آقابزرگ تهرانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شیخ آقابزرگ تهرانی

علامه شیخ آقابزرگ تهرانی
زادروز ۱۸ فروردین ۱۲۵۵
پامنار، تهران، ایران
درگذشت ۱۲ اسفند ۱۳۴۸
نجف، عراق
پیشه کتابشناسی و پژوهش در نسخه‌های خطی
فرزندان احمد منزوی، علی‌نقی منزوی، محمدرضا منزوی

شیخ آقابزرگ تهرانی (۱۸ فروردین ۱۲۵۵ در تهران - ۱۲ اسفند ۱۳۴۸ در نجف)، معروف به صاحب الذریعه که نام اصلی او محمدمحسن بود و بعدها منزوی لقب گرفت، از دانشمندان کتاب‌شناس قرن چهاردهم هجری است و با تألیف دائرةالمعارف بزرگ الذریعه و کتاب طبقات اعلام الشیعه گام بزرگی در شناسایی آثار و نسخ خطی اسلامی در حوزه‌های مختلف علوم برداشت.

زندگینامه[ویرایش]

وی در شب پنجشنبه ۱۸ فروردین ۱۲۵۵ خورشیدی (۱۱ ربیع‌الاول ۱۲۹۳ هجری قمری) در تهران به دنیا آمد و در ۱۲ اسفند ۱۳۴۸ خورشیدی (۱۳ ذیحجه ۱۳۸۹ هجری قمری) در نجف درگذشت.

تبار[ویرایش]

خاندانی که وی در آن به دنیا آمد هم اهل تجارت بودند و هم اهل علم. چنان که خود برخی از آنان را در کتب خود خویش ذکر کرده‌است. پدر وی علی (م ۱۳۲۴ ه ق) از تجار معتمدین و فاضل تهران بود و مادرش از زنان علویه و صالحه آن روزگار، از پدر شیخ آقابزرگ تالیفی در دست است، در موضوع تحریم تنباکو و فتوای میرزای شیرازی، که در کتابخانه وقف شده شیخ آقابزرگ، در نجف موجود است. در عین حال طبق تصریح علینقی منزوی در مقدمه طبقات اعلام الشیعه اصل خاندان آقابزرگ تهرانی از اهالی گیلان بوده اند.

تحصیلات و اساتید[ویرایش]

او در مدرسه فخریه تهران و مدرسه پامنار به فراگیری دروس سطح مشغول شد و در سال 1310 ق به دست سیدجمال‌الدین افجه‌ای معمم شد. شیخ در مرحله دروس عالی تر حوزوی، در محضر بزرگانی چون شیخ محمد حسین خراسانی، شیخ محمد باقر تهرانی، شیخ زین العابدین محلاتی، میرزا محمود قمی، سید حسن استرآبادی، شیخ عباس نهاوندی، محدث نوری، شریعت اصفهانی، آیت‌الله سید محمد کاظم طباطبایی یزدی، آخوند خراسانی و آیت‌الله محمدتقی شیرازی حاضر شد.
شیخ تهرانی بعد از فراگیری علم در این مرحله از طرف بسیاری از بزرگان وقت اجازه روایت دریافت کرد.

شاگردان[ویرایش]

شاگردان بسیاری زیر نظر او تربیت شدند که عبارت اند از:

محمدتقی شیخ شوشتری

آثار[ویرایش]

آثار فرهنگی آقابزرگ در بیست‌وسه مورد در دست است. مهم‌ترین آن‌ها دو دائرةالمعارف بزرگ الذریعه الی تصانیف الشیعه در ۲۶ مجلد(و 29 جلد) و ۳ جلد اعلام، و نیز طبقات اعلام الشیعه در 17 جلد می‌باشد.

  • الذریعه إلی تصانیف الشیعة.
  • طبقات اعلام الشیعه .
  • حیاة الشیخ الطوسی.
  • هدیة الرازی إلی المجدد الشیرازی.
  • مصفی المقال فی مصنفی علم الرجال.
  • المشیخة.
  • النقد اللطیف فی نفی التحریف عن القرآن الشریف.
  • توضیح الرشاد فی تاریخ حصر الاجتهاد.
  • تفنید قول العوام بقدم الکلام.
  • ضیاء المفازات فی طُرق مشایخ الإجازات.
  • إجازات الروایة والوراثة فی القرون الأخیرة الثلاثة.
  • مستدرک کشف الظنون.
  • تعریف الأنام بحقیقة المدینة والإسلام.
  • تقریرات دروس أساتذته فی الفقه والأصول.
  • منظومة شعریة عقائدیة.
  • و....

منابع[ویرایش]

  • شیخ آقابزرگ تهرانی، محمدرضا حکیمی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، ۱۳۵۴.
  • زندگی و آثار شیخ آقابزرگ تهرانی، سید محمدحسین جلالی، ترجمه محمدعلی ابهری، کتابخانه موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، تهران، ۱۳۸۲.
  • زندگی نامه و خدمات علمی و فرهنگی مرحوم آیت‌الله شیخ آقابزرگ تهرانی، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، تهران، ۱۳۸۷.
  • آقابزرگ تهرانی اقیانوس پژوهش، محمد صحتی سردرودی، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، قم، ۱۳۷۶.
  • وب سایت منزوی [۱]
  • زندگینامه خودنوشت علینقی منزوی [۲]