شکنجه دولتی در ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

شکنجه دولتی در ایران در سالهای قبل و بعد از انقلاب ۵۷ برای برخورد با مخالفان سیاسی و مذهبی صورت می‌گرفت. علیرغم آنکه قانون اساسی جمهوری اسلامی شکنجه را صراحتا ممنوع کرده‌است، اما گزارشات متعدد سازمانهای بین‌المللی و احزاب و مطبوعات داخلی و خارجی حاکی از اعمال آن است. همچنین در قوانین جزایی ایران مجازاتهایی همچون شلاق، سنگسار، به صلیب کشیدن و بازداشت انفرادی در نظر گرفته شده‌است که مصداق شکنجه به شمار می‌رود. در دوران حاکمیت اصلاح طلبان در مجلس و دولت تلاش‌هایی از جمله بهبود وضعیت وزارت اطلاعات و برخی قوانین ایران و تعطیلی زندان توحید و بازداشتگاه ۵۹ سپاه پاسداران و تصویب قانون منع شکنجه صورت گرفت. اما رد شدن قانون منع شکنجه تصویب شورای نگهبان و راه اندازی دستگاه اطلاعات موازی توسط علی خامنه‌ای این تلاشها را نا کام گذارد.

روشهای اعمال شده و دستگاههای شکنجه[ویرایش]

شوک الکتریکی[ویرایش]

دستگاههای شوک الکتریکی به اشکال مختلف از شرکت‌های اروپایی تامین و برای شکنجه زندانیان یا سرکوی شرکت کنندگان در تجمعات استفاده می‌گردد. عباس لسانی از جمله افرادی است که بارها بدین وسیله در زندان اردبیل تحت شکنجه قرار گرفته و بصورت نیمه فلج به همسرش تحویل داده شده است[نیازمند منبع].و از نمونه‌های اخیر آن می‌توان به شکنجه حمید والائی (وکیل رد صلاحیت شده، نویسنده و فعال حقوق بشر آذربایجانی) توسط بازجویان اداره اطلاعات تبریز (در تابستان 1387) اشاره کرد که در اثر این شکنجه‌ها تعدادی از دندانهای وی شکسته شده و از ناحیه پای راست و سر دچار آسیب شدید شد. عکسهای منتشره از حمید توسط کانونهای حقوق بشر و رسانه‌های عمومی جهان گویای این امر می‌باشد.[۱] [۲] [۳] همچین در سرکوب اجتماع عده‌ای از زنان برای بهبود حقوق بانوان در میدان هفت تیر تهران در خرداد۱۳۸۵ و همچنین تجمع اعتراضی در مقابل دانشگاه تهران در اعتراض به وضعیت اکبر گنجی در زندان نیز از باتوم‌های برقی استفاده شد.( تظاهرات بدون حمل اسلحه بر اساس قانون اساسی ایران آزاد است.[۱])این باتوم‌ها با هر ضربه تا ۱۲۰ هزار ولت جریان برق به بدن منتقل می‌کند که بدون به جا گذاردن اثر ظاهری موجب درد شدید و یا فلج شدن موقت فرد می‌شود.[۲]

سوزاندن با سیگار[ویرایش]

این روش معمول‌ترین وساده‌ترین روش شکنجه‌است که بارها از جمله برای شکنجه دانشحویان چپ گرای بازداشت شده در سال ۱۳۸۶ بکار رفته‌است:"دستهای بهروز کریمی زاده تا آنجا که از آستین بیرون بوده مملو از اثر خاموش کردن سیگار بر بدن بوده‌است....."[۳]

سلول انفرادی[ویرایش]

این روش بدلیل جلوگیری از ارتباط زندانی با دنیای بیرون و ایزوله کردن کامل او و همچنین مانع از دستیابی به امکان تحرک بدنی، نور و... توامان شکنجه‌ای جسمی و روحی بر زندانی وارد می‌کند بی آنکه اثر خاصی بر بدن وی برجا گذارد. استفاده از لامپ مهتابی که در تمام ۲۴ ساعت روشن است و برقراری سکوت مطلق در محل بازداشتگاه، ساعت بیولوژیک بدن و امکان تشخیص زمان( ساعت، روز، هفته و...) را از زندانی می‌گیرد. استفاه از رنگ سفید برای دیوار و تمام قسمت‌های سلول و حتی بشقاب سفید برای غذا بیش از پیش بر مغز زندانی فشار وارد می‌کند. تحمل این شکنجه برای زندانیان جوان که محفوضات ذهنی کمتری نسبت به کهنسلان ( برای مشغول کردن خود در سلول) دارند بسیار مشکل می‌شود. در برخی موارد زندانی با آسیب رساندن به خود یا کوبیدن خود به در و دیوار و مجروح کردن خویش، تلاش می‌کند بهانه‌ای برای خروج از سلول ایجاد کند. استفاده از سلول‌های انفرادی بسیار کوچک (۵۰×۵۰ سانتیمتر) که زندانی حتی امکان دراز کردن پایش را هم ندارد، برای فشار مضاعف استفاده می‌شود. ( ر.ک. پرونده نشریات جعلی امیرکبیر)

عمادالدین باقی در این باره می‌گوید:

استفاده از سلول انفرادی دقیقا یک روش آگاهانه و هدفدار برای به زانو در آوردن افراد است؛ یعنی (با این روش) افراد را در این شرایط دچار فلج ذهنی و روانی می‌کنند.....این مثال به یک زندانی مربوط می‌شود که در سلول انفرادی بوده و تنها برای بازجویی ظاهرا توأم با شکنجه از سلول بیرون آورده می‌شده‌است. این زندانی پس از خروج از انفرادی به آقای باقی گفته‌است بهترین زمان برای وی زمانی بود که او را برای کتک زدن از سلول خارج می‌کردند!

تجاوز و آزار جنسی[ویرایش]

نوشتار اصلی: تجاوز جنسی به زندانيان در نظام جمهوری اسلامی ايران

تجاوز جنسی به زندانیان سیاسی، فعالین حقوق بشر و… یکی از روش‌های مرسوم در نظام جمهوری اسلامی ایران بوده‌است که جهت تحقیر زندانی و تخریب روحیه وی استفاده شده‌است.[۴][۵] بسیاری نیز تهدید می‌شوند به اقوامشان تجاوز خواهند کرد و گاهی هم به عنوان تاکتیک اسنادش به دست خودشان منتشر می‌شود، تا بفهمانند که "اگر منافع ما به خطر بیافتد، افراد نزدیک به نظام را هم این‌جوری قربانی می‌کنیم تا بقیه حساب دستشان باشد.". در دهه ۶۰ در شب اعدام به زندانیان تجاوز میشد (تحت لوای ازدواج با زندانبانان و بازجویان) زیرا معتقد بودند دختر اگر باکره باشد به بهشت می‌رود[۶]

کشته شدگان زیر شکنجه[ویرایش]

کاوه عزیز پور[ویرایش]

وی که بدلیل عضویت در یکی از احزاب کرد مخالف جمهوری اسلامی به ۳ سال حبس محکوم شده بود و دو سال از دوران حبس خود را طی کرده بوده‌است، بدلیل شکنجه‌های الکتریکی دچار سکته مغزی شده و تحت دو عمل جراحی قرار می‌گیرد. وی بلافاصله پس از عمل دوم مجدد به زندان مهاباد منتقل و با تداوم فشارها توسط بازجویان کشته می‌شود.[۷]

زهرا بنی‌یعقوب[ویرایش]

نوشتار اصلی: زهرا بنی‌یعقوب

وی پس از بازداشت به دلیل صحبت کردن با نامزد خود در یکی از پارک‌های همدان توسّط بسیج بازداشت شد و پس از انتقال به بازداشتگاه ستاد امر به معروف درگذشت. جسدش پیش از رسیدن خانواده وی دفن گردید و با کالبد شکافی آن نیز مخالفت شد. تلاش خانواده وی برای پیگیری پرونده به نتیجه نرسید و دادگاه همدان برای همه متّهمان قرار منبع تعقیب صادر کرده و پرونده را بست.[۸]

عوامل شکنجه دولتی در ایران[ویرایش]

سردار نقدی[ویرایش]

پرونده شکنجه شهرداران تهران ( غلامحسین کرباسچی و مدیرانش) یکی از معدود مواردی بود که در دستگاه قضایی، دولت و مجلس پیگیری شد و نهایتا دادگاه سردار محمد رضا نقدی فرمانده وقت حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی ( عامل بازداشت شکنجه شهرداران در بازداشتگاه وصال نیروی انتظامی)را به ۸ ماه حبس قطعی محکوم کرد.( وکیل مدافع وی الهام بود که بعدها به پست معاون اولی محمود احمدی نژاد رسید و سردار نقدی نیز بعنوان رییس ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز در دولت احمدی نژاد منصوب شد).[۹]

حسین شریعتمداری[ویرایش]

وی که هم اکنون مدیر مسئول روزنامه کیهان است، بعنوان معاون اجتماعی وزارت اطلاعات مسئولیت بازجویی از برخی زندانیان سیاسی از جمله فرهاد بهبهانی (نویسنده کتاب در میهمانی حاج آقا)را در سال ۱۳۶۸ برعهده داشته است.[۱۰]

شکنجه گاهها[ویرایش]

از این زندانها می توان بند ۲۰۹ اوین، بازداشتگاه ۵۹ سپاه پاسداران، زندان توحید، بازداشتگاه منفی چهار وزارت کشور، بازداشتگاه کهریزک، زندان اوین، سوله پاسارگاد، بازداشتگاه افسریه (قصر فیروزه)، بازداشتگاه ۶۶ سپاه رانام برد

زندان کمیته مشترک ضد خرابکاری (بازداشتگاه توحید)[ویرایش]

نوشتار اصلی: زندان کمیته مشترک ضدخرابکاری

این شکنجه گاه که در بدو تاسیس "زندان زنان" و پس از انقلاب "زندان توحید" هم نامیده شده، در خیابان فردوسی تهران، کوچه شاهچراغی و مقابل ساختمان موسسه کیهان واقع شده‌است. ساخت این زندان به دوران رضا شاه باز می‌گردد.و نهایتا در سال ۱۳۸1 تعطیل و به موزه تبدیل شد. این زندان درسه طبقه وهریک از طبقات دارای سه راهرو ویک زیرزمین برای ساختمان وجود دارد. عموما زندانیهای سیاسی اعم از روحانیون وغیر روحانیون دراین ساختمان زندان بودند. شخصیتهائی جون شیخ محمد تقی ذاکری دبیرکل حرکت مردم آزاده ویکی از مهمترین شخصیتهای نشرفرهنک عدم خشونت در این مکان زندانی شدند. سید مرتضی وسید مهدی شیرازی دوفرزند مرجع اعلی شیعة ایت الله سید محمد شیرازی در این زندان زندانی بودند. سید مرتضی شیرازی در این مکان سوزانده شد. سالهای 1994 تا 1996 این زندان شاهد شخصیتهای زیادی از طرفداران ایت الله شیرازی وایت الله منتظری بود که همه انها شکنجه شدند. [کمیته مشترک ضدخرابکاری]

زندان اوین[ویرایش]

بخش‌هایی از زندان اوین از جمله بند ۲۰۹ اوین برای بازجویی و شکنجه زندانیان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

سوله کهریزک[ویرایش]

نوشتار اصلی: سوله کهریزک

این بازداشتگاه ابتدا برای نگهداری معتادان استفاده می‌شد، اما پس از آغاز طرح ارتقای امنیت اجتماعی توسط پلیس ایران، عده کثیری از بازداشت شدگان بدون محکومیت توسط دادگاه و پس از شکنجه علنی در سطح شهر به این بازداشتگاه منتقل و تحت شکنجه قرار گرفتند. برخی از این افراد پس از مدتها بازداشت، بیگناه تشخیص داده شده و آزاد شدند.[۱۱]

گزارشهای نهادهای بین‌المللی[ویرایش]

  • سازمان نظارت بر حقوق بشر (سال ۲۰۰۴): این سازمان در گزارشی مفصل به یازداشت‌های خودسرانه، شکنجه در ایران پرداخته‌است.[۱۲]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. اصل 27 قانون اساسی: تشکیل اجتماعات و راه‌پیمایی‌ها، بدون حمل سلاح، به شرط آن که مخل به مبانی اسلام نباشد آزاد است.
  2. درخواست سازمان عفو بین‌الملل برای ممنوعیت دستگاه شوک الکتریکی (دویچه وله)
  3. اخبار تکان دهنده از شکنجه دانشجویان چپ (روزآنلاین،۲۶اسفند۱۳۸۶)
  4. پیک نت peiknet
  5. gooya news :: politics : محسن مخملباف: تجاوز جنسی در زندان‌های ایران موضوعی قطعی است، سی سال است که در جمهوری اسلامی چنین اتفاق‌هایی می‌افتد، دویچه وله
  6. gooya news :: politics : محسن مخملباف: تجاوز جنسی در زندان‌های ایران موضوعی قطعی است، سی سال است که در جمهوری اسلامی چنین اتفاق‌هایی می‌افتد، دویچه وله
  7. فشار اطلاعات تا لحظه مرگ زندانی (روزآنلاین،۲خرداد۱۳۸۷)
  8. پرونده در تهران، تبرئه در همدان (روزنامه سرمایه ،۱۹ تیر ۱۳۸۷)
  9. براساس رای‎ صادره از شعبه هشتم دادگاه نظامی تهران سردار نقدی به ۸ ماه حبس قطعی محکوم شد (روزنامه همشهری،۸ اسفند ۱۳۷۸)
  10. روزنامه کیهان - صفه دوم - یادداشت روز - مورخ ۵\۱۰\۷۸
  11. گزارش تکان دهنده از برخوردهای صورت گرفته با متهمین با عنوان " اراذل و اوباش" (کمیته گزارشگران حقوق بشر،۲۹ مرداد۱۳۸۶)
  12. گزارش سازمان نظارت بر حقوق بشر درباره 'اعمال شکنجه' در ایران (بی بی سی فارسی)

پیوند به بیرون[ویرایش]