محمدکاظم خراسانی

از راست به چپ:آیت‌الله لاهیجی، میرزا حسین خلیلی طهرانی، آخوند خراسانی

ملا محمد کاظم خراسانی (۱۲۵۵ - ۱۳۲۹ ه.ق) مشهور به آخوند خراسانی، فقیه و مرجع تقلید عصر خود بود. او در کنار شیخ عبدالله لاهیجی و میرزا حسین نجل میرزا خلیل رازی تهرانی مشهور به میرزا حسین خلیلی تهرانی و ... از رهبران مشروطیت بود.

تولد و تحصیلات

سال‌شمار آخوند خراسانی

	۱۲۵۵	تولد در مشهد
	۱۲۷۷	تحصیل علوم عقلی
	۱۲۸۰	هجرت به نجف
		حضور در مشروطیت
	۱۳۲۹	درگذشت در نجف

جنبش مشروطه

گروهی از مشروطه‌طلبان
شاهان قاجار
نام	دورهٔ پادشاهی
آقامحمد خان فتحعلی شاه محمدشاه ناصرالدین شاه مظفرالدین شاه محمدعلی شاه احمدشاه	۱۱۷۵-۱۱۶۱ ۱۲۱۳-۱۱۷۶ ۱۲۲۶-۱۲۱۳ ۱۲۷۵-۱۲۲۶ ۱۲۸۵-۱۲۷۵ ۱۲۸۸-۱۲۸۵ ۱۳۰۴-۱۲۸۸
نخست‌وزیران قاجار
امیر کبیر امین‌السلطان عین‌الدوله مشیرالدوله مشیرالدوله پیرنیا مستوفی‌الممالک صمصام‌السلطنه سپهدار تنکابنی قوام‌السلطنه وثوق‌الدوله فتح‌الله اکبر (سپهدار رشتی)
احزاب و گروه‌ها
انجمن‌های جنبش مشروطه سوسیال دموکرات‌ها، اجتماعیون عامیون کمیته ستار مرکز غیبی اعتدالیون انجمن اخوت انجمن مخدرات وطن جامع آدمیت کمیته مجازات حزب دموکرات، عامیون حزب کمونیست ایران شرکت اسلامیه انجمن اسلامیه
رویدادهای مهم
قاجار قیام تنباکو تحصن شاه‌عبدالعظیم (۱۲۸۴) اشغال تبریز (۱۲۹۰) جنبش مشروطه فرمان مشروطیت استبداد صغیر جنبش جنگل ایران جنگ جهانی اول کودتای ۱۲۹۹ انحلال سلسله قاجار قانون اساسی مشروطه

درسال ۱۲۵۵ در مشهد متولد شد. پدرش ملا حسین هروی بود. وی در مشهد علوم مقدماتی و سطوح را فرا گرفت. سپس بسال ۱۲۷۷ قمری در سبزوار از حاج ملا هادی سبزواری فلسفه آموخت. پس از آن در سن بیست و دو سالگی، در سال ۱۲۷۷ قمری به تهران رفت و نزد ملا حسین خویی و میرزا ابوالحسن جلوه به تحصیلات تکمیلیش در حکمت و فلسفه پرداخت. سپس عازم نجف شد و نزد شیخ انصاری و حاج سید علی شوشتری و میرزای شیرازی و شیخ راضی نجفی و میرزا مهدی قزوینی مشغول تحصیل شد. ملا محمد کاظم خراسانی پس از فراگیری علوم دینی در نجف و سامرا به تدریس مشغول شد و حدود نیم قرن به تدریس علوم معقول و منقول پرداخت.

مشروطیت

آخوند خراسانی به همراه شیخ عبدالله مازندرانی و میرزا حسین خلیلی تهرانی سه مرجع امضا کننده مشروطه بودند که به آیات ثلاث نجف و مراجع ثلاثه مشروطه خواه مشهور شده اند.اینان -چنانکه از تلگراف هایشان هویداست- تا پایان زندگانی به مشروطه وفادار ماندند. آخوند خراسانی در جریان مشروطیت تلگراف‌ها و پیام‌هایی از نجف به ایران می فرستاد و در آن‌ها مردم را به مبارزه ترغیب می‌کرد. خراسانی به همراه دو مرجع دیگر در زمان استبداد صغیر شاه ایران را تکفیر و از سلطنت خلع کردند.سرانجام در حالی که برای جهاد بر ضد روس‌ها قصد هجرت به ایران را داشت در سحرگاه سه شنبه ۲۰ ذیحجه ۱۳۲۹ قمری به طور مشکوکی درگذشت. مقبره او در آرامگاه علی بن ابی‌طالب قرار دارد.

شاگردان

محمدحسین نائینی، محمدرضا تنکابنی، محمدحسین کاشف‌الغطاء، سیدابوالحسن اصفهانی، سیدحسن مدرس و سید ابوالقاسم کاشانی سید محسن حکیم، سید محمد موسوی زنجانی، مرحوم خالصی، سید محسن امین، علی اصغر مازندرانی، سید عبدالحسین شرف‌الدین عاملی، آقابزرگ تهرانی، آقا نجفی قوچانی نویسنده حاشیه کفایة، سیاحت شرق و سیاحت غرب، میرزا ابوالحسن مشکینی، آقا ضیاء‌الدین عراقی، محمدحسین غروی اصفهانی متخلص به مفتقر از شعرای فارسی گو، سید حسین طباطبایی بروجردی، محمد حسین اشنی ، آقا نورالدین عراقی و صدها تن از بزرگان شیعه از شاگردان او بودند.

تالیفات و آثار

او تالیفات بسیاری داشت از جمله حاشیه‌ای بر مکاسب استادش شیخ انصاری، شرح و تعلیقه‌ای بر منظومهٔ دیگر استادش ملاهادی سبزواری، حاشیه بر اسفار صدرالمتالهین شیرازی که می‌گویند نسخه اش در آستان قدس رضوی وجود دارد، رسالهٔ دماء ثلاثه، چندین رسالهٔ فقهی و اخلاقی و عقیدتی، البته مهمترین تالیفات او همانا کفایة الاصول است که اکنون در دوره‌های عالی حوزه تدریس می‌شود. صدها نفر از شاگردان اخوند تقریرات فقه و اصول ایشان را نوشته اند که بسیاری از انها هنوز موجود می‌باشد.

یکی از مهمترین آثار بجا مانده از آخوند خراسانی که منعکس کننده نظرات سیاسی اوست گفتگوی آخوند بامیرزای نائینی پیرامون حکومت دینی می باشد.

خانواده

مهندس حمید مجتهدی(از نوادگان ایشان) سازنده دهکده چوبین نیشابور، در نیشابور سکونت دارند.

منابع

http://akhondekhorasani.ir سایت آخوند خراسانی

• چهل سال تاریخ ایران، به کوشش ایرج افشار، ج ۱
• سینای دانش-قم
• مرگی در نور-عبدالمجید کفایی-مشهد
• حیات سیاسی فرهنگی علمی اخوند خراسانی-تهران
• آخوند خراسانی رهبر مشروطهٔ ایرانی-نجفی کرمانشاهی
• آفتاب نیمه شب- قم