آسپارتام

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

تولید آسپارتام[ویرایش]

کلیات: آسپارتام (L- α- آسپارتیل-L- فنیل آلانین- متیل استر) یک شیرین کنندهٔ مصنوعی کم کالری می‌باشد که حدوداً دویست مرتبه شیرین تر از سوکروز است. این شیرین کننده در سال ۱۹۶۵ توسط کمپانی G. D. Searle کشف شد و در سال ۱۹۸۱، FDA آن را به عنوان افزودنی غذایی مجاز تأیید کرد. سالانه ۲۰۰۰۰ تن آسپارتام تولید می‌شود (آمار مربوط به سال ۲۰۰۹) و غالب بازار آسپارتام در اختیار کمپانی Ajinomoto می‌باشد. آسپارتام از L- آسپارتیک اسید و L- فنیل آلانین تولید می‌شود. سنتز شیمیایی آن نیازمند استفاده از چندین گروه حفاظتی می‌باشد به همین دلیل قابل رقابت با سنتز آنزیمی نیست.[۱]

L- آسپارتیک اسید[ویرایش]

L- آسپارتیک اسید را می‌توان از هیدرولیزات‌های پروتئینی استخراج نمود. اگرچه، از افزودن آمونیاک به فوماریک اسید توسط آنزیم آسپارتاز موجود در سلول‌های E. coli به عنوان سنتز ترجیحی آن استفاده می‌شود. در این نوع سنتز باکتری‌های تثبیت شده در κ-کاراجینان یا پلی آکریل آمید به عنوان راکتور سلولی به کار گرفته می‌شوند. بازده تولید این سیستم حدود gL-1h-1 40 می‌باشد و پایداری عملکردی آن (نیمه عمر کاتالیست) نهایتاً ۲ سال است. با استفاده از سلول‌های لیوفیلیزه ی القا شده، بازده به gL-1 166 رسیده‌است. بکارگیری پلاسمید حامل ژن کد کنندهٔ آسپارتاز، باعث افزایش ۳۰ برابری بیان آنزیم آسپارتاز در سلول‌های E. coli K12 شده‌است. پروسه‌های فرمنتاسیون (تخمیر) قابل رقابت با راکتورهای سلولی نیستند حتی اگر در این پروسه‌ها از سویه‌های موتانت با کارایی بالا استفاده شود.[۲]

Aspartame[۳]
Aspartame
Ball-and-stick model of aspartame
Aspartame sample.jpg
شناساگرها
شماره ثبت سی‌ای‌اس ۲۲۸۳۹-۴۷-۰ YesY
کم‌اسپایدر ۱۱۸۶۳۰ YesY
UNII Z0H242BBR1 YesY
دراگ‌بانک DB00168
KEGG C11045 YesY
ChEBI CHEBI:2877 YesY
ChEMBL CHEMBL۱۷۱۶۷۹ YesY
جی‌مول-تصاویر سه بعدی Image 1
خصوصیات
فرمول مولکولی C14H18N2O۵
جرم مولی ۲۹۴٫۳ g mol−1
چگالی 1.347 g/cm3
دمای ذوب 246–247 °C
دمای جوش
‎decomposes
انحلال‌پذیری در آب sparingly soluble
انحلال‌پذیری slightly soluble in اتانول
اسیدی (pKa) 4.5-6.0[۴]
خطرات
لوزی آتش
Special hazards (white): no codeNFPA 704 four-colored diamond
به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)
 YesY (بررسی) (چیست: YesY/N؟)
Infobox references

آسپارتام تولید آسپارتام، L- فنیل آلانین و L- آسپارتیک اسید – بیوتکنولوژی – شیرین کننده‌های مصنوعیجایگزین قند از خویشاوندان شیمیائی نزدیک دی پپتیدل - آسپارتیل - ل. فنیل آلاتین است. هر دی‌پپتید ترکیبی از دو اسیدآمینه است که آجرهای ساختمانی پروتئین هستند. آسپارتام برخلاف ساکارید و سیکلامات که بدون تغییر از بدن دفع می‌شوند، به اسیدهای آمینه طبیعی سازنده‌اش تجزیه می‌شود، و آنها نیز به‌نوبه خود در مسیرهای سوخت و ساز معمولی بدن به اجزای کوچک‌تری شکسته می‌شوند. شیرینی آسپارتام ۲۰۰ برابر بیشتر از ساکاروز (قند معمولی) است. آسپارتام دارای یک گروه عاملی الکلی (در این‌جا کربوکسیلیک اسید) یک گروه عاملی آمینی یک گروه عاملی آمیدی و یک گروه عاملی استری و یک حلقه بنزن (C6H6) است. فرمول مولکولی آسپارتام C14H18N2O5 است. جرم مولی آسپارتام ‎۲۹۴/۰۹ است.[۵]

سلامت[ویرایش]

در سال‌های اخیر بحث‌های فراوانی در رابطه با مضرات قندهای مصنوعی، بخصوص آسپارتام و امثال آن در جریان هستند. برخی تحقیقات این مواد شیرین کننده را عامل سردرد، سرگیجه و حتی سرطان می‌دانند.[۶][۷]

منابع[ویرایش]

  1. سعید کارگر. «تولید آسپارتام، L- فنیل آلانین و L- آسپارتیک اسید». مهندسی علوم زیستی. ۲۰۱۷-۱۲-۲۸. 
  2. سعید کارگر. «تولید آسپارتام، L- فنیل آلانین و L- آسپارتیک اسید». مهندسی علوم زیستی. 
  3. Budavari, Susan, ed. (1989). "861. Aspartame". The Merck Index (11th ed.). Rahway, NJ: Merck & Co. p. 859. ISBN 91191028X Check |isbn= value: length (help). 
  4. Rowe, Raymond C. (2009). "Aspartame". Handbook of Pharmaceutical Excipients. pp. 11–12. ISBN 1-58212-058-7. 
  5. تارنمای آفتاب
  6. / مقاله عوارض جانبی آسپارتام
  7. / مقاله آسپارتام ماده شیرین کنند و عوارض جانبی آن

پانویس[ویرایش]