وین

برای دیگر کاربردها، وین (ابهام‌زدایی) را ببینید.

وین Wien
شهر
Vienna
کلیسای اشتفان
پرچم مهر نشان
موقعیت ایالت در نقشه اتریش
وین موقعیت در اتریش وین موقعیت در اروپا
مختصات: ۴۸°۱۲′ شمالی ۱۶°۲۱′ شرقی
کشور	اتریش
مرکز	وین
حکومت
• شهردار	میشاییل لودویگ
مساحت
• کل	۴۱۴٫۸۹ کیلومتر مربع (۱۶۰٫۱۹ مایل مربع)
• خشکی	۳۹۵٫۵۰ کیلومتر مربع (۱۵۲٫۷۰ مایل مربع)
• آب	۱۹٫۳۹ کیلومتر مربع (۷٫۴۹ مایل مربع)
ارتفاع	۱۷۷۸ متر (۵۸۳۳ فوت)
جمعیت  (۲۰۱۰)
• کل	۱۷۱۲۹۰۳
• تراکم	۴۱۰۰/کیلومتر مربع (۱۱۰۰۰/مایل مربع)
منطقهٔ زمانی	یوتی‌سی ۱+ (CET)
• تابستانی (DST)	یوتی‌سی ۲+ (CEST)
کد ایزو ۳۱۶۶	ISO 3166-2:AT
وبگاه	www.wien.gv.at

وین (به آلمانی: Wien) (تلفظ [vi:n] ()) پایتخت کشور اتریش و یکی از استان‌های نه‌گانه کشور اتریش محسوب می‌شود. این شهر بزرگ‌ترین شهر اتریش و نهمین شهر بزرگ در اتحادیه اروپا است. تا قبل از شروع سده بیستم میلادی، وین بزرگ‌ترین شهر آلمانی‌زبان اروپا بود. پیش از شروع جنگ جهانی اول، این شهر دو میلیون نفر جمعیت داشت.

وین یکی از مراکز مهم فرهنگی و هنری اروپا است. این شهر در کنار رود دانوب است، و از دیرباز محل برخورد و همزیستی فرهنگ‌ها و ملت‌های گوناگون بوده است. وین در سده‌های میانه مرکز قدرت هابسبرگ‌ها و سپس امپراتوری اتریش-مجارستان بود و نقشی برجسته در تاریخ سیاسی و فرهنگی اروپا ایفا کرد.

پیشینهٔ وین به اردوگاه رومی «وینادونا» در سدهٔ یکم میلادی بازمی‌گردد. در سده‌های میانه، خاندان بابنبرگ و پس از آنان هابسبورگ‌ها شهر را به پایتختی نیرومند بدل کردند. شکست امپراتوری عثمانی در محاصرهٔ وین (۱۶۸۳) نقطهٔ عطفی در تاریخ اروپا به‌شمار می‌رود. در دوران ماریا ترزا، وین به اوج شکوفایی هنری و فرهنگی رسید.

وین به‌ویژه به‌خاطر موسیقی کلاسیک شهرت دارد و زادگاه یا محل زندگی آهنگ‌سازانی چون هایدن، موتسارت، بتهوون، شوبرت و یوهان اشتراوس بوده است. تالارها و اپراهای این شهر هنوز از مهم‌ترین مراکز موسیقی جهان به‌شمار می‌روند. افزون بر موسیقی، معماری باروک و کاخ‌هایی چون کاخ شون‌برون و کاخ بلودر سیمای هنری وین را شکل داده‌اند.

در سدهٔ نوزدهم و اوایل قرن بیستم، وین به یکی از مراکز علمی و فکری اروپا تبدیل شد. زیگموند فروید در این شهر بنیان روان‌کاوی را گذاشت. دانشگاه وین و مؤسسات پژوهشی آن نیز نقشی مهم در گسترش دانش در اروپا ایفا کردند.

وین به کافه‌ها و زندگی اجتماعی پرجنب‌وجوشش نیز مشهور است. کافه‌های سنتی این شهر محل گردهمایی نویسندگان، هنرمندان و روشنفکران بودند و بخشی از هویت فرهنگی وین را شکل داده‌اند.

امروزه وین به‌عنوان پایتخت اتریش، یکی از مهم‌ترین مراکز سیاسی، فرهنگی و اقتصادی اروپا است و کیفیت بالای زندگی، شبکهٔ شهری پیشرفته و غنای فرهنگی آن، این شهر را در میان پیشروترین شهرهای جهان نهاده است.

تاریخچه

این شهر در سده ۵ پیش از میلاد مسیح بنا و در گذر زمان به پایتخت اتریش تبدیل شده است. نام وین از قدیم مترادف موسیقی، مجالس بزم و رقص والس بوده، اما در دوران پیش از جنگ جهانی اول روی دیگری هم داشت که بسیار ناخوشایند بود. شمار زیادی از اهالی شهر در بیغوله‌ها زندگی می‌کردند، و در سال ۱۹۱۳ حدود ۱۵۰۰ نفر از سکنه وین خودکشی کردند.

بعد از جنگ جهانی دوم قوای متفقین آن را به چهار قسمت تحت کنترل شوروی، آمریکا، انگلیس و فرانسه تقسیم کردند. بعد از آن که اتریش قبول کرد برای همیشه بی‌طرف بماند و به پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) نپیوندد، نیروهای شوروی در سال ۱۹۵۵ از این شهر خارج شدند.

فیلم مرد سوم با بازی اورسون ولز دربارهٔ فضای حاکم بر وین در دوران اشغال آن توسط قوای چهارگانه متفقین است. فیلمنامهٔ این فیلم را گراهام گرین نوشته است. این شهر همچنین محل زندگی فرزند نادرشاه، یوهان یوزف فون زملین بوده است.

سیاست

وین سومین شهر دنیاست که دفتر سازمان ملل متحد در آن است و دفاتر بین‌المللی برخی از سازمان‌های جهانی مانند اوپک، OSZE و سازمان انرژی اتمی در این شهر استقرار یافته است.

بافت مرکزی شهر وین بنا به درخواست دولت این کشور در سال ۲۰۰۱ میلادی از جانب سازمان یونسکو به عنوان میراث فرهنگی جهانی به ثبت رسیده است.

توافق هسته‌ای ایران و گروه پنج بعلاوه یک، با عنوان برنامه جامع اقدام مشترک در ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۵ در وین منعقد گردید.

نام‌گذاری

نام «ویَن» در زبان فارسی از نام آن در زبان فرانسوی (Vienne) گرفته شده است. در زبان آلمانی نام شهر «وین» (بر وزن چین) تلفظ می‌شود.

موقعیت جغرافیایی

رود دانوب در شهر وین

وین در شمال شرقی کشور اتریش و در نزدیکی رود دانوب قرار دارد. بر پایهٔ آخرین داده‌های دقیق جغرافیایی، بیشترین درازای شهر وین ۳۱ کیلومتر به شکل طولی بوده است. این شهر ۴۱۵ کیلومتر مربع مساحت دارد و هم‌اکنون جمعیت آن به ۱٬۷۰۰٬۰۰۰ نفر می‌رسد که از این جمعیت، در حدود ۷۰٬۰۰۰ نفر ایرانی می‌باشند.

مراکز دانشگاهی

از دانشگاه‌های دولتی وین می‌توان دانشگاه وین و دانشگاه بودن کولتور وین (BOKU) را نام برد. تحصیل در وین رایگان بود؛ ولی در سال‌های اخیر، هر ترم ۷۴۵ یورو برای شهریه دریافت می‌شود. همچنین همه می‌توانند از امکانات بورسیه تحصیلی برخوردار شوند. دانشگاه فنی وین (TU) نیز بزرگ‌ترین دانشگاه وین در رشته‌های فنی و مهندسی است.

وین
نمودار اقلیمی (راهنما)
ژ ف م آ م ژ ژ آ س اُ ن د     ۴۳   ۴ ۱−     ۵۰   ۷ ۲     ۴۰   ۱۴ ۶     ۴۵   ۲۱ ۱۲     ۵۸   ۲۵ ۱۵     ۶۳   ۲۵ ۱۵     ۷۳   ۲۲ ۱۳     ۶۱   ۱۹ ۹     ۵۰   ۱۴ ۵     ۴۰   ۹ ۳     ۴۳   ۴ ۲−     ۳۸   ۲ ۳− میانگین بالاترین و پایین‌ترین دما به مقیاس سانتیگراد بارندگی به مقیاس میلی‌متر
مقیاس فارنهایت و اینچ ژ ف م آ م ژ ژ آ س اُ ن د     ۱٫۷   ۳۹ ۳۰     ۲   ۴۵ ۳۶     ۱٫۶   ۵۷ ۴۳     ۱٫۸   ۷۰ ۵۴     ۲٫۳   ۷۷ ۵۹     ۲٫۵   ۷۷ ۵۹     ۲٫۹   ۷۲ ۵۵     ۲٫۴   ۶۶ ۴۸     ۲   ۵۷ ۴۱     ۱٫۶   ۴۸ ۳۷     ۱٫۷   ۳۹ ۲۸     ۱٫۵   ۳۶ ۲۷ میانگین بالاترین و پایین‌ترین دما به مقیاس فارنهایت بارندگی به مقیاس اینچ

از دانشگاه‌های خصوصی می‌توان دانشگاه بین‌المللی وین و دانشگاه وبستر را نام‌برد.

گردشگری

وین در همه روزهای سال پذیرای عده زیادی از جهانگردان است و در سال حدود ۷ میلیون توریست از آن بازدید می‌کنند که بر اساس آمار، در سال ۲۰۰۴ این جمعیت چیزی در حدود ۵/۳ میلیون نفر بوده است.

قصر شونبرون

شهر به ۲۳ ناحیه تقسیم می‌شود. ناحیهٔ ۱ همان بخش درونی شهر است که روزگاری درون حصارهای مستحکم قرار داشت. میان «رینگ» و «گورتل» نواحی ۲ تا ۹ و ۲۰ جای گرفته‌اند. بیرون از آن‌ها، در کنار گورترل، بقیهٔ نواحی گسترده شده‌اند. در این‌جا به مهم‌ترین دیدنی‌های شهر اشاره می‌شود، به‌ویژه آن‌ها که در ناحیهٔ مرکزی (۱) قرار دارند:

• موزه ملکه سی‌سی یکی از موزه‌های معروف وین است.
• کلیسای جامع اشتفان (Stephansdom) با قدمتی ۹۰۰ ساله بزرگ‌ترین کلیسای شهر به‌شمار می‌رود و در مرکز شهر قرار دارد و یک شاهکار دوره گوتیک محسوب می‌شود. ورود برای عموم رایگان است. یکی از جالب‌ترین قسمت‌های این کلیسا سردابه (به آلمانی Katakomben) آن است که بقایای اسکلت قربانیان طاعون در قبرهای دست جمعی آن جا نگهداری می‌شود. کلیسای جامع اشتفان که در میدان اشتفان‌پلاتس قرار دارد. مهم‌ترین کلیسای وین و از برجسته‌ترین کلیساهای گوتیک اروپاست. بنای نخستین آن در سدهٔ دوازدهم ساخته شد. برج جنوبی (با ۱۳۷ متر ارتفاع) از بزرگ‌ترین برج‌های قرون وسطایی است.
• کاخ شون‌برون (Schloss Schönbrunn): در شون‌برونر شتراسه. اقامتگاه تابستانی خاندان هابسبورگ، ساختهٔ سدهٔ هفدهم و گسترش‌یافته در سدهٔ هجدهم. این مجموعه با باغ‌های پهناورش یکی از میراث‌های جهانی یونسکو است. این کاخ از دیدنی‌ترین جاهای وین است که در دوره باروک و حدود سال ۱۷۰۰ میلادی بنا شده است و در آن سالنی قرار دارد که به سالن ایرانی مشهور بوده و معماری آن نیز به سبک معماری ایرانی است. در زبان آلمانی شون به معنای زیبا و برون به معنای چشمه است. همچنین شونبرون دارای یک گلخانه بسیار بزرگ و مجهز بوده که در نوع خود بی‌نظیر است و تنوع گیاهانی که در آن کاشته‌اند تا آنجاست که تا صد سال پیش در آن درخت انار می‌کاشتند. صدها گونه رز در فضای باز این قصر کاشته شده که به صورت فصلی دوباره کاشته می‌شوند.
• هافبورگ قصر سلطنتی اتریش است و طی بیش از ششصد سال محل زندگی پادشاهان اتریش از اولینشان رودولف اول در سال ۱۲۷۳ تا آخرینشان کارل اول در سال ۱۹۱۸ بوده است.
• موزه آلبرتینا که زمانی مهمانسرای سلطنتی بود اکنون یکی از معروف‌ترین موزه‌های وین است که در آن آثار رافائل، رامبراند، داوینچی، مایکل آنجلو، سزان، پیکاسو و البته گوستاو کلیمت و اگون شیله نگهداری می‌شود.
• کاخ بلودره (Belvedere): در رن‌وگ، مجموعه‌ای شامل دو کاخ (بالا و پایین) که برای شاهزاده اوژن ساووی ساخته شد. اکنون موزه‌ای مهم است. شامل موزه‌ها و گالری‌های مختلفی است و آثار مهمی از گوستاو کلیمت و اگون شیله در آن نگهداری می‌شود. تابلوی معروف بوسه اثر کلیمت در این مکان نگهداری می‌شود.

از دیگر نقاط دیدنی وین می‌توان باغ وحش، قصر گلوریت، موزه تکنیک و موزه دکتر لئوپلد را نام برد.

شورای قدیم شهر (Altes Rathaus): در خیابان ویپلینگر، ۱۳۱۶ ساخته شد. ساختمان بارها تغییر کاربری داده است. اکنون انجمن‌هایی در آن مستقرند.

کلیسای مریم در گشتاده (Maria am Gestade): کلیسایی کوچک اما بلندمرتبه در خیابان زالوِاتورگاسه. راه‌پلهٔ باریکی به ورودی آن می‌رسد. فضای داخلی با نقش‌مایه‌های گوتیک و محرابی رومی آراسته است.

میدان «آم هوف» (Am Hof): میدانی باروک با کلیسای بزرگی که از ۱۶۶۲ قدمت دارد.

کاخ داون-کینسکی (Palais Daun-Kinsky): در خیابان فریونگ ۴، ساختهٔ یوهان لوکاس فون هیلدبراندت (۱۶۶۸–۱۷۴۵).

کاخ و باغ لیختن‌اشتاین (Stadt- und Gartenpalais Liechtenstein): در خیابان بانک‌گاسه ۹، از برجسته‌ترین نمونه‌های باروک در وین.

هوفبورگ (Hofburg): در میدان میخائیلرپلاتس. نخستین بار در سدهٔ ۱۳ میلادی ساخته شد. این کاخ در دوره‌های بعد گسترش یافت و تا پایان پادشاهی هابسبورگ محل اقامت امپراتوران بود. اکنون مجموعه‌ای گسترده است شامل کتابخانهٔ ملی، موزه‌ها، تالار سواره‌نظام اسپانیایی، خزانهٔ سلطنتی و تالارهای باروک.

کلیسای آگوستین (Augustinerkirche): در خیابان آگوستینر. در ۱۳۲۷ ساخته شد و کلیسای مخصوص مراسم درباری بود. یادبودهای متعددی از خاندان هابسبورگ و حتی آرامگاه قلب ماری آنتوانت در این‌جا قرار دارد.

میدان میخائیلرپلاتس (Michaelerplatz): یکی از میدان‌های اصلی ورودی به هوفبورگ.

میدان «نویِر مارکت» (Neuer Markt) که به معنی بازار نو است: با فوارهٔ زیبای «ورنمایلونگ‌برونن» (فوارهٔ ازدواج).

خیابان گرابن (Graben): خیابانی پررفت‌وآمد در مرکز وین، که از سدهٔ ۱۳ به‌عنوان گذرگاه اصلی شناخته می‌شد.

کلیسای پطرس (Peterskirche): با گنبد باشکوه باروک.

خیابان کِرتنر (Kärntner Strasse): پررفت‌وآمدترین خیابان خرید وین.

خیابان رینگ (Ringstrasse): خیابانی دایره‌ای که مرکز تاریخی شهر را در بر می‌گیرد و میان سال‌های ۱۸۵۷ تا ۱۸۸۳ ساخته شد. بسیاری از بناهای باشکوه وین در کنار این خیابان هستند: پارلمان، تالار شهر، دانشگاه و تئاتر بورگ.

میدان کارل (Karlsplatz) و کلیسای کارلس‌کیرشه (Karlskirche): شاهکار معماری باروک (۱۷۱۶–۱۷۳۷) به فرمان امپراتور کارل ششم.

میدان شوارتسن‌برگ (Schwarzenbergplatz): با مجسمهٔ یادبود ارتش سرخ و بناهای تاریخی.

موسیقی

وین پایتخت جهانی موسیقی است و در همهٔ جهان، شهر و زادگاه بسیاری از آهنگسازان و بزرگان موسیقی شناخته می‌شود. دانشگاه موسیقی و هنرهای نمایشی وین که یک دانشگاه دولتی است، بزرگ‌ترین و معتبرترین دانشگاه موسیقی و هنرهای نمایشی وین است. همچنین مدرسه‌ها، هنرستان‌ها و کنسرواتوارهای خصوصی موسیقی فراوان دیگری نیز به آموزش علاقه‌مندان و هنرجویان موسیقی در وین می‌پردازند.

در وین ۳۵ خانه وجود دارد که بتهوون چندی در آن‌ها زندگی کرده است. معروف‌ترین ارکستر دنیا، ارکستر فلارمونیک وین است که چندین نسل در آن می‌نوازند. به‌طوری‌که گاه پدر، پسر و نوه در یک شب با این ارکستر اجرا دارند و علاقه به موسیقی به صورت سینه به سینه از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود. چند موسیقیدان و نوازنده ایرانی نیز با این ارکسترها همکاری دارند.

مترو

متروی وین در سال ۱۹۷۶ تأسیس شده و هم‌اکنون دارای ۵ خط و ۱۰۴ ایستگاه می‌باشد.

فرهنگ کافه‌نشینی

در وین فرهنگ کافه‌نشینی اهمیت بسیاری داشت و هنوز هم ادامه دارد. یکی از دلایل اهمیت زیاد کافه‌ها این بود که همه‌جور آدمی به آن‌ها می‌رفت، و در نتیجه حوزه‌ها و علایق مختلف به رشد یکدیگر کمک می‌کردند. در واقع، مرزهای نظری که بعدها در تفکر غربی خیلی پررنگ و برجسته شدند، در آن زمان کاملاً انعطاف‌پذیر بودند.

قصه‌ای وجود دارد که می‌گوید وقتی ترکان عثمانی در سال ۱۶۸۳ از ادامه محاصره وین منصرف شدند و عقب‌نشینی کردند، گونی‌های قهوه زیادی را در اطراف شهر به جای گذاشتند، و اولین کافه‌های وین با استفاده از این گونی‌های قهوه به‌راه افتاد.

چارلز امرسون، نویسنده کتاب «۱۹۱۳: در جستجوی جهان پیش از جنگ بزرگ» می‌گوید: «فرهنگ کافه نشینی، و بحث و گفتگو در کافه‌ها هنوز هم بخش مهمی از زندگی وینی است. حلقه روشنفکران وینی نسبتاً کوچک بود و همه یکدیگر را می‌شناختند و این باعث می‌شد که تبادل ایده‌ها از حوزه‌های فرهنگی مختلف به‌راحتی انجام شود.»

او اضافه می‌کند که چنین وضعیتی برای دگراندیشان سیاسی و کسانی که از کشورشان فرار کرده بودند، مطلوب بود: «حکومت مرکزی قدرت فوق‌العاده زیادی نداشت و تا حدی سهل‌انگار بود. اگر در اروپا به‌دنبال جایی برای پنهان شدن بودید که بتوانید در آن با افراد جالب زیادی آشنا شوید، وین انتخاب مناسبی بود.»

کافه لانتمان (Café Landtmann)، پاتوق فروید، هنوز در بلوار معروف رینگ است. این بلوار به‌دور منطقه تاریخی مرکزی شهر، موسوم به اینر اشتات (Innere Stadt)، کشیده شده است.

تروتسکی و هیتلر مشتری کافه سنترال (Café Central) بودند که با کافه لانتمان فقط چند دقیقه پیاده فاصله داشت.

شهرهای خواهر

تبریز، ایران برازیلیا، برزیل براتیسلاوا، اسلواکی برنو، جمهوری چک بوداپست، مجارستان چنگدو، چین کی‌یف، اوکراین

کراکوف، لهستان لیوبلیانا، اسلوونی مسکو، روسیه پاریس، فرانسه تهران، ایران سنندج، ایران تریسته، ایتالیا

منابع

• ویکی‌پدیای آلمانی