آزمایش خون

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
نمونه‌گیری خون به‌وسیله سیستم وگوتاینر برای آزمایش خون

آزمایش خون یک روند مربوط به علوم آزمایشگاهی است که بر روی یک نمونه خونی گرفته‌شده از سیاه‌رگ، سرخ‌رگ یا مویرگ انجام می‌شود؛ به چند آزمایش خون مرتبط به‌هم، یک پانل می‌گویند.[۱] آزمایش خون، اغلب در بهداشت و درمان، برای تعیین وضعیت فیزیولوژیک و بیوشیمیایی، همچون: بیماری، میزان مواد معدنی، اثرگذاری دارویی و نیز عملکرد اندام درونی بدن استفاده می‌شود. نمونه پانل‌های خون بالینی همیشه شامل یک پانل متابولیک پایه یا شمارش کامل خون است. همچنین، آزمایش خون در آزمایش مربط به مواد مخدر، برای تشخیص سوءمصرف مواد مخدر به‌کار می‌رود.

خون‌گیری[ویرایش]

خون‌گیری وریدی به‌عنوان یک روش کم‌تهاجم برای داشتن سلول‌ها و مایع برون‌سلولی یا همان پلاسما از بدن بیمار برای آزمایش، امروزه بهترین روش است. از آنجا که جریان خون در سراسر بدن به‌عنوان وسیله فراهم‌آوری اکسیژن و مواد غذایی و حمل مواد زائد دفعی به سیستم‌های دفعی بدن وجود دارد، بسیاری از وضعیت‌های بالینی بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ به همین دلیل، آزمایش خون یکی از پرکاربردترین آزمایش‌های پزشکی است.[۲] مداخله پزشکی خون‌گیری از وظایف تکنیسین آزمایشگاه، پرستار و مسئول خون‌گیری است. در اورژانس، نیروهای امدادگر دوره‌دیده و پزشکان آمبولانس نیز می‌توانند اقدام به خون‌گیری نمایند. متخصصان تنفسی نیز برای آنالیز خون شریانی باید دوره ویژه خون‌گیری از سرخ‌رگ را بگذرانند.[۳][۴]

انواع آزمایش خون[ویرایش]

نمونه‌های گرفته‌شده خون. برچسب‌های بارکد دارای اطلاعات مربوط به شخص مربوط به هر نمونه است که برای حفظ حریم شخصی، نام بیمار نوشته نمی‌شود.
نتیجه آزمایش خون یک فرد سالم

سرولوژی[ویرایش]

شامل آزمایش‌های خاصی همچون: هپاتیت، ایدز، سیفلیس، تب مالت و ویدال... است که معمولاً از روی سرم خون انجام می‌گیرد.

بیوشیمی[ویرایش]

یکی از پانل‌های خون در بخش بیوشیمی برای اندازه‌گیری سدیم، پتاسیم، کلر، بی‌کربنات، نیتروژن اوره خون (BUN)، منیزیم، کراتینین، گلوکز و گاهی نیز کلسیم به‌کار می‌رود. آزمایش‌های مربوط به کلسترول در دو گروه ال. دی. ال و اچ. دی. ال و نیز تری‌گلیسرید تعریف می‌شوند.[۵] برخی آنالیزها مانند اندازه‌گیری گلوکز یا پروفایل لیپیدها در بخش بیوشیمی، در فرد ناشتا انجام شده و پیش از خون‌گیری فرد، بین ۸ تا ۱۲ ساعت پیش از آن نباید چیزی خورده یا نوشیده باشد.[۶]

بیشترین استفاده خون در آزمایشگاه‌ها از سیاه‌رگ گرفته می‌شود؛ درحالی‌که گروهی از آزمایش‌های تخصصی، مانند ای. بی. جی نیازمند نمونه خون گرفته‌شده از سرخ‌رگ یا شریان هستند. اندازه‌گیری و آنالیز گازهای درون خون شریانی، بهترین وسیله برای مانیتورینگ و کنترل سطح کربن دی‌اکسید و اکسیژن در فهم و درک عملکرد ششها است و نیز این خون در آنالیز و اندازه‌گیری اسید-بازی خون یا همان سطح پی‌اچ و اندازه سطح بی‌کربنات در تعیین وضعیت دقیق متابولیک خون است.[۷]

میکروب‌شناسی[ویرایش]

به نمونه‌های ادرار برای کشت میکروب و بررسی عفونت و سنگ کلیه و قارچ و نیز مدفوع برای بررسی عفونت‌های روده‌ای و انگل و کرم به‌کار می‌رود؛ در این بخش، نمونه‌های آزمایشی کشت میکروبی‌ای همچون: خلط، کشت گلو، کشت از تمامی مایعات بدن و تشخیص نوع میکروب نیز انجام می‌شود.

محدودهٔ معمول[ویرایش]

Test[۸][۹] پایین بالا واحد توضیحات
سدیم (Na) 136 145 mmol/L
پتاسیم (K) 3.5 5.0 mmol/L
اوره 2.5 6.4 mmol/L BUN - نیتروژن اوره خون
اوره 15 40 mg/dL
کراتینین - مرد ۶۲ ۱۱۵ μmol/L
کراتین - زن ۵۳ ۹۷ μmol/L
;کراتینین- مرد 0.7 1.3 mg/dL
کراتینین - زن ۰٫۶ ۱٫۲ mg/dL
قند خون (fasting) 3.9 5.8 mmol/L همچنین ببینید: هموگلوبین گلیکوزیله
گلوکز (fasting) 70 120 mg/dL

پروفایل مولکولی[ویرایش]

ارزیابی سلولی[ویرایش]

جای‌گزینی[ویرایش]

در سال ۲۰۰۸، دانشمندان اعلام کردند که آزمایش بر روی بزاق، بسیار کم‌هزینه‌تر بوده و در نهایت می‌تواند جایگزین برخی از آزمایش‌های خون شود؛ زیرا بزاق، شامل ٪۲۰ از پروتئین‌های موجود در خون است.[۱۰]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. "Blood Panel". Archived from the original on 18 اكتبر 2015. Retrieved 2013-10-28. {{cite web}}: Check date values in: |archive-date= (help)
  2. "Venipuncture - the extraction of blood using a needle and syringe". Retrieved June 21, 2012.
  3. Aaron SD, Vandemheen KL, Naftel SA, Lewis MJ, Rodger MA (2003). "Topical tetracaine prior to arterial puncture: a randomized, placebo-controlled clinical trial". Respir Med. 97 (11): 1195–1199. doi:10.1016/S0954-6111(03)00226-9. PMID 14635973.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان (link)
  4. "Michigan careers". Michigan.gov. 2010-01-05. Retrieved 2011-08-09.
  5. Belargo, Kevin. "Cholesterol Levels". Manic EP. Retrieved 17 January 2012.
  6. "Fasting blood samples". NHS UK. Retrieved June 21, 2012.
  7. "Blood gases". NHS UK. Retrieved June 21, 2012.
  8. C. A. Burtis and E. R. Ashwood, Tietz Textbook of Clinical Chemistry (1994) 2nd edition, ISBN 0-7216-4472-4
  9. "Blood tests normal ranges". Monthly Prescribing Reference. Retrieved June 21, 2012.
  10. "Press TV - Saliva test to substitute blood test". Presstv.ir. Archived from the original on 21 May 2011. Retrieved 2011-08-09.

شرایط لازم برای آزمایش خون