آسپارتام

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
Aspartame[۱]
Aspartame
Ball-and-stick model of aspartame
Aspartame sample.jpg
شناساگرها
شماره ثبت سی‌ای‌اس 22839-47-0 ✔Y
پاب‌کم 134601
کم‌اسپایدر 118630 ✔Y
UNII Z0H242BBR1 ✔Y
دراگ‌بانک DB00168
KEGG C11045 ✔Y
ChEBI CHEBI:2877 ✔Y
ChEMBL CHEMBL171679 ✔Y
جی‌مول-تصاویر سه بعدی Image 1
  • O=C(O)C[C@H](N)C(=O)N[C@H](C(=O)OC)Cc1ccccc1

  • InChI=1S/C14H18N2O5/c1-21-14(20)11(7-9-5-3-2-4-6-9)16-13(19)10(15)8-12(17)18/h2-6,10-11H,7-8,15H2,1H3,(H,16,19)(H,17,18)/t10-,11-/m0/s1 ✔Y
    Key: IAOZJIPTCAWIRG-QWRGUYRKSA-N ✔Y


    InChI=1/C14H18N2O5/c1-21-14(20)11(7-9-5-3-2-4-6-9)16-13(19)10(15)8-12(17)18/h2-6,10-11H,7-8,15H2,1H3,(H,16,19)(H,17,18)/t10-,11-/m0/s1
    Key: IAOZJIPTCAWIRG-QWRGUYRKBV

خصوصیات
فرمول مولکولی C14H18N2O5
جرم مولی ۲۹۴٫۳ g mol−1
چگالی 1.347 g/cm3
دمای ذوب ۲۴۶–۲۴۷ درجه سلسیوس (۴۷۵–۴۷۷ درجه فارنهایت؛ ۵۱۹–۵۲۰ کلوین)
دمای جوش Decomposes
انحلال‌پذیری در آب Sparingly soluble
انحلال‌پذیری Slightly soluble in ethanol
اسیدی (pKa) 4.5–6.0[۲]
خطرات
لوزی آتش
Flammability code 1: Must be pre-heated before ignition can occur. Flash point over 93 °C (200 °F). E.g., canola oilHealth code 1: Exposure would cause irritation but only minor residual injury. E.g., turpentineReactivity code 0: Normally stable, even under fire exposure conditions, and is not reactive with water. E.g., liquid nitrogenSpecial hazards (white): no codeNFPA 704 four-colored diamond
1
1
0
به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)
 ✔Y (بررسی) (چیست: ✔Y/N؟)
Infobox references

آسپارتام (به انگلیسی: Aspartame) جایگزین قند، از خویشاوندان شیمیایی نزدیک دی پپتیدل - آسپارتیل - ال.فنیل آلانین متیل استر است. هر دی‌پپتید ترکیبی از دو اسیدآمینه است؛ که آجرهای ساختمانی پروتئین هستند.

تاریخچه[ویرایش]

آسپارتام نخستین بار در سال ۱۹۶۵ ساخته و توسط سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) در سال ۱۹۸۱ برای استفاده در محصولات غذایی تأیید شده است و امروزه به عنوان جایگزین قند در غذاها و نوشیدنی‌ها در اغلب مواقع به کار گرفته می‌شود.[۱]

ویژگی ها[ویرایش]

آسپارتام برخلاف ساکارید و سیکلامات که بدون تغییر از بدن دفع می‌شوند، به اسیدهای آمینه طبیعی سازنده‌اش تجزیه می‌شود، و آن‌ها نیز به‌نوبه خود در مسیرهای سوخت و ساز معمولی بدن به اجزای کوچک‌تری شکسته می‌شوند. شیرینی آسپارتام ۲۰۰ برابر بیشتر از ساکاروز (قند معمولی) است. آسپارتام دارای یک گروه عاملی الکلی (در این‌جا کربوکسیلیک اسید)، یک گروه عاملی آمینی یک گروه عاملی آمیدی و یک گروه عاملی استری و یک حلقه بنزن (C6H6) است. فرمول مولکولی آسپارتام C14H18N2O5 است. جرم مولی آسپارتام ‎۲۹۴/۰۹ است.[۳]

آسپارتام از اجزایی به نام «اسیدهای آمینه» گرفته می‌شود. اسیدهای آمینه نوعی از ترکیبات شیمیایی هستند؛ که توسط گیاهان و حیوانات به کار می‌روند تا پروتئین لازم برای حیات آن‌ها را تولید کنند. از حدود ۲۰ نوع اسید آمینه که به صورت طبیعی به دست می‌آیند، دو نوع آن‌ها برای تولید آسپارتام به کار می‌رود: اسید آسپارتیک و فنیل‌آلانین. اگرچه اجزای تشکیل دهنده آسپارتام در طبیعت به تنهایی یافت می‌شوند اما خود آسپارتام در طبیعت نیست و به دست بشر تولید می‌شود. آسپارتام، به دو روش «تخمیر» و «ترکیب شیمیایی» قابل تولید است.[۴]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Budavari, Susan, ed. (1989). "861. Aspartame". The Merck Index (11th ed.). Rahway, NJ: Merck & Co. p. 859. ISBN 978-0-911910-28-5.
  2. Rowe, Raymond C. (2009). "Aspartame". Handbook of Pharmaceutical Excipients. pp. 11–12. ISBN 978-1-58212-058-4.
  3. تارنمای آفتاب
  4. «اسپارتام: دشمن یا دوست؟!». همشهری آنلاین. ۲۰۰۷-۰۲-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۵-۱۹.

پانویس[ویرایش]