جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی
دبیرکلمحمدجواد عامری شهرابی
سخنگوبدون متصدی
قائم‌مقام دبیرکلمحمد اسماعیلی دهقی
بنیان‌گذاری۱۵ بهمن ۱۳۷۵[۱]
ثبت‌شده۵ مرداد ۱۳۷۸
پیشینسازمان مجاهدین انقلاب اسلامی
ستادتهران، ایران
روزنامهسیاست روز (غیررسمی)
مرام سیاسیولایت فقیه
طیف سیاسیجناح اصول‌گرا
دیناسلام (شیعه)
وابستگی ملیشورای هماهنگی نیروهای انقلاب اسلامی
جبهه متحد اصول‌گرایان
وبگاه

جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی از تشکل‌های سیاسی اصولگرای جمهوری اسلامی ایران است[۲] که دبیرکلی آن را محمدجواد عامری برعهده دارد. حسین فدایی دبیرکل سابق این جمعیت است[۳] و محمود احمدی‌نژاد رئیس دولت نهم و دهم عضو این حزب بوده‌است.

در دور اول انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۸۴)، این جمعیت از نامزدی محمدباقر قالیباف حمایت کرد. حسین فدایی از ابتدا دبیر کلی این جمعیت را عهده‌دار بود ودر حال حاضر محمدجواد عامری شهرابی دبیرکلی این حزب و محمد اسماعیلی قائم‌مقام آن است.[۴]

تاریخچه[ویرایش]

با پایان یافتن جنگ تحمیلی و آغاز دوران بازسازی و سازندگی کشور، شرایط ویژه‌ای در ایران حاکم شد به‌گونه‌ای که فضای سیاسی کشور به دو جناح عمده سیاسی موسوم به چپ و راست تقسیمشده بود. در این زمان جمعی از نیروهای انقلابی و رزمندگان دوره جنگ که مایل به انجام کار تشکیلاتی و سیاسی بودند، و نمی‌خواستند در دسته‌بندی رایج چپ و راست قرار گیرند، دست به فعالیت تشکیلاتی زدند. این گروه بین سال‌های ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۱ به فعالیت فرهنگی روی آورده و پس از فعالیت سیاسی را آغاز کرده[۵] و به‌طور غیررسمی در انتخابات پنجمین دوره مجلس شورای اسلامی با نام جمعی از ایثارگران انقلاب اسلامی، اقدام به انتشار لیست انتخاباتی کردند.[۶]

هیئت مؤسس این جمعیت، در تاریخ ۱۵ بهمن ۱۳۷۵، با عنوان جمعی از ایثارگران انقلاب اسلامی اعلام موجودیت کرد و در تاریخ ۵ مرداد ۱۳۷۸ از کمیسیون ماده ۱۰ احزاب[۷] با عنوان جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی مجوز فعالیت دریافت کرد.[الف]

جمعیت ایثارگران همواره به عنوان یکی از گروه‌های اصلی اصولگرایان در انتخابات مجلس حضور داشته و به عنوان یکی از پایه‌گذران جبهه متحد اصولگرایان مطرح بوده‌است. کمیته اقتصادی جمعیت ایثارگران که الیاس نادران و سید امیر سیاح دو تن از اعضای شاخص آن هستند، همواره به عنوان یکی از منتقدین سیاست‌های اقتصادی دولت احمدی‌نژاد مطرح بوده‌است.

نهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری[ویرایش]

جمعیت ایثارگران در ابتدا قصد داشت که مانند انتخابات‌های شوراها و مجلس، با شورای هماهنگی نیروهای انقلاب اسلامی همراهی کند و در ابتدا نیز قدم‌هایی در این راستا برداشت ولی بعد از مدتی، با شورای هماهنگی اختلاف پیدا کرد.[۹] شورای هماهنگی از دو بخش غیررسمیِ «احزاب» و «اقشار اجتماعی» تشکیل یافته بود که بخش احزاب آن را جبهه پیروان خط امام و رهبری هدایت کرده و رهبری بخش اقشار اجتماعی آن را نیز جمعیت ایثارگران به عهده داشت.[۱۰] این شورا در سال ۱۳۸۳ برای انتخاب نامزد نهایی اصول‌گرایان، یک گروه متشکل از علی‌اکبر ناطق نوری رئیس شورای هماهنگی، حبیب‌الله عسگراولادی دبیرکل جبهه پیروان خط امام و رهبری، محمدرضا باهنر دبیرکل جامعه اسلامی مهندسین، سید رضا تقوی عضو جامعه روحانیت مبارز، و حسین فدایی دبیرکل جمعیت ایثارگران را تشکیل داد و مقرر شد که پنج نفر از اعضای شورای هماهنگی —محمود احمدی‌نژاد، احمد توکلی، محسن رضایی، علی لاریجانی و علی‌اکبر ولایتی— وارد رقابت‌های انتخاباتی شوند تا سرانجام طبق نتایج نظرسنجی‌ها، کاندیدای نهایی اصول‌گرایان برای ریاست‌جمهوری انتخاب شود.[۱۱] احمدی‌نژاد به عنوان کاندیدای جمعیت ایثارگران، معتقد بود که ناطق نوری و جناح راست پیشاپیش تصمیمشان را برای حمایت از ولایتی یا لاریجانی گرفته‌اند؛ بنابراین چارچوب مدنظر شورای هماهنگی را نپذیرفت.[۱۰]

در اوایل اسفند ۱۳۸۳، در حالی که شورای هماهنگی از تصمیم قطعی‌اش در حمایت از لاریجانی خبر می‌داد، زمزمه‌های حضور محمدباقر قالیباف نیز به گوش می‌رسید. بدنهٔ اجتماعی شورای هماهنگی که در انتخاب لاریجانی نقشی نداشتند، به علت تأمین نشدن رأی آن‌ها و عدم دخالت در تصمیم‌گیری، تصمیم اتخاذشده را نپذیرفتند و لاریجانی فقط نامزد منتخب بخش احزاب شورای هماهنگی شد. بخش اجتماعی شورای هماهنگی موسوم به «شورای هماهنگی ۲» شده و از چارچوب تعهدات قبلی خود خارج شد. احمدی‌نژاد، قالیباف، توکلی و رضایی با امضای میثاق‌نامه‌ای متعهد شده بودند که هرکدام از نامزدها که در اردیبهشت ۱۳۸۴ رأی بیشتری داشت، بماند و سایران به نفع وی کناره‌گیری کنند. اما این میثاق نیز ناموفق ماند تا قالیباف، رضایی و احمدی‌نژاد هر سه برای شرکت در انتخابات آماده شوند و تنها توکلی به نفع قالیباف کناره‌گیری کرد. جمعیت ایثارگران که از حامیان احمدی‌نژاد بود، به فاصلهٔ چند روز مانده به ثبت‌نام نامزدهای انتخابات، به جمع حامیان قالیباف پیوست.[۱۰] جمعیت ایثارگران در مرحلهٔ دوم تصمیم گرفت که از هم‌حزبی خود یعنی محمود احمدی‌نژاد حمایت کند. حزب در بیانیهٔ حمایت از احمدی‌نژاد که چهار روز پیش از مرحلهٔ دوم انتخابات منتشر نمود، احمدی‌نژاد را کاندیدای اختصاصی حزب در انتخابات ریاست‌جمهوری دانسته و دلیل عبور از احمدی‌نژاد به منظور حمایت از قالیباف در مرحلهٔ نخست را پای‌بندی به میثاق جمعی مبتنی بر نتایج نظرسنجی‌ها عنوان کرد.[۱۲] با این حال، احمدی‌نژاد در مصاحبه‌های مختلف پیش و پس از پیروزی در انتخابات ریاست‌جمهوری، بارها اعلام کرد که کاندیدای حزبی نیست.[۹] خبرگزاری دانشجویان ایران در همان زمان، حمایت جمعیت ایثارگران از قالیباف را به دلیل اصرارهای برخی از اعضای هیئت مؤسس آن یاد کرد.[۹] امیر محبیان، از اعضای وقت شورای هماهنگی، دلیل این چرخش را اعتقاد برخی از اعضای شورای مرکزی جمعیت ایثارگران به «برگ برنده» بودن قالیباف در انتخابات، به دلیل داشتن وجههٔ مثبت بین مردم در دوران فرماندهی نیروی انتظامی توصیف کرده‌است.[۱۳]

دهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری[ویرایش]

در جریان این انتخابات، ایثارگران به حمایت از احمدی‌نژاد پرداخت. حسین فدایی در بیان علت چرایی این حمایت گفت: «در تمام سنجش‌های صورت گرفته مقبولیت احمدی‌نژاد قابل قبول و فاصله وی با سایر نامزدها بسیار زیاد است.»[۱۴]

لطف‌الله فروزنده که در ۲۵ فروردین به عنوان رئیس ستاد انتخاباتی جمعیت ایثارگران معرفی شده بود[۱۵] در ۳ اردیبهشت از حمایت رسمی حزب متبوع خود از احمدی‌نژاد خبر داد.[۱۶]

یازدهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری[ویرایش]

ایثارگران در یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری نیز در بیانیه‌ای حمایت خود از علیرضا زاکانی، غلامعلی حداد عادل و سعید جلیلی را اعلام کرد.[۱۷]

شورای مرکزی[ویرایش]

شورای مرکزی جمعیت ایثارگران دارای اعضای ثابت و متغیر است. هیئت مؤسس حزب، اعضای ثابت شورای مرکزی هستند و سایر اعضای شورای مرکزی طی انتخابات کنگرهٔ سراسری حزب به مدت دو سال انتخاب می‌شوند.[۱۸]

هیئت مؤسس[ویرایش]

۱ سید علی‌اکبر ابوترابی‌فرد (۱۳۷۹–۱۳۷۵) ← محمود احمدی‌نژاد[ب] (۱۳۸۹–۱۳۷۹)[۲۰][۲۳]بدون متصدیاحمد نجابت (۱۳۹۴–۱۳۹۳)[۲۳]بدون متصدی
۲ حسین فدایی (اکنون–۱۳۷۵)
۳ علی دارابی (اکنون–۱۳۷۵)
۴ داوود دانش‌جعفری (۱۳۸۷–۱۳۷۵)[۲۳]بدون متصدیالیاس نادران (اکنون–۱۳۸۹)[۲۰]
۵ عبدالحسین روح‌الامینی (۱۳۸۷–۱۳۷۵)[۲۳]بدون متصدیلطف‌الله فروزنده (۱۳۹۶–۱۳۸۹)[۲۰]بدون متصدی
۶ علی یوسف‌پور (اکنون–۱۳۷۵)
۷ مجتبی شاکری (اکنون–۱۳۷۵)
۸ احمدعلی مقیمی (اکنون–۱۳۷۵)
۹ هادی ایمانی (اکنون–۱۳۷۵)
۱۰ اصغر صبوری (۱۳۸۳–۱۳۷۵) ← بدون متصدی

اعضای منتخب کنگره[ویرایش]

نام کنگرهٔ نخست
۱۳۸۰[۲۴]
کنگرهٔ دوم
۱۳۸۲[۲۵]
کنگرهٔ سوم
۱۳۸۴[۲۶]
کنگرهٔ چهارم
۱۳۸۷[۲۷]
کنگرهٔ پنجم
۱۳۸۹[۲۸]
کنگرهٔ ششم
۱۳۹۳[۲۹]
کنگرهٔ هفتم
۱۳۹۶[۳۰]
فاطمه آلیا Green tickY Green tickY Green tickY ن-م ن-م ن-م ن-م
محمود احمدی‌نژاد Green tickY عضو هیئت مؤسس خروج از حزب
علی دارابی Green tickY عضو هیئت مؤسس
داوود دانش‌جعفری Green tickY عضو هیئت مؤسس ن-م ن-م ن-م
مسعود سلطان‌پور Green tickY Green tickY Green tickY Green tickY Green tickY ن-م ن-م
حسین فدایی Green tickY عضو هیئت مؤسس
ابوالحسن فقیه Green tickY ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م
نفیسه فیاض‌بخش Green tickY Green tickY Green tickY ن-م ن-م ن-م ن-م
سید جلال فیاضی Green tickY ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م
علیرضا علی‌احمدی Green tickY Green tickY ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م
علی مظاهری Green tickY ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م
محمدمهدی مظاهری Green tickY ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م
احمد نجابت Green tickY ن-م Green tickY Green tickY Green tickY عضو هیئت مؤسس درگذشت
مصطفی توکلیان ن-م Green tickY Green tickY Green tickY Green tickY Green tickY Green tickY
عباس درویش توانگر ن-م Green tickY Green tickY Green tickY Green tickY Green tickY Green tickY
رضا روستاآزاد ن-م ن-م Green tickY Green tickY Green tickY Green tickY Green tickY
مسعود زریبافان ن-م Green tickY ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م
علیرضا سربخش ن-م Green tickY Green tickY Green tickY Green tickY Green tickY Green tickY
صدیقه شاکری ن-م Green tickY Green tickY Green tickY Green tickY Green tickY Green tickY
محمود صابر همیشگی ن-م ن-م Green tickY ن-م Green tickY ن-م ن-م
لطف‌الله فروزنده ن-م Green tickY Green tickY Green tickY عضو هیئت مؤسس خروج از حزب
بیژن مقدم ن-م Green tickY ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م
سید رمضان موسوی‌مقدم ن-م Green tickY ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م
داوود جعفری ن-م علی‌البدل ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م
علی ذبیحی ن-م علی‌البدل ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م
مهدی کوچک‌زاده ن-م علی‌البدل ن-م Green tickY ن-م ن-م ن-م
سید صولت مرتضوی ن-م علی‌البدل ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م
الیاس نادران ن-م ن-م Green tickY Green tickY عضو هیئت مؤسس
محمدعلی تقوی‌راد ن-م ن-م علی‌البدل ن-م Green tickY Green tickY Green tickY
سید امیر سیاح ن-م ن-م علی‌البدل علی‌البدل Green tickY ن-م Green tickY
جعفر شاکری ن-م ن-م علی‌البدل ن-م ن-م ن-م ن-م
محمدعلی شم‌آبادی ن-م ن-م علی‌البدل Green tickY Green tickY Green tickY Green tickY
محمدجواد عامری شهرابی ن-م ن-م ن-م Green tickY Green tickY Green tickY Green tickY
معصومه آباد ن-م ن-م ن-م علی‌البدل ن-م ن-م ن-م
هاجر تحریری نیک‌صفت ن-م ن-م ن-م علی‌البدل ن-م ن-م ن-م
عشرت شایق ن-م ن-م ن-م علی‌البدل Green tickY Green tickY Green tickY
عوض حیدرپور ن-م ن-م ن-م ن-م Green tickY ن-م ن-م
مجتبی کرباسی ن-م ن-م ن-م ن-م Green tickY ن-م ن-م
مرادعلی منصوری رضی ن-م ن-م ن-م ن-م Green tickY Green tickY Green tickY
مجتبی توانگر ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م Green tickY ن-م
جلیل محبی ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م Green tickY علی‌البدل
عبدالمطهر محمدخانی ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م Green tickY ن-م
مهدی مذهبی ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م Green tickY ن-م
هادی ایمانی عضو هیئت مؤسس Green tickY
علی بروغنی ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م Green tickY
جلال خالقی ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م Green tickY
مجتبی شاکری عضو هیئت مؤسس Green tickY
احمدعلی مقیمی عضو هیئت مؤسس Green tickY
سید حسین نقوی حسینی ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م Green tickY
علی یوسف‌پور عضو هیئت مؤسس Green tickY
جعفر شاکری‌صفت ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م علی‌البدل
روح‌الله طالبی ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م علی‌البدل
مهین جباری ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م ن-م علی‌البدل

اعضای سابق[ویرایش]

خروج از حزب
فوت

اعضای دارای مسئولیت‌های اجرایی[ویرایش]

یادداشت[ویرایش]

  1. صدور مجوز تأسیس و پروانه فعالیت جمعیت ایثارگران در خرداد ۱۳۷۹ مجدداً اعلام شد.[۸]
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ پیش از برگزاری کنگره پنجم در خرداد ۱۳۸۹، برخی سایت‌های اینترنتی خبر حذف احمدی‌نژاد از هیئت مؤسس را منتشر کردند[۱۹] ولی مجتبی توانگر مسئول وقت روابط عمومی حزب، این خبر را تکذیب کرده و تأکید کرده بود که احمدی‌نژاد همچنان عضو هیئت مؤسس است.[۲۰] با این حال توانگر در دی ۱۳۹۲ اعلام کرد که خبر حذف احمدی‌نژاد از هیئت مؤسس در سال ۱۳۸۹ درست بود و عضویت احمدی‌نژاد نیز لغو شده اما به صورت رسمی اعلام نشده بود.[۲۱] حسین فدایی دبیرکل وقت حزب، در نشست خبری دی ۱۳۹۳ چنین شرح داد که پس از درگذشت ابوترابی‌فرد، احمدی‌نژاد به جای او به عضویت حزب و هیئت مؤسس آن درآمده بود که به دلیل زاویه گرفتن وی از سیاست‌ها و مرامنامهٔ حزب طی دوران ریاست‌جمهوری، عضویت او ابتدا تعلیق و سپس لغو شد.[۲۲]

پانویس[ویرایش]

  1. Samii, Abbas William (Winter 2005). "The Changing Landscape of Party Politics in Iran: A Case Study" (PDF). Journal of the European Society for Iranian Studies. University of Rome. 1 (1): 53–62 – via School of Advanced Studies.
  2. خبرگزاری تسنیم (۲۰۱۷-۰۴-۱۰). «اعضای جدید شورای مرکزی جمعیت رهپویان انتخاب شدند+اسامی کامل». خبرگزاری تسنیم. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۴-۱۰.
  3. جواد عامری دبیرکل جدید جمعیت ایثارگران شد/ چرا "حسین فدایی" از دبیرکلی کناره گرفت؟
  4. محمد اسماعیلی قائم مقام جمعیت ایثارگران شد
  5. فصل چهارم : جریان‌شناسی احزاب و گروه‌های سیاسی پس از پیروزی انقلاب اسلامی
  6. «جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی»؛ پای ثابت ائتلاف‌های اصولگرایی
  7. «بادامچیان: کمیسیون ماده ۱۰ احزاب، نظارت‌های قانونی بر احزاب را افزایش می‌دهد». همشهری. سال هفتم (۱۸۹۱). ۱۰ مرداد ۱۳۷۸.
  8. «هفت تشکل سیاسی و تخصصی پروانه فعالیت گرفتند». ایرنا. ۳ خرداد ۱۳۷۹.
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ ۹٫۲ «صعود جمعیت ایثارگران به رده‌های بالای مدیریتی». ایسنا. ۸ مهر ۱۳۸۴.
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ «بدون محوریت ارزش‌ها، فرجام مکانیسم وحدت شکست است/ شورای هماهنگی اصول‌گرایی در سال ۸۴ چگونه فروپاشید؟». رجانيوز. ۵ دی ۱۳۹۵.
  11. «الگوی وحدت اصول‌گرایان در انتخابات». صبح نو. سال نخست (۹۹): ۴. ۱۷ مهر ۱۳۹۵.
  12. «جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی حمایت خود را از دکتر احمدی‌نژاد اعلام کرد». خبرگزاری مهر. ۳۱ خرداد ۱۳۸۴.
  13. «احمدی‌نژاد مؤسس نشریهٔ «جیغ و داد» در دانشگاه علم و صنعت بود!». همشهری ماه. سال یازدهم (۶۷). تیر ۱۳۹۰ – به واسطهٔ انتخاب.
  14. دلایل حمایت ایثارگران از احمدی‌نژاد
  15. «مسئول ستاد انتخابات جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی منصوب شد». خبرگزاری فارس. ۲۵ فروردین ۱۳۸۸.
  16. «احمدی‌نژاد به طور رسمی کاندیدای جمعیت ایثارگران شد». خبرگزاری فارس. ۳ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  17. اولویت جمعیت ایثارگران حدادعادل، زاکانی و جلیلی است
  18. «جمعیت ایثارگران فراتر از حمایت از دولت، خود را با دولت هم‌موضع می‌داند». خبرگزاری فارس. ۶ اسفند ۱۳۸۴.
  19. «استعفای دانش‌جعفری و روح‌الامینی از جمعیت ایثارگران». دنیای اقتصاد. سال هشتم (۲۰۹۲): ۸. ۱۰ خرداد ۱۳۸۹.
  20. ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ ۲۰٫۲ ۲۰٫۳ «استعفای دانش‌جعفری و روح‌الامینی از عضویت در هیئت مؤسس جمعیت ایثارگران». ایسنا. ۹ خرداد ۱۳۸۹.
  21. «لغو عضویت احمدی‌نژاد در جمعیت ایثارگران مربوط به سه چهار سال قبل است». خبرگزاری تسنیم. ۲۴ دی ۱۳۹۲.
  22. «فدایی: کنگره ششم جمعیت ایثارگران هفته جاری برگزار می‌شود». ایرنا. ۶ دی ۱۳۹۳.
  23. ۲۳٫۰ ۲۳٫۱ ۲۳٫۲ ۲۳٫۳ «جایگزین احمدی‌نژاد در هیئت مؤسس جمعیت ایثارگران مشخص شد/ رئیس‌جمهور سابق در چه فرایندی حذف شد». پارس نیوز. ۷ دی ۱۳۹۳.
  24. «اعضای جدید شورای مرکزی جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی انتخاب شدند». ایسنا. ۱۴ اسفند ۱۳۸۰.
  25. «در دومین کنگره سراسری جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی، اعضای شورای مرکزی جدید انتخاب شدند». ایسنا. ۱۱ دی ۱۳۸۲.
  26. «اعضای جدید شورای مرکزی جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی برگزیده شدند». ایسنا. ۱۲ اسفند ۱۳۸۴.
  27. «در چهارمین گنگره جمعیت ایثارگران صورت گرفت؛ انتخاب ۱۶ عضو جدید شورای مرکزی این تشکل». ایسنا. ۲۸ اردیبهشت ۱۳۸۷.
  28. «اعضای شورای مرکزی جمعیت ایثارگران برای ۲ سال آینده انتخاب شدند». ایسنا. ۸ خرداد ۱۳۸۹.
  29. «اعضای شورای مرکزی جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی انتخاب شدند». ایسنا. ۱۲ دی ۱۳۹۳.
  30. «اعضای جدید شورای مرکزی جمعیت ایثارگران انتخاب شدند». ایسنا. ۶ بهمن ۱۳۹۶.
  31. «فروزنده از جمعیت ایثارگران استعفا داد». خبرگزاری فارس. ۷ بهمن ۱۳۹۶.
  32. «جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی درگذشت غلامحسین محب را تسلیت گفت». خبرگزاری فارس. ۲ خرداد ۱۳۸۳.
  33. «احمد نجابت دعوت حق را لبیک گفت». خبرگزاری فارس. ۲۲ آبان ۱۳۹۴.
  34. «مرحوم توکلیان از چهره‌های انقلابی و خدوم بود». خبرگزاری فارس. ۱۵ مرداد ۱۴۰۰.
  35. «جمعیت ایثارگران: طریقت منفرد خدمات چشمگیری به محرومین انجام داد». خبرگزاری فارس. ۹ مهر ۱۴۰۰.

برای مطالعه بیشتر[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]