پیشگیری از بارداری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
پیشگیری از بارداری
مداخله پزشکی
Package of birth control pills
یک بسته از قرص ضدبارداری
مترادفها پیشگیری از بارداری، کنترل خانواده
MeSH D003267

پیشگیری از بارداری که گاهی اوقات از آن با عنوان کنترل باروری هم یاد می‌شود، عبارت است از روش‌ها و وسیله‌هایی که برای جلوگیری از بارداری استفاده می‌گردند.[۱] پیشگیری از بارداری از زمان‌های بسیار قدیم مورد استفاده قرار گرفته اما روش‌های موثر و ایمن کنترل تولد تنها در قرن بیستم در دسترس همگان قرار گرفت.[۲] برنامه‌ریزی برای کنترل بارداری موضوعی است که با نام تنظیم خانواده هم شناخته می‌شود.[۳][۴] برخی فرهنگ‌ها، دسترسی به شیوه‌های کنترل زایمان و بارداری را محدود و گاهی ممنوع می‌نمایند چرا که معتقدند از دیدگاه اخلاقی، مذهبی و یا سیاسی نامطلوب است.[۲]

موثرترین روش‌های کنترل زایمان، عقیم‌سازی در مردان به روش عمل وازکتومی و برای زنان نیز عمل توبکتومی، آی‌یودی و ایمپلنت ضدبارداری ‏(en) می‌باشد.[۵]

تاریخچه[ویرایش]

احتمالاً قدیمیترین شیوه پیشگیری از بارداری، غیر از خودداری از برقراری رابطه جنسی، روش نزدیکی منقطع بوده‌است. در پاپیروس ابرس (Ebers) که از ۱۵۵۰ سال پیش از میلاد مسیح در مصر به جای مانده‌است، نوشته شده که زنان از عسل و برگ اقاقیا برای مسدود کردن راه اسپرم در واژن استفاده می‌کردند. به نوشته مجله امریکن ساینتیست، مورخان بر این باور هستند که در یونان باستان گیاه سیلفیون (سیلفیوم) به عنوان اولین داروی ضد بارداری استفاده می‌شده است. به نوشته این مجله، این گیاه دارویی آنقدر در اقتصاد آفریقای شمالی، یعنی تنها صادرکننده آن به سراسر مدیترانه، تأثیر داشت که تصویر آن را بر سکه‌های آن زمان حک کردند. در اروپای قرون وسطی، کلیسای کاتولیک هر نوع عملی را که سبب پیشگیری از بارداری می‌شد، ممنوع کرد و در نتیجه، به نوشته دائرةالمعارف زنان در رنسانس، زنان پنهانی به روش‌هایی برای جلوگیری از بارداری یا حتی نوزادکشی روی آوردند. جاکومو کازانووا، نویسنده ایتالیایی قرن هجدهم، از پوشش‌هایی از جنس روده گوسفند می‌گوید که به منظور پیشگیری از ورود اسپرم به واژن بکار برده می‌شد. با این وجود استفاده از کاندوم تنها در قرن بیستم شروع شد. در قرن نوزدهم اقتصاددانان انگلیسی و آمریکایی طی مناظره‌هایی سیاستمداران را متقاعد کردند که جریمه‌های ضد کنترل جمعیت را حذف کنند و در عین حال اهمیت تنظیم خانواده را تبلیغ کنند و آموزش دهند. کم کم با تلاش پیشتازان فمینیسم همچون استلا براون، جامعه شناس و دورا راسل، نویسنده و همسر فیلسوف معروف برتراند راسل، اولین کلینیکهای تخصصی تنظیم خانواده ایجاد شد. پس از آن، اولین قرص ضد بارداری در دهه پنجاه میلادی ساخته شد و سقط جنین نیز دو دهه پس از آن به یکی از انتخاب‌های زنان در راه تنظیم خانواده اضافه شد.[۶]

شیوه‌ها[ویرایش]

شیوه‌های فیزیکی (غیردارویی)[ویرایش]

شیوه‌های دارویی[ویرایش]

روش اورژانس پیشگیری از بارداری[ویرایش]

دو نوع قرص پیشگیری ازبارداری اورژانسی برای جلوگیری از بارداری در مواقع ارتباط جنسی نا مطمئن وجود دارد .یکی از این محصولات حاوی ترکیب استروژن و پروژسترون و دیگری فقط پروژسترون است. هر دو نوع محصول از طریق به تآخیر انداختن یا مهار تخمک‌گذاری یا جلوگیری از لانه گزینی تخمک بارور شده در رحم عمل می‌کنند. این قرصها در صورتی که تخمک بارور شده جایگزین شده باشد دیگر اثری ندارند. اطمینان به تأثیر این قرص‌ها با میزان زمان مصرف آن‌ها پس از رابطه کنترل نشده نسبت عکس دارند و اثر بخشی ثابت شده آن‌ها حداکثر 72 ساعت است. ضریب موفقیت این داروها در صورت استفاده به موقع 75% می‌باشد. عوارض جانبی شامل تهوع و استفراغ است که هر دو مورد در زنانی که فقط از قرصهای پروژسترونی استفاده کرده اند کمتر گزارش شده‌است.[۸]

تفاوت شیوه‌ها[ویرایش]

هریک از این روش‌ها مزایا و معایبی دارد مانند آنکه استفاده از آی‌یودی احتمال عفونت رحمی را افزایش می‌دهد یا استفاده از کاندوم از ابتلای به بیماریهای جنسی می کاهد. برخی شیوه‌ها مانند وازکتومی بسیار به دشواری قابل برگشت هستند یا اصلاً قابل برگشت نیستند .

شیوه‌های پیشگیری برای مردان[ویرایش]

پژوهشگران استرالیایی اعلام کردند یک قدم به ساخت داروی ضدباروری مردان نزدیک‌تر شده‌اند. آن‌ها موفق شدند با ایجاد تغییر ژنتیکی در موش‌ها، دو پروتئین را که برای انتقال اسپرم از بیضه‌ها به خارج بدن ضروری هستند از کار بیندازند. این قرص‌ها بر نابارور کردن اسپرم متمرکز بوده و در نتیجه عوارض جانبی غیرقابل تحملی داشته‌است. اما قرص‌های ضدبارداری برای بعضی زنان عوارض جانبی ایجاد می‌کنند و اگر زنان مبتلا به برخی بیماری‌ها باشند یا احتمال برخی بیماری‌ها در آن‌ها زیاد باشد، پزشکان این قرص‌ها را برای پیشگیری از بارداری تجویز نمی‌کنند. علاوه بر این قرص ضد باروری مردان برخلاف قرص ضدبارداری زنان فاقد هورمون خواهد بود و در سیستم هورمونی بدن تغییری ایجاد نمی‌کند.[۶]

نگارخانه[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. "Definition of Birth control". MedicineNet. Archived from the original on August 6, 2012. Retrieved August 9, 2012. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ Hanson, S.J.; Burke, Anne E. (December 21, 2010). "Fertility control: contraception, sterilization, and abortion". In Hurt, K. Joseph; Guile, Matthew W.; Bienstock, Jessica L.; Fox, Harold E.; Wallach, Edward E. The Johns Hopkins manual of gynecology and obstetrics (4th ed.). Philadelphia: Wolters Kluwer Health/Lippincott Williams & Wilkins. pp. 382–395. ISBN 978-1-60547-433-5. 
  3. Oxford English Dictionary. Oxford University Press. June 2012. 
  4. World Health Organization (WHO). "Family planning". Health topics. World Health Organization (WHO). Archived from the original on March 18, 2016. Retrieved March 28, 2016. 
  5. World Health Organization Department of Reproductive Health and Research (2011). Family planning: A global handbook for providers: Evidence-based guidance developed through worldwide collaboration (PDF) (Rev. and Updated ed.). Geneva, Switzerland: WHO and Center for Communication Programs. ISBN 978-0-9788563-7-3. Archived (PDF) from the original on September 21, 2013. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ http://www.bbc.co.uk/persian/science/2013/12/131226_me_male_contraceptive.shtml
  7. همه ابزارها و روش‌های پیشگیری از بارداری
  8. چگونه از بارداری جلوگیری کنیم