محمدابراهیم جناتی
 |
||
| شناسنامه | ||
|---|---|---|
| نام کامل | محمد ابراهیم جناتی شاهرودی | |
| لقب | آیت الله العظمی | |
| تاریخ تولد | ١٣١١ | |
| زادگاه | تاش، ایران | |
| محل تحصیل | گرگان، مشهد، قم، نجف | |
| محل زندگی | قم | |
| اساتید | آیت الله میرزا حسن بجنوردی آیتالله بروجردی سید محمود شاهرودی سید محسن حکیم آیتالله حلّی آیتالله خویی آیتالله خمینی آیتالله زنجانی آیتالله شیرازی |
|
| شاگردان | شهرستانی علیزاده سورکی دلیری و... |
|
| وبگاه رسمی | ||
محمدابراهیم جناتی، از روحانیون ومراجع تقلید شیعه میباشد. از وی به عنوان روشنفکرترین مرجع تقلید جهان اسلام وامام موسی صدرنوین درفقه نام برده می شود.[۱]
محتویات |
زندگینامه [ویرایش]
وی متولد سال ١٣١١ در روستای تاش[۲] از توابع شاهرود است.
تحصیل و تحقیق [ویرایش]
در شش سالگی به فراگيری قرآن مجيد و ادبيات فارسی پرداخت و در يازده سالگی وارد مدرسه علميه شاهرود شد. در مدت چهار سال موفق به اتمام مقدمات و مقداری از سطح عالی شد. هنوز هيجده بهار از عمرش نگذشته بود كه سطوح عاليه فقه و اصول را به ضميمه منظومه سبزواری به پايان رساند و به منظور گذراندن مراحل بعدی به مشهد هجرت كرد.
پس از مدتی به قم رفت و با شركت در درس خارج فقه سید حسین بروجردی و خارج اصول روحالله خمینی به تحصيل ادامه داد.
سپس به نجف مهاجرت كرد و بيست و پنج سال در آنجا ماند و از درس اساتيدي چون سید محمود حسینیشاهرودی، سيد محسن حكيم، سید عبدالهادی شیرازی، حسين حلی، میرزا باقر زنجانی و سید ابوالقاسم خویی استفاده كرد.
به موازات تحصيل، به تدريس رسائل و شرح لمعه و نيز تأليف روی آورد. يازده سال در جامعة النجف كتابهای سطح عالی حوزه (رسائل، مكاسب و كفايه) را تدريس كرد. در سال ١٣٥٨ با مراجعت به ايران و اقامت در شهر قم، همچنان كار تدريس و تأليف كتب و مقالات علمی را پی گرفت.
وي نخستين شخصيت علمی است كه فقه، اصول، علوم حديث و علوم قرآن را در حوزه علميه قم به صورت تطبيقی، از ديدگاه بيست و دو مذهب از يكصد و سی و هشت مذهب فقهی كه در تاريخ فقه اسلامی وجود دارند،[۳] تدريس كردهاست.
وی همواره عقیده داشت نقد نظریه مشهور احترام وافر به شان صاحبان آن به شمار می آید و پیروی کورکورانه از نظریه مشهور نه تنها احترام به آنان نیست بلکه مخالف با شان اجتهاد است.
جناتی هم اکنون از مراجع تقلید معاصر به شمار میرود. رساله عملیه او چاپ، منتشر و در دسترس است. از ویژگی های رسالهاش این است که از فتوا وفق احتیاط، که موجب دشواری و صعوبت عمل مقلدین می شود، حتیالمقدور اجتناب کردهاست. گفتنی است در رسالههای رایج قریب به صد مساله فقط بر اساس احتیاط پاسخ داده شده است.[۴]
اساتید [ویرایش]
در قم در درس خارج فقه سید حسین بروجردی و خارج اصول روحالله خمینی شركت كرد. بعد از آن در نجف از سید محمود حسینیشاهرودی، سید محسن حكیم، سید عبدالهادی شیرازی، حسین حلی، میرزا باقر زنجانی و سید ابوالقاسم خویی بهره علمی گرفت.
استفتائات نادر و نوین [ویرایش]
وی استفتائات نادری دارد:[۵]
- خوردن گوشت ذبایح حلال گوشت اهل کتاب جایز است، ولی پیش از خوردن، بسم الله را بگویید. فتوا بر حلیت ذبایح اهل کتاب اگرچه خلاف مشهور است، ولی ادله ما بر اساس کتاب خدا و سنت رسول خدا(ص) و امامان(ع) میباشد و این مساله به گونه مفصل در کتاب «فقه و زمان» و کتاب «همبستگی ادیان و مذاهب» مورد بررسی قرار گرفتهاست.
- اگر دست دادن مرد مسلمان با زن غیرمسلمان امر ضروری باشد و ترک آن موجب هتک و توهین مسلمان یا سبب بدبینی به اسلام شود، اشکال ندارد.
- ازدواج مرد مسلمان با دختر یا زن اهل کتاب مانند زرتشتی، یهودی و مسیحی جایز است، چه به صورت موقت و چه به صورت دائم.
- روابط دختران و پسران و زنان و مردان نامحرم در اجتماع، اگر سبب فساد نشود و با حفظ موازین اسلامی و در حدی که ضرورت دارد، مانعی ندارد.
- گذاشتن ریش اگر برای شخصی حرجی یا ضرری داشته باشد، تراشیدن آن اشکال ندارد.
- باید اذعان کرد با توجه به شرایطی که اسلام در ارتباط با دو زن داشتن مقرر داشته، این کار از کارهای مشکل و دارای پیامدهای بسیار است. بعضی آیات و احادیث گویای این میباشند که اگر کسی نمیتواند آن شرایط را با آنها در زندگی رعایت کند، باید از این کار خودداری کند، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند.
- چادر برای زنان حجاب خوبی است، ولی الزامی نیست، آن چیزی که برای زنان الزامی است، پوشاندن خودشان به استثنای چهره و دو دست از نامحرم میباشد و نوع و رنگ خاصی از پوشش برای آن مطرح نیست و با هر وسیلهای که حاصل شود کفایت میکند.
- غیر مسلمانان از هر نوع و قسمی که باشند (اهل کتاب، مشرکین و ملحدین) ذاتا و از نظر جسمی و بدنی پاک هستند و اگر از چیزهایی که در نظر مسلمانان نجس میباشند، اجتناب کنند، نجاست عرضی هم ندارند.
- مرد بودن در مجتهدی که مورد تقلید قرار میگیرد، شرط نیست.
- تصدی مقام قضاوت توسط زن در صورتی که شرایط آن را دارا باشد، مانعی ندارد.
- اذن پدر در ازدواج دختری که بگونه کامل مصلحت و مفسده را درک میکند و تحت تأثیر احساسات قرار نمیگیرد، شرط نیست و اختیار با خود اوست.
- پیدایش بلوغ دختر به عادت ماهانهاست و اگر بر اثر عوارض مزاجی، عادت ماهانه ندارد، باید به عادت ماهانه دختران بستگان و فامیل خود، مراجعه کند و عادت آنها را زمان بلوغ خود قرار دهد.
- بیرون رفتن زن از منزل در صورتی که با حق شوهر منافات داشته باشد، باید از او اذن بگیرد، وگرنه اذن او معتبر نیست. پس در این صورت میتواند بدون اذن او از منزل برای تعلیم و تعلّم و کارهای اجتماعی و وظایف سیاسی با حفظ حدود اسلامی و نیز برای دیدار پدر و مادر و فامیل بیرون رود و نیازی به این نیست که در ضمن عقد، آن را شرط کند.
- رقصیدن زنان برای زنان و مردان برای مردان در مجالس عروسی و مناسبات فرح و شادی اشکال ندارد.
- سنگسار (رجم) دلیل معتبری در فقه اجتهادی ندارد.[۶]
آثار و تالیفات [ویرایش]
جناتی، پس از قریب نیم قرن فعالیت دینی و فقهی، با بكارگیری شیوه نوین اجتهادی، گامهای مهم و پایداری را در راه پویایی فقه برداشته و آثار ارزشمندی را بر جای گذاشته است. افزون بر اینها، نظریههای بدیع و تحول آفرین وی در باب شیوه اجتهاد و نیز در مورد مسائل و فروع فقهی، البته با رعایت اصول فنی پذیرفته شده در استنباط فقهی كه هر كدام به سهم خود، در حوزه معارف فقهی الهام بخش حركتهای پیش برنده، برای اهالی دانشپژوه فقه و فقاهت بوده است.[۷] جناتی از زمان تحصیل در نجف شروع به تالیف مقالات و کتب علمی در مورد مسائل شرعی نمود و به همین جهت از وی بیش از ۲۰۰ مورد کتاب و مقاله منتشر شده که برخی از آنان در ذیل ذکر میشود:[۸]
- كتاب الحج
- مناسك حج
- توضیح الاصول
- دروس فی الفقه المقارن
- رساله توضیح المسائل
- النفحات العلمیه فی اصول الفقه الامامیة
- علوم قرآن از دیدگاه مذاهب اسلامی
- منابع اجتهاد از دیدگاه مذاهب اسلامی
- ادوار اجتهاد از دیدگاه مذاهب اسلامی
- مناسك حج از دیدگاه مذاهب اسلامی
- علوم حدیث از دیدگاه مذاهب اسلامی
- موسیقی غنایی از دیدگاه فقه اجتهادی
- هنر و زیبایی از دیدگاه فقه اجتهادی
- حجاب از دیدگاه فقه اجتهادی
- ادوار فقه و كیفیت بیان آن
- طهارت ذاتی مطلق انسان
- حليت ذبايح اهل كتاب
- جواز ميقات از ادنی الحل
- نقش زمان و مكان در اجتهاد
- جواز مجسمهسازی به عنوان فن و هنر
- جواز تصدی منصب قضاوت توسط زنان
- نظرات جديد ايشان درباره مسائلی چون موسيقی، هنر، حجاب و ...
- معين نبودن سن خاص در بلوغ دختران (تنها نشانه بلوغ دختران عادت ماهانه است)
- جواز تصدی مقام مرجعيت و همه وظايف سياسی اجتماعی توسط زنان
پانویس [ویرایش]
- ↑ روشنفکرترین مرجع تقلید ایران
- ↑ این روستا به جهت این که قبلا از توابع شهرستان گرگان جزء استان مازندران به مرکزیت شهرستان ساری بوده است، از حیث فرهنگ و لهجه محلی دقیقا با مردمان مرکز این استان یکی بوده است. از این رو، ایشان مانند هم محلی های خود به گویش مازندرانی نیز تکلم می کند.
- ↑ اماميه، حنفيه، مالكيه، شافعيه، حنبليه، زيديه، اباضيه، ظاهريه، اوزاعيه، ثوريه، ليثيه، راهويه، نخعيه، تميميه، طبريه، جبيريه، كلبيه، شبرميه، ابن ابی ليلی، زهريه، عيينيه و جريحيه.
- ↑ (پايگاه اطلاع رسانى حضرت آية الله العظمى جناتى (مد ظله العالى
- ↑ (پایگاه اطلاع رسانی حضرت آیة الله العظمی جناتی (مد ظله العالی
- ↑ مجله فقه، سال هفدهم، شماره ۶۵، صص ۱۲۳ تا ۱۴۲. (در پاسخ استفتائی جدید به تاریخ ۱۱ تیر ۱۳۹۰ مصادف با ۲۹ رجب ۱۴۳۲).
- ↑ (پايگاه اطلاع رسانى حضرت آية الله العظمى جناتى (مد ظله العالى
- ↑ (پايگاه اطلاع رسانى حضرت آية الله العظمى جناتى (مد ظله العالى
منابع [ویرایش]
- شبكه اطلاعرسانی اجتهاد
- سایت شخصی آیتالله جناتی
- فتواهای منتخب آیتالله جناتی
- آثار و تالیفات آیتالله جناتی
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
