‌های مرسوم در اروپا در قرن ۱۵ میلادی
جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]منابع
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- فرهنگ لغت دهخدا