شکنجه دولتی در ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

شکنجه دولتی در ایران در سالهای قبل و بعد از انقلاب ۵۷ برای برخورد با مخالفان سیاسی و مذهبی صورت می‌گرفت. علیرغم آنکه قانون اساسی جمهوری اسلامی شکنجه را صراحتاً ممنوع کرده‌است،[۱] اما گزارش‌ها متعدد سازمانهای بین‌المللی و احزاب و مطبوعات داخلی و خارجی حاکی از اعمال آن است. همچنین در قوانین جزایی ایران مجازاتهایی همچون شلاق، سنگسار، به صلیب کشیدن و بازداشت انفرادی در نظر گرفته شده‌است که مصداق شکنجه به شمار می‌رود.[۲] در دوران حاکمیت اصلاح طلبان در مجلس و دولت تلاش‌هایی از جمله بهبود وضعیت وزارت اطلاعات و برخی قوانین ایران و تعطیلی زندان توحید و بازداشتگاه ۵۹ سپاه پاسداران و تصویب قانون منع شکنجه صورت گرفت. اما رد شدن قانون منع شکنجه تصویب شورای نگهبان[۳] و راه‌اندازی دستگاه اطلاعات موازی توسط علی خامنه‌ای این تلاشها را نا کام گذارد.

روشهای اعمال شده و دستگاه‌های شکنجه[ویرایش]

شوک الکتریکی[ویرایش]

دستگاه‌های شوک الکتریکی به اشکال مختلف از شرکت‌های اروپایی تأمین و برای شکنجه زندانیان یا سرکوبی شرکت کنندگان در تجمعات استفاده می‌گردد. عباس لسانی از جمله افرادی است که بارها بدین وسیله در زندان اردبیل تحت شکنجه قرار گرفته و بصورت نیمه فلج به همسرش تحویل داده شده است[نیازمند منبع]. و از نمونه‌های اخیر آن می‌توان به شکنجه حمید والایی (وکیل رد صلاحیت شده، نویسنده و فعال حقوق بشر آذربایجانی) توسط بازجویان اداره اطلاعات تبریز (در تابستان ۱۳۸۷) اشاره کرد که در اثر این شکنجه‌ها تعدادی از دندانهای وی شکسته شده و از ناحیه پای راست و سر دچار آسیب شدید شد. عکسهای منتشره از حمید توسط کانونهای حقوق بشر و رسانه‌های عمومی جهان گویای این امر می‌باشد.[۱] [۲] [۳] همچین در سرکوب اجتماع عده‌ای از زنان برای بهبود حقوق بانوان در میدان هفت تیر تهران در خرداد۱۳۸۵ و همچنین تجمع اعتراضی در مقابل دانشگاه تهران در اعتراض به وضعیت اکبر گنجی در زندان نیز از باتوم‌های برقی استفاده شد. (تظاهرات بدون حمل اسلحه بر اساس قانون اساسی ایران آزاد است.[۴])این باتوم‌ها با هر ضربه تا ۱۲۰ هزار ولت جریان برق به بدن منتقل می‌کند که بدون به جا گذاردن اثر ظاهری موجب درد شدید و یا فلج شدن موقت فرد می‌شود.[۵]

سوزاندن با سیگار[ویرایش]

این روش معمول‌ترین وساده‌ترین روش شکنجه‌است که بارها از جمله برای شکنجه دانشجویان چپ گرای بازداشت شده در سال ۱۳۸۶ بکار رفته‌است:"دستهای بهروز کریمی زاده تا آنجا که از آستین بیرون بوده مملو از اثر خاموش کردن سیگار بر بدن بوده‌است..."[۶]

سلول انفرادی[ویرایش]

این روش به دلیل جلوگیری از ارتباط زندانی با دنیای بیرون و ایزوله کردن کامل او و همچنین مانع از دستیابی به امکان تحرک بدنی، نور و... توامان شکنجه‌ای جسمی و روحی بر زندانی وارد می‌کند بی آنکه اثر خاصی بر بدن وی برجا گذارد. استفاده از لامپ مهتابی که در تمام ۲۴ ساعت روشن است و برقراری سکوت مطلق در محل بازداشتگاه، ساعت بیولوژیک بدن و امکان تشخیص زمان (ساعت، روز، هفته و...) را از زندانی می‌گیرد. استفاه از رنگ سفید برای دیوار و تمام قسمت‌های سلول و حتی بشقاب سفید برای غذا بیش از پیش بر مغز زندانی فشار وارد می‌کند. تحمل این شکنجه برای زندانیان جوان که محفوظات ذهنی کمتری نسبت به کهنسالان (برای مشغول کردن خود در سلول) دارند بسیار مشکل می‌شود. در برخی موارد زندانی با آسیب رساندن به خود یا کوبیدن خود به در و دیوار و مجروح کردن خویش، تلاش می‌کند بهانه‌ای برای خروج از سلول ایجاد کند. استفاده از سلول‌های انفرادی بسیار کوچک (۵۰×۵۰ سانتیمتر) که زندانی حتی امکان دراز کردن پایش را هم ندارد، برای فشار مضاعف استفاده می‌شود. (ر.ک. پرونده نشریات جعلی امیرکبیر)

عمادالدین باقی در این باره می‌گوید:

استفاده از سلول انفرادی دقیقاً یک روش آگاهانه و هدفدار برای به زانو در آوردن افراد است؛ یعنی (با این روش) افراد را در این شرایط دچار فلج ذهنی و روانی می‌کنند... این مثال به یک زندانی مربوط می‌شود که در سلول انفرادی بوده و تنها برای بازجویی ظاهراً توأم با شکنجه از سلول بیرون آورده می‌شده‌است. این زندانی پس از خروج از انفرادی به آقای باقی گفته‌است بهترین زمان برای وی زمانی بود که او را برای کتک زدن از سلول خارج می‌کردند!

تجاوز و آزار جنسی[ویرایش]

تجاوز جنسی به زندانیان سیاسی، فعالین حقوق بشر و… یکی از روش‌های مرسوم در نظام جمهوری اسلامی ایران بوده‌است که جهت تحقیر زندانی و تخریب روحیه وی استفاده شده‌است.[۷][۸] بسیاری نیز تهدید می‌شوند به اقوامشان تجاوز خواهند کرد و گاهی هم به عنوان تاکتیک اسنادش به دست خودشان منتشر می‌شود، تا بفهمانند که «اگر منافع ما به خطر بیافتد، افراد نزدیک به نظام را هم این‌جوری قربانی می‌کنیم تا بقیه حساب دستشان باشد.». در دهه ۶۰ در شب اعدام به زندانیان تجاوز می‌شد (تحت لوای ازدواج با زندانبانان و بازجویان) زیرا معتقد بودند دختر اگر باکره باشد به بهشت می‌رود[۹]

اظهارات فوق درحالی مطرح می‌شود که هیچ‌گاه دین اسلام در اجرای قصاص، بین زنان و دختران اعم از باکره یا غیر باکره، تفاوتی قائل نشده است. در دین اسلام، هیچ‌گاه اعدام دختران باکره منع نشده است تا بخواهند برای اعدام آن‌ها، به دختران باکره تجاوز کنند. مطابق احکام اسلام، اگر کسی بابت ارتکاب به فساد فی الارض، محاربه، قتل عمد و ... به اعدام محکوم شود، حکم برایش اجرا خواهد شد و هیچ فرقی بین مردان و زنان، اعم از باکره یا غیر باکره نیست. ضمن اینکه، طبق آموزه‌های اسلامی، رفتن به بهشت، نتیجه کارهای نیک و پسندیده افراد است، و ربطی به باکره بودن یا نبودن او ندارد.[۱۰][۱۱][۱۲][۱۳][۱۴][۱۵]

کشته شدگان زیر شکنجه[ویرایش]

کاوه عزیز پور[ویرایش]

وی که به دلیل عضویت در یکی از احزاب کرد مخالف جمهوری اسلامی به ۳ سال حبس محکوم شده بود و دو سال از دوران حبس خود را طی کرده بوده‌است، به دلیل شکنجه‌های الکتریکی دچار سکتهٔ مغزی شده و تحت دو عمل جراحی قرار می‌گیرد. وی بلافاصله پس از عمل دوم مجدد به زندان مهاباد منتقل و با تداوم فشارها توسط بازجویان کشته می‌شود.[۱۶]

زهرا بنی‌یعقوب[ویرایش]

نوشتار اصلی: زهرا بنی‌یعقوب

وی پس از بازداشت به دلیل صحبت کردن با نامزد خود در یکی از پارک‌های همدان توسّط بسیج بازداشت شد و پس از انتقال به بازداشتگاه ستاد امر به معروف درگذشت. جسدش پیش از رسیدن خانواده وی دفن گردید و با کالبد شکافی آن نیز مخالفت شد. تلاش خانواده وی برای پیگیری پرونده به نتیجه نرسید و دادگاه همدان برای همه متّهمان قرار منبع تعقیب صادر کرده و پرونده را بست.[۱۷]

عوامل شکنجه دولتی در ایران[ویرایش]

سردار نقدی[ویرایش]

پرونده شکنجه شهرداران تهران (غلامحسین کرباسچی و مدیرانش) یکی از معدود مواردی بود که در دستگاه قضایی، دولت و مجلس پیگیری شد و نهایتاً دادگاه سردار محمد رضا نقدی فرمانده وقت حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی (عامل بازداشت شکنجه شهرداران در بازداشتگاه وصال نیروی انتظامی) را به ۸ ماه حبس قطعی محکوم کرد. (وکیل مدافع وی الهام بود که بعدها به پست معاون اولی محمود احمدی‌نژاد رسید و سردار نقدی نیز بعنوان رئیس ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز در دولت احمدی‌نژاد منصوب شد).[۱۸]

حسین شریعتمداری[ویرایش]

وی که هم اکنون مدیر مسئول روزنامه کیهان است، بعنوان معاون اجتماعی وزارت اطلاعات مسئولیت بازجویی از برخی زندانیان سیاسی از جمله فرهاد بهبهانی (نویسنده کتاب در میهمانی حاج آقا)را در سال ۱۳۶۸ برعهده داشته است.[۱۹]

شکنجه گاه‌ها[ویرایش]

از این زندانها می‌توان بند ۲۰۹ اوین، بازداشتگاه ۵۹ سپاه پاسداران، زندان توحید، بازداشتگاه منفی چهار وزارت کشور، بازداشتگاه کهریزک، زندان اوین، سوله پاسارگاد، بازداشتگاه افسریه (قصر فیروزه)، بازداشتگاه ۶۶ سپاه رانام برد

زندان کمیته مشترک ضد خرابکاری (بازداشتگاه توحید)[ویرایش]

این شکنجه گاه که در بدو تأسیس «زندان زنان» و پس از انقلاب «زندان توحید» هم نامیده شده، در خیابان فردوسی تهران، کوچه شاهچراغی و مقابل ساختمان مؤسسه کیهان واقع شده‌است. ساخت این زندان به دوران رضا شاه باز می‌گردد؛ و نهایتاً در سال ۱۳۸۱ تعطیل و به موزه تبدیل شد. این زندان درسه طبقه و هر یک از طبقات دارای سه راهرو ویک زیرزمین برای ساختمان وجود دارد. عموماً زندانیهای سیاسی اعم از روحانیون وغیر روحانیون دراین ساختمان زندان بودند. شخصیتهایی جون شیخ محمد تقی ذاکری دبیرکل حرکت مردم آزاده ویکی از مهمترین شخصیتهای نشر فرهنگ عدم خشونت در این مکان زندانی شدند. سید مرتضی و سید مهدی شیرازی دو فرزند مرجع اعلی شیعه آیت الله سید محمد شیرازی در این زندان زندانی بودند. سید مرتضی شیرازی در این مکان سوزانده شد. سالهای ۱۹۹۴ تا ۱۹۹۶ این زندان شاهد شخصیتهای زیادی از طرفداران آیت الله شیرازی وایت الله منتظری بود که همه آنها شکنجه شدند. [کمیته مشترک ضدخرابکاری]

زندان اوین[ویرایش]

بخش‌هایی از زندان اوین از جمله بند ۲۰۹ اوین برای بازجویی و شکنجه زندانیان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

سوله کهریزک[ویرایش]

نوشتار اصلی: سوله کهریزک

این بازداشتگاه ابتدا برای نگهداری معتادان استفاده می‌شد، اما پس از آغاز طرح ارتقای امنیت اجتماعی توسط پلیس ایران، عده کثیری از بازداشت شدگان بدون محکومیت توسط دادگاه و پس از شکنجه علنی در سطح شهر به این بازداشتگاه منتقل و تحت شکنجه قرار گرفتند. برخی از این افراد پس از مدتها بازداشت، بیگناه تشخیص داده شده و آزاد شدند.[۲۰]

گزارشهای نهادهای بین‌المللی[ویرایش]

  • سازمان نظارت بر حقوق بشر (سال ۲۰۰۴): این سازمان در گزارشی مفصل به بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه در ایران پرداخته‌است.[۲۱]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. اصل 38 قانون اساسی:هرگونه شکنجه برای گرفتن اقرار و یا کسب اطلاع ممنوع است.
  2. مواد متعدد قانون مجازات اسلامی
  3. http://www.bbc.com/persian/iran/030812_a-iran-guardian.shtml
  4. اصل 27 قانون اساسی: تشکیل اجتماعات و راهپیمایی‌ها، بدون حمل سلاح، به شرط آن که مخل به مبانی اسلام نباشد آزاد است.
  5. درخواست سازمان عفو بین‌الملل برای ممنوعیت دستگاه شوک الکتریکی (دویچه وله)
  6. اخبار تکان دهنده از شکنجه دانشجویان چپ (روزآنلاین، ۲۶اسفند۱۳۸۶)
  7. پیک نت peiknet
  8. gooya news :: politics : محسن مخملباف: تجاوز جنسی در زندان‌های ایران موضوعی قطعی است، سی سال است که در جمهوری اسلامی چنین اتفاق‌هایی می‌افتد، دویچه وله
  9. gooya news :: politics : محسن مخملباف: تجاوز جنسی در زندان‌های ایران موضوعی قطعی است، سی سال است که در جمهوری اسلامی چنین اتفاق‌هایی می‌افتد، دویچه وله
  10. «عدم تفاوت دختران و زنان در احکام جزائی». وب سایت رسمی محسن کدیور، مهر ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۰۷ فروردین ۱۳۹۵. 
  11. «عدم امکان اعدام دختران باکره محکوم به اعدام!!». شایعات، ۰۳ بهمن ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۰۷ فروردین ۱۳۹۵. 
  12. «حکم اعدام دختر باکره». پایگاه اطلاع‌رسانی انجمن علمی پژوهشی فقه قضائی؛ مجتمع آموزش عالی فقه جامعة المصطفی العالمیه، ۱۱ دی ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۰۷ فروردین ۱۳۹۵. 
  13. «اعدام دختران باکره». مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی، ۲۱ مرداد ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۰۷ فروردین ۱۳۹۵. 
  14. «آیا ازدواج اجباری دختران باکره برای اعدام صحت دارد؟». پارسینه، ۲۷ شهریور ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۰۷ فروردین ۱۳۹۵. 
  15. [[[تجاوز جنسی به زندانیان در ایران]] «تجاوز جنسی به زندانیان در ایران»]. ویکی‌پدیای فارسی (این مطلب، از صفحهٔ فوق‌الذکر در ویکی‌پدیای فارسی کپی پیست شده است، ۰۷ فروردین ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۰۷ فروردین ۱۳۹۵. 
  16. فشار اطلاعات تا لحظه مرگ زندانی (روزآنلاین، ۲خرداد۱۳۸۷)
  17. پرونده در تهران، تبرئه در همدان (روزنامه سرمایه ،۱۹ تیر ۱۳۸۷)
  18. براساس رای‌ صادره از شعبه هشتم دادگاه نظامی تهران سردار نقدی به ۸ ماه حبس قطعی محکوم شد (روزنامه همشهری، ۸ اسفند ۱۳۷۸)
  19. روزنامه کیهان - صفه دوم - یادداشت روز - مورخ ۵\۱۰\۷۸
  20. گزارش تکان دهنده از برخوردهای صورت گرفته با متهمین با عنوان " اراذل و اوباش" (کمیته گزارشگران حقوق بشر، ۲۹ مرداد۱۳۸۶)
  21. گزارش سازمان نظارت بر حقوق بشر درباره 'اعمال شکنجه' در ایران (بی‌بی‌سی فارسی)

پیوند به بیرون[ویرایش]