مرتضی‌قلی صنیع‌الدوله

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
مرتضی‌قلی صنیع‌الدوله
مرتضی‌قلی خان
وزیر مالیه
مشغول به کار
تاریخ انتصاب
۲ مرداد ۱۲۸۹
پادشاه احمدشاه قاجار
نخست وزیر کابینهٔ اول حسن مستوفی
پس از میرزا ابراهیم‌خان حکیم‌الملک
وزارت معارف و اوقاف
نخست وزیر کابینهٔ اول محمدولی تنکابنی
سرپرست وزارت فواید عامه
مشغول به کار
تاریخ انتصاب
۴ آبان ۱۲۸۶
پادشاه محمدعلی شاه قاجار
نخست وزیر ناصرالملک و نظام السلطنه
وزیر مالیه
نخست وزیر مشیرالسلطنه
اولین رئیس مجلس شورای ملی
مشغول به کار
۱۷ شعبان ۱۳۲۴ – رجب ۱۳۲۵
ریاست ادارهٔ پست و گمرک
مشغول به کار
تاریخ انتصاب
۱۳۲۱
اطلاعات شخصی
تولد ۱۲۷۳ (قمری)
تهران
مرگ ۱۳۲۹ (قمری)
۱۲۹۰ خورشیدی
تهران
ملیت  ایران
همسر احترام‌السلطنه
فرزندان عزت‌الله، امان‌الله، علی‌قلی، احترام‌السلطنه، عفت‌السلطنه، عزیزالملوک
پیشه سیاستمدار
دین اسلام
کنیه(ها) صنیع‌الدوله

مرتضی‌قلی‌خان صنیع‌الدوله (۱۲۷۳ ه‍. ق. در تهران - ۱۳۲۹ ه‍. ش./۱۲۹۰ ه‍. خ. در تهران)، از رجال اواخر قاجاریه و اولین رئیس مجلس شورای ملی.

زندگینامه[ویرایش]

مرتضی‌قلی‌خان صنیع‌الدوله، فرزند علیقلی‌خان مخبرالدوله، و نوادهٔ رضاقلی‌خان هدایت، تحصیلات خود را در آلمان به پایان رسانید و پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۲۱ ه‍. ق. به ریاست ادارهٔ پست و گمرک منصوب شد. در همان سال یکی از اولین کارخانه‌های نخ‌ریسی را در تهران به راه انداخت، ولی به علت رقابت خارجی کارخانهٔ مزبور به‌زودی از ادامهٔ فعالیت باز ماند. در ۱۷ شعبان ۱۳۲۴ ه‍. ق. پس از افتتاح اولین دورهٔ مجلس شورای ملی، صنیع‌الدوله به ریاست آن انتخاب شد و در رجب ۱۳۲۵ از آن مقام استعفا داد. از آن پس با سمت وزیر مالیه در دو کابینه مشیرالسلطنه، وزیر علوم و سرپرست وزارت فواید عامه در کابینه ناصرالملک و نظام السلطنه شرکت داشت. پس از دورهٔ استبداد صغیر و فتح تهران به‌دست مجاهدان در کابینهٔ اول محمدولی سپهدار تنکابنی به وزارت معارف و اوقاف منصوب شد. در کابینهٔ دوم حسن مستوفی‌الممالک مقام وزارت مالیه را داشت. در همین دوره به دست یک تن گرجی تبعهٔ روسیه و دو همدست او به قتل رسید.


وزیران کابینهٔ اول ناصرالملک (معرفی در ۱۲۸۶/۸/۴)
ر. وزیر وزارت‌خانه ر. وزیر وزارت‌خانه
۱ میرزا مهدی‌قلی‌خان مخبرالسلطنه عدلیه ۵ میرزا ابوالقاسم‌خان ناصرالملک همدانی مالیه
۲ میرزا حسن‌خان مشیرالسلطنه خارجه ۶ میرزا مرتضی‌قلی‌خان صنیع‌الدوله علوم و فوائد عامه
۳ میرزا غلامرضاخان آصف‌الدوله داخله ۷ میرزا حسین‌خان مؤتمن‌الملک تجارت
۴ میرزا حسن‌خان مستوفی‌الممالک جنگ


وزیران کابینهٔ اول حسن مستوفی (میرزا حسن‌خان مستوفی‌الممالک) (معرفی در ۱۲۸۹/۵/۲)
ر. وزیر وزارت‌خانه ر. وزیر وزارت‌خانه
۱ میرزا محمدحسین‌خان دبیرالملک، میرزا حسن‌خان محتشم‌السلطنه، میرزا مصطفی‌خان عدل منصورالسلطنه عدلیه ۶ میرزا ابراهیم‌خان حکیم‌الملک، میرزا مرتضی‌قلی‌خان صنیع‌الدوله مالیه
۲ میرزا حسین‌قلی‌خان نواب، میرزا حسن‌خان محتشم‌السلطنه خارجه ۷ معرفی‌نشده علوم
۳ عبدالحسین میرزا فرمانفرما، عبدالمجید میرزا یمین‌الدوله داخله ۸ معرفی‌نشده فوائد عامه
۴ میرزا احمدخان قوام‌السلطنه، عبدالحسین میرزا فرمانفرما جنگ ۹ اسدالله میرزا شهاب‌الدوله پست و تلگراف
۵ معرفی‌نشده تجارت


منابع[ویرایش]

  • فرهنگ فارسی معین، جلد ششم