سید محمدهادی میلانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سید محمدهادی میلانی
Ayat Mohammad Hadi Milani.jpg
شناسنامه
لقب آیت‌الله
تاریخ تولد ۱۲۷۳
زادگاه نجف عراق
محل تحصیل نجف، مشهد
محل زندگی مشهد
محل مرگ ۱۳۵۴ مشهد، ایران
مدفن حرم علی بن موسی الرضا
اطلاعات علمی
شاگردان
حسین وحید خراسانی
سید علی میلانی
سید محمد حسینی زنجانی
سید تقی طباطبایی قمی
تالیفات
محاضرات فی الفقه الامامیة
قادتنا کیف نعرفهم؟
تفسیر سوره جمعه و تغابن
مختصر الاحکام
مناسک حج
و ...

سید محمدهادی میلانی (زادهٔ ۱۲۷۳ در نجف و درگذشتهٔ ۱۳۵۴ در مشهد) از مراجع تقلید شیعه ایرانی است. مدرسه حقانی به اشارت و حمایت وی برپا شد.[۱]

تولد[ویرایش]

وی در هفتم محرم سال ۱۲۷۳ در نجف به دنیا آمد. اجداد او همه از سادات حسینی شهر مدینه منوره و از فرزندان علی بن الحسین[۲] بودند که به جهت شرافت علمی و معنوی از بزرگان مدینه به شمار می‌رفتند. جد اعلایش شریف سید علی‌اکبر با ۲۶ سال نسب به «علی اصغر» فرزند علی بن حسین می‌رسد.[نیازمند منبع] هجرت آنان در اواخر قرن یازدهم هجری قمری از مدینه به آذربایجان ایران در پی دعوتی بود که از جانب شیعیان این دیار انجام گرفت. به دنبال این دعوت سید حسین (جد محمدهادی) و برادرش علی‌اکبر که هر دو از جوانان مدینه بودند، به همراه زایرین خانه خدا وارد آذربایجان شدند و در منطقه «اسکوچای» اقامت گزیدند و سید حسین همچنان در «میلان»[۳] باقی ماند.

دوران تحصیل[ویرایش]

اولین مکتب تربیتی سید محمدهادی دامان مادری از خاندان علوم و فضیلت و پدر فرزانه و عالم وی بود. اساتید علوم مقدماتی وی، آقا میرزا ابراهیم همدانی و آخوند ملامحسن تبریزی و در دروس سطح نیز غلامعلی قمی و ابوالقاسم مامقانی (دائی) استادان او بودند. او همچنین از محضر اساتیدی چون سید ابوالحسن اصفهانی، آیت‌الله نائینی و آقا ضیاءالدین عراقی استفاده برده و پایه‌های علمی خود را در فقه و اصول استحکام بخشیده و در طول ۲۳ سال حضور در دروس و محافل علمی توانسته بود بر آراء و نظرات قوی‌ترین اساتید مسلط گردد. وی در علوم عقلی نیز مهارت فراوان داشت و چندین سال از عمر خود را محضر اساتید فلسفه گذرانده و در این خصوص از شاگردان محمدحسین اصفهانی به شمار می‌رفت.[۴]

از جمله علومی دیگری که در آن تبحر یافت و به استادی رسید، دانش تفسیر و علوم قرآنی بود که از ایام تحصیل خود در نجف این دانش را نزد محمدجواد بلاغی فراگرفته بود و بعدها نیز همواره با اساتید تفسیر بویژه با علامه طباطبایی صاحب تفسیر المیزان مباحثه و مناظره داشت. هشت سال نیز در علوم حدیث با علی قمی مباحثه و مذاکره داشت و نسخه کتاب وسایل الشیعة خود را با نسخه‌ای که به خط شیخ حر عاملی بود، مقابله کرده است.[۵]

شاگردان[ویرایش]

جلسات درسش در حوزه نجف بسیار با شکوه و به امتیازاتی چون داشتن دقت عقلی و عرفی ایشان در تبیین مسائل و تسلط به مبانی فقهی و اصولی شهرت داشت. هیجده سال در کربلا اقامت داشت و در این مدت شاگردان فراوانی را تربیت کرده است. بزرگانی چون:

آثار علمی[ویرایش]

آنچه امروزه از آنها به عنوان آثارش نام برده می‌شود، یادداشت‌های پراکنده و تقریرات درس‌هایش است که به همت شاگردان و فرزندانش جمع‌آوری شده و پس از تنظیم در عناوین و موضوعات مختلف به چاپ رسیده است و عبارتند از:

  • محاضرات فی الفقه الامامیة[۶]
  • قادتنا کیف نعرفهم؟[۷]
  • تفسیر سوره جمعه و تغابن
  • مختصر الاحکام
  • مناسک حج
  • حاشیه بر قسمتی از عروة الوثقی
  • نخبة المسائل[۸]
  • ده پرسش[۹]
  • حاشیة المکاسب
  • قواعد فقهیه و اصولیه
  • رساله‌ای در بیعه و مسائل بانکی
  • کتابی استدلالی در مزارعه و مساقات
  • کتابی استدلالی در اجاره
  • شرح استدلالی مباحثی از کتاب الصلوة «شرایع»
  • رساله‌ای در منجزات مریض

احیای حوزه علمیه مشهد[ویرایش]

نهم ذیحجه سال ۱۳۷۳ ـ ۱۳۳۴ جهت زیارت علی بن موسی الرضا وارد شهر مشهد شد و در خانه علی‌اکبر نوغانی[۱۰] اقامت گزید.

در آن زمان حوزه‌های علمیه مشهد آنگونه که باید رونق نداشتند. از سال ۱۳۱۴ به دنبال مبارزات روحانیون مشهد با حکومت رضاشاه، این حوزه نیز مانند دیگر حوزه‌های علمیه سراسر کشور مورد تهاجم قرار گرفته بود و پس از حادثه قیام مسجد گوهرشاد روحانیانی چون حسین قمی تبعید و میرزا محمد آقازاده پس از زندانی شدن به اسارت رسیده بود و بسیاری از علمای معروف دیگر این شهر دستگیر و یا تبعید شده بودند.میگویند هنگامی که آن بزرگوار به مشهد مقدس آمدند،نزدیکان و آشنایان برای ایشان منزل جستجو می کردند و ایشان برای بازدید منازل می آمدند و هنگامی که وارد برخی از منازل می شدند، می فرمودند این خانه مناسب حال من نیست !زیرا اهل این خانه در آن گناهانی را مرتکب شده اند! اصلاح وضع حوزه علمیه مشهد و شکوفایی بخشیدن به دروس مدارس ‍ دینی و علمی در این شهر چیزی است که با اقامت او انجام گرفت.

سید علی خامنه‌ای در این باره می‌گوید:

«... ما دیدیم که مرحوم آیت‌الله میلانی از کربلا که نزدیکی نجف بود آمدند تا مشهد و یک حوزه علمیه بزرگی را بوجود آوردند ... این یک واقعیت است... از برکت الهی برای حوزه علمیه مشهد وجود آیت‌الله میلانی بود.»[۱۱]

نخستین گام اصلاحی میلانی در حوزه علمیه، سامان بخشیدن به دروس بود که بعدها اثرات آن در مراکز دینی و فرهنگی دیگر نیز نمایان گردید. وی چون دریافته بود که منشاء پراکندگی علمای این شهر در طول سالهای گذشته در فقدان اساتید پرمایه در این سامان نهفته است. بدان جهت نیز ابتدا اساتید پرکار و شایسته را جلب این حوزه نمود و خود نیز بر کرسی تدریس نشست. درس خارج اصول و فقه او که در مسجد گوهرشاد دایر می‌شد، در شکوفایی دروس حوزه نقش بسزایی داشت و به مرور زمان علماء را در این شهر تمرکز می‌بخشید. وی تحول شگرفی نیز در خصوص روش آموزشی دروس پدید آورد که اساسی ترین آن طرحی بود که به نابسامانی و بی‌نظمی حاکم بر مدارس دینی پایان داد و به حوزه علمیه مشهد جان تازه‌ای بخشید. وی طلاب متعهد را یاری می‌نمود و در همه این مراحل، امتحانات ماهانه و سالانه و ارتقاء رتبه و حضور و غیاب و کنترل کیفیت دروس نیز با جدید پیگیری می‌شد.

خدمات ماندگار[ویرایش]

وی با همه اشتغالات خود در مسند مرجعیت و زعامت حوزه، هیچگاه از مشکلات مردم غافل نشده است: بعضی از تلاش‌هایش عبارتند از:

  • پس از زلزله سال ۱۳۴۷ در جنوب استان خراسان (منطقه کاخک) مردم را برای بازسازی و کمک به آوارگان بسیج کرد و بارها طلاب را جهت کمک به مردم به این شهر اعزام داشت. می‌گویند برای مردم بی‌خانمان خانه‌ها ساخت و حتی سند به آنها نوشت.
  • در بازسازی مسجد هامبورگ آلمان نقش بسیار مؤثری را ایفاء کرد و در اعزام محمد بهشتی به آنجا تلاش زیادی کرد.
  • بازسازی مدارس علمیه مشهد و مدرسه حقانی قم و کمک به ایجاد چندین مدرسه دینی در شهرستان‌ها.

مسلمان شدن پزشک معالج وی[ویرایش]

پروفسور برلون، پزشک اروپایی که در جریان درمان میلانی که مشاهده قرائت دعای ابوحمزه در حین نیمه هوشیاری وی را شاکله واقعی آن روحانی و حقانیت اسلام دانست و مسلمان شد.[۱۲][نیازمند منبع]

وفات[ویرایش]

میلانی به علت ابتلا به سرطان در روز جمعه ۱۷ مرداد سال ۱۳۵۴ در سن ۸۳ سالگی، درگذشت و در جوار مرقد علی بن موسی الرضا به خاک سپرده شد.

پانویس[ویرایش]

  1. روحانیت؛ انقلاب در منابع اقتصادی و مقام اجتماعی، بی‌بی‌سی فارسی
  2. مقدمه محاضرات فی الفقه الامامیة، سید فاضل حسینی، ج ۱، ص ۶.
  3. میلان از آباد بخش اسكو در نزدیك شهرستان تبریز قرار دارد. این روستا از پرجمعیت‌ترین و از جمله روستاهای آباد اسكوچای یا دره اسكو است.
  4. مكتب تفكیك، ویژه‌نامه بنیاد تاریخ و فرهنگ معاصر، ش ۱، ص ۲۰۸.
  5. حیات آیت‌الله میلانی، خطی، عربی.
  6. در ده جلد است که در موضوعات مختلف فقهی به بحث و بررسی عمیق پرداخته است.
  7. در ۹ جلد به زندگانی چهارده معصوم و فضایل آنها با استفاده از مدارک شیعه و سنی پرداخته است.
  8. رساله عملیه او در احکام اسلامی.
  9. با پاورقی‌های آقای سید محمدعلی میلانی، در مباحث مختلف تفسیری.
  10. از علمای بزرگ مشهد.
  11. روزنامه رسالت، ۲۹ شهریور ۱۳۷۳ (ربیع‌الثانی ۱۴۱۵ ه.ق)؛ جلوه آفتاب، ص ۱۶.
  12. پروفسور برلون پس از جراحی آیت‌الله میلانی شهادتین گفت خبر آنلاین

منابع[ویرایش]