مرتضیقلی صنیعالدوله
 |
|
| شناسنامه | |
|---|---|
| نام کامل | مرتضیقلی خان |
| زادروز | ۱۲۷۳ ه. ق. |
| زادگاه | تهران، |
| تاریخ مرگ | ۱۳۲۹ ه. ق. ۱۲۹۰ خورشیدی |
| محل مرگ | تهران، |
| همسر | احترامالسلطنه |
| فرزندان | عزتالله, امانالله, علیقلی, احترامالسلطنه, عفتالسلطنه, عزیزالملوک |
| اطلاعات سیاسی | |
| سمت | اولین رئیس مجلس شورای ملی از ۱۷ شعبان ۱۳۲۴ تا رجب ۱۳۲۵ |
| سمتهای پیشین | وزیر مالیه در کابینهٔ اول حسن مستوفی |
مرتضیقلیخان صنیعالدوله (۱۲۷۳ ه. ق. در تهران - ۱۳۲۹ ه. ش./۱۲۹۰ ه. خ. در تهران)، از رجال اواخر قاجاریه و اولین رئیس مجلس شورای ملی.
زندگینامه [ویرایش]
مرتضیقلیخان صنیعالدوله، فرزند علیقلیخان مخبرالدوله، و نوادهٔ رضاقلیخان هدایت، تحصیلات خود را در آلمان به پایان رسانید و پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۲۱ ه. ق. به ریاست ادارهٔ پست و گمرک منصوب شد. در همان سال یکی از اولین کارخانههای نخریسی را در تهران به راه انداخت، ولی به علت رقابت خارجی کارخانهٔ مزبور بهزودی از ادامهٔ فعالیت باز ماند. در ۱۷ شعبان ۱۳۲۴ ه. ق. پس از افتتاح اولین دورهٔ مجلس شورای ملی، صنیعالدوله به ریاست آن انتخاب شد و در رجب ۱۳۲۵ از آن مقام استعفا داد. از آن پس با سمت وزیر مالیه در دو کابینه مشیرالسلطنه، وزیر علوم و سرپرست وزارت فواید عامه در کابینه ناصرالملک و نظام السلطنه شرکت داشت. پس از دورهٔ استبداد صغیر و فتح تهران بهدست مجاهدان در کابینهٔ اول محمدولی سپهدار تنکابنی به وزارت معارف و اوقاف منصوب شد. در کابینهٔ دوم حسن مستوفیالممالک مقام وزارت مالیه را داشت. در همین دوره به دست یک تن گرجی تبعهٔ روسیه و دو همدست او به قتل رسید.
صنیع الدوله در سند تاریخی که اردشیر جی در توجیه و تمجید رضاخان و کسانی که به او کمک کردند تا رژیم پهلوی را سرکار آورند، به عنوان خادم ایران و فدایی وطن پرست معرفی می شود و بدین گونه از ارتباط او با دستگاه جاسوسی انگلستان اینتلیجنت سرویس پرده بر می دارد.[۱]
| ر. | وزیر | وزارتخانه | ر. | وزیر | وزارتخانه |
| ۱ | میرزا مهدیقلیخان مخبرالسلطنه | عدلیه | ۵ | میرزا ابوالقاسمخان ناصرالملک همدانی | مالیه |
| ۲ | میرزا حسنخان مشیرالسلطنه | خارجه | ۶ | میرزا مرتضیقلیخان صنیعالدوله | علوم و فوائد عامه |
| ۳ | میرزا غلامرضاخان آصفالدوله | داخله | ۷ | میرزا حسینخان مؤتمنالملک | تجارت |
| ۴ | میرزا حسنخان مستوفیالممالک | جنگ |
| ر. | وزیر | وزارتخانه | ر. | وزیر | وزارتخانه |
| ۱ | میرزا محمدحسینخان دبیرالملک، میرزا حسنخان محتشمالسلطنه، میرزا مصطفیخان عدل منصورالسلطنه | عدلیه | ۶ | میرزا ابراهیمخان حکیمالملک، میرزا مرتضیقلیخان صنیعالدوله | مالیه |
| ۲ | میرزا حسینقلیخان نواب، میرزا حسنخان محتشمالسلطنه | خارجه | ۷ | معرفینشده | علوم |
| ۳ | عبدالحسین میرزا فرمانفرما، عبدالمجید میرزا یمینالدوله | داخله | ۸ | معرفینشده | فوائد عامه |
| ۴ | میرزا احمدخان قوامالسلطنه، عبدالحسین میرزا فرمانفرما | جنگ | ۹ | اسدالله میرزا شهابالدوله | پست و تلگراف |
| ۵ | معرفینشده | تجارت |
منابع [ویرایش]
- ↑ نقش روشنفکران در تاریخ معاصر ایران،موسسه فرهنگی قدر، تهران 1387، جلد 1، صفحه 575
- فرهنگ فارسی معین، جلد ششم
|
|||||||||||||||||
