پرش به محتوا

بارداری خارج رحمی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از حاملگی خارج‌رحمی)
بارداری خارج رحمی
دیگر نام‌هاEP, eccyesis, extrauterine pregnancy, EUP, tubal pregnancy (when in fallopian tube)
نمای لاپاروسکوپی، نگاه به رحم (با فلش‌های آبی مشخص شده است). در لوله رحم چپ، بارداری خارج رحمی و خونریزی وجود دارد (با فلش‌های قرمز مشخص شده است). لوله راست طبیعی است.
تخصصجراحی زنان و زایمان
نشانه‌هادرد شکمی، خونریزی واژن[۱]
عوامل خطربیماری التهابی لگن، استعمال دخانیات، جراحی قبلی لوله‌های رحمی، سابقه ناباروری، استفاده از فناوری کمک‌باروری[۲]
روش تشخیصآزمایش خون برای اچ‌سی‌جی (hCG)، سونوگرافی[۱]
تشخیص افتراقیسقط خودبه‌خودی، پیچ‌خوردگی تخمدان، آپاندیسیت حاد،[۱] پارگی کیست جسم زرد[۳]
درمانمتوترکسات، عمل جراحی[۲]
پیش‌آگهیمرگ و میر ۰٫۲٪ (کشورهای توسعه یافته)، ۲٪ (کشورهای در حال توسعه)[۴]
فراوانی~۱٫۵٪ از بارداری‌ها (کشورهای توسعه‌یافته)[۵]

بارداری خارج رحمی، بارداری بیرون از رحم یا حاملگی خارج از رحم (به انگلیسی: Ectopic pregnancy) عارضه‌ای در بارداری است که در آن جنین به جای رحم در محلی دیگر لانه‌گزینی می‌کند.[۶] نشانه‌های کلاسیک آن شامل درد شکمی و خونریزی واژینال است، هرچند کمتر از نیمی از زنان مبتلا هر دو علامت را دارند. درد می‌تواند تیز، مبهم یا شبیه گرفتگی باشد و در صورت خونریزی داخل شکم به شانه نیز انتشار یابد. خونریزی شدید ممکن است باعث افزایش ضربان قلب، غش یا شوک شود.[۵][۱] به‌جز موارد بسیار نادر، جنین در این شرایط قادر به ادامه حیات نیست.[۷]

گاهی تخمک بارورشده به سوی رحم نمی‌رود و در بین راه، مثلاً درون لوله فالوپ (لوله رحم) لانه‌گزینی نموده و رشد را آغاز می‌کند یا حتی اصلاً وارد لولهٔ فالوپ نمی‌شود و در لگن یا داخل حفره صفاقی رشد را آغاز می‌کند، که به این حالت‌ها بارداری نابجا می‌گویند.

به‌طور کلی، بارداری خارج‌رحمی کمتر از ۲ درصد کل بارداری‌ها را در جهان درگیر می‌کند. عوامل خطر شامل بیماری التهابی لگن (اغلب ناشی از عفونت کلامیدیا)، استعمال دخانیات، آندومتریوز، جراحی‌های قبلی لوله‌های رحمی، سابقه ناباروری و استفاده از روش‌های کمک‌باروری هستند. زنانی که یک بار بارداری خارج‌رحمی داشته‌اند، در معرض خطر بالاتری برای تکرار آن قرار دارند. حدود ۹۰ درصد موارد در لوله‌های فالوپ رخ می‌دهد، اما لانه‌گزینی می‌تواند در دهانه رحم، تخمدان، محل بخیه سزارین یا داخل شکم نیز اتفاق بیفتد.[۱] تشخیص معمولاً با آزمایش خون برای هورمون اچ‌سی‌جی و سونوگرافی انجام می‌شود و گاهی نیاز به تکرار آزمایش است. شرایطی مانند سقط خودبه‌خودی، پیچ‌خوردگی تخمدان و آپاندیسیت حاد نیز می‌توانند علائم مشابه ایجاد کنند.

پیشگیری با کاهش عوامل خطر، مانند غربالگری و درمان عفونت کلامیدیا امکان‌پذیر است. برخی بارداری‌های خارج‌رحمی بدون درمان سقط می‌شوند، اما درمان استاندارد شامل خارج کردن جنین از لوله یا برداشتن کامل لوله رحمی است. در برخی موارد، داروی متوترکسات به اندازه جراحی مؤثر است، به‌ویژه زمانی که سطح اچ‌سی‌جی پایین و اندازه بارداری کوچک باشد. در صورت پارگی لوله، وجود ضربان قلب جنین یا بی‌ثباتی علائم حیاتی مادر، جراحی (مانند لاپاروسکوپی) توصیه می‌شود. این جراحی می‌تواند با لاپاروسکوپی یا با برش بزرگ‌تر (لاپاراتومی) انجام شود. درمان مناسب میزان بیماری‌زایی و مرگ‌ومیر مادر را کاهش می‌دهد.[۲]

نرخ بارداری خارج‌رحمی در کشورهای توسعه‌یافته حدود ۱۱ تا ۲۰ مورد در هر هزار تولد زنده است، اما در میان استفاده‌کنندگان از روش‌های کمک‌باروری می‌تواند تا ۴ درصد باشد.[۵] این عارضه شایع‌ترین علت مرگ زنان در سه‌ماهه نخست بارداری است و حدود ۶ تا ۱۳ درصد کل موارد مرگ را تشکیل می‌دهد. در کشورهای توسعه‌یافته نتایج درمان بهبود یافته، اما در کشورهای درحال‌توسعه همچنان ضعیف باقی مانده است.[۸] خطر مرگ در کشورهای توسعه‌یافته بین ۰٫۱ تا ۰٫۳ درصد و در کشورهای درحال‌توسعه بین ۱ تا ۳ درصد است.[۴] نخستین توصیف شناخته‌شده از بارداری خارج‌رحمی توسط پزشک اندلسی، ابوالقاسم زهراوی، در قرن یازدهم ارائه شد. واژه «اکتوپیک» به معنای «خارج از جایگاه» است.[۹]

عوامل افزایش خطر ابتلا

[ویرایش]
  • استفاده از دستگاه جلوگیری از بارداری که داخل رحم قرار می‌گیرد (آی.یو. دی).
  • سابقه عفونت‌های شکمی یا لگنی
  • وجود چسبندگی‌ها (رشته‌های بافت جوشگاهی) در اثر اعمال جراحی
  • سابقه بارداری در لوله‌های رحمی
  • سابقه جراحی بر روی لوله‌های رحمی یا رحم
  • سابقه آندومتریت (التهاب آندومتریوم، بافت پوشاننده سطح داخلی رحم) در بیمار باشد.
  • وجود ناهنجاری در رحم[۱۰]

علائم بروز بارداری خارج رحمی

[ویرایش]
  1. لکه بینی
  2. تأخیر در عادت ماهانه
  3. مثبت بودن آزمایش خون بارداری یا βhCG (در ۹۹٪ موارد)
  4. درد تقریباً زیاد در زیرشکم
  5. حساسیت در لمس شکم
  6. دیده نشدن کیسه بارداری درون حفره رحم (سر جای اصلی) در تصاویر سونوگرافی البته با کمک گرفتن از سونوگرافی ترانس واژینال

درمان

[ویرایش]

درمان دارویی

[ویرایش]

درمان زودهنگام بارداری‌های خارج از رحم به کمک متوترکسات یکی از روش‌های مناسب و کارا می‌باشد که به عنوان جایگزینی مناسب برای مداخله جراحی در دهه ۱۹۸۰ میلادی پدید آمد. متوترکسات که یک مهارکننده تولید اسید فولیک است با اتصال به آنزیم دی هیدروفولات ردوکتاز از تبدیل دی هیدروفولات به تتراهیدروفولات که شکل فعال فولات است، جلوگیری به عمل می‌آورد. فولات برای ساخت پورین‌ها و پیریمیدین‌ها که در ساختار DNA و RNA حضور دارند ضروری است. با توقف تولید پورین‌ها و پیریمیدین تولید RNA ,DNA و پروتئین هم در سلول متوقف می‌شود. به این ترتیب اگر متوترکسات در اوایل بارداری تجویز شود رشد جنین متوقف می‌شود که این حالت سبب سقط جنین خواهد شد.[۱۱]

مداخلات جراحی

[ویرایش]

زمانی که خون‌ریزی رخ داده باشد، توده جنینی بزرگ‌تر از ۳٫۵ سانتی‌متر باشد یا میزان β-hCG بیش از ۶۰۰۰mIU/ml باشد[۱۲] می‌توان از مداخلات جراحی کمک گرفت. جراحان برای دسترسی به لگن از لاپاروسکوپی یا لاپاروتومی کمک می‌گیرند. سپس لوله فالوپ آسیب‌دیده با توجه به میزان جراحت تحت سالپینگوستومی یا سالپینژکتومی قرار می‌گیرد. برخلاف سالپینژکتومی که لوله رحمی از بدن فرد خارج می‌گردد، در سالپینگوستومی تنها محتویات لوله‌های رحمی تخلیه می‌گردد. برآورد می‌شود که %۱۱–۰٫۵ بارداری‌های خارج رحمی تحت مداخلات جراحی قرار می‌گیرد. نخستین جراحی موفق برای بارداری خارج‌رحمی توسط رابرت لاسن در سال ۱۸۸۳ انجام شد.[۱۳]

نگارخانه

[ویرایش]

منابع

[ویرایش]
  1. 1 2 3 4 5 Crochet JR, Bastian LA, Chireau MV (April 2013). "Does this woman have an ectopic pregnancy?: the rational clinical examination systematic review". JAMA. 309 (16): 1722–1729. doi:10.1001/jama.2013.3914. PMID 23613077. S2CID 205049738.
  2. 1 2 3 Cecchino GN, Araujo Júnior E, Elito Júnior J (September 2014). "Methotrexate for ectopic pregnancy: when and how". Archives of Gynecology and Obstetrics. 290 (3): 417–423. doi:10.1007/s00404-014-3266-9. PMID 24791968. S2CID 26727563.
  3. ↑ Bauman R, Horvat G (December 2018). "Management of Ruptured Corpus Luteum With Hemoperitoneum in Early Pregnancy – A Case Report". Acta Clinica Croatica. 57 (4): 785–788. doi:10.20471/acc.2018.57.04.24. PMC 6544092. PMID 31168219.
  4. 1 2 Mignini L (26 September 2007). "Interventions for tubal ectopic pregnancy". who.int. The WHO Reproductive Health Library. Archived from the original on 2 April 2015. Retrieved 12 March 2015.
  5. 1 2 3 Kirk E, Bottomley C, Bourne T (2014). "Diagnosing ectopic pregnancy and current concepts in the management of pregnancy of unknown location". Human Reproduction Update. 20 (2): 250–261. doi:10.1093/humupd/dmt047. PMID 24101604.
  6. ↑ Logan CM, Rice MK (1987). Logan's Medical and Scientific Abbreviations (Hardbound book). J. B. Lippincott. p. 183. ISBN 0-397-54589-4.
  7. ↑ Zhang J, Li F, Sheng Q (2008). "Full-term abdominal pregnancy: a case report and review of the literature". Gynecologic and Obstetric Investigation. 65 (2): 139–141. doi:10.1159/000110015. PMID 17957101. S2CID 35923100.
  8. ↑ Nama V, Manyonda I (April 2009). "Tubal ectopic pregnancy: diagnosis and management". Archives of Gynecology and Obstetrics. 279 (4): 443–453. doi:10.1007/s00404-008-0731-3. PMID 18665380. S2CID 22538462.
  9. ↑ Cornog MW (1998). Merriam-Webster's vocabulary uilder. Springfield, Mass.: Merriam-Webster. p. 313. ISBN 978-0-87779-910-8. Archived from the original on 2017-09-10.
  10. ↑ http://www.webmd.com/baby/guide/pregnancy-ectopic-pregnancy ترجمه‌شده در http://familydoctor.ir/fa/page/2069[پیوند مرده]
  11. ↑ Williams obstetrics. Cunningham, F. Gary (25th ed.). New York. 12 April 2018. ISBN 978-1-259-64432-0.
  12. ↑ https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3329644/
  13. ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Ectopic_pregnancy
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=بارداری_خارج_رحمی&oldid=43265612»