جمال‌الدین واعظ اصفهانی

برای دیگر کاربردها، جمال‌الدین (ابهام‌زدایی) را ببینید.

سید جمال‌الدین واعظ
مبارز مشروطه

شناسنامه
نام کامل	سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی
لقب	صدرالواعظین
نسب	صدر جبل عامل
زادروز	۱۲۷۹ ق
زادگاه	همدان، ایران
تاریخ درگذشت	۱۳۳۶ ق
محل درگذشت	بروجرد، ایران
آرامگاه	بروجرد
فرزندان	محمدعلی جمالزاده
پیشه	خطیب و سیاستمدار

سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی ملقب به صدرالواعظین و صدرالمحققین (۱۲۷۹ قمری - ۱۳۳۶ ق.) مشروطه‌خواه و پدر محمدعلی جمال‌زاده، نویسندهٔ ایرانی بود.

او از خاندان بزرگ مذهبیِ صدر که تبار لبنانی داشتند بود و در اصفهان مقیم بودند. در یک سالگی پدرش را از دست داد و همراه مادرش به تهران و سپس به شیراز رفت اما در بیست سالگی به اصفهان برگشت و وارد فعالیت‌های سیاسی و فرهنگی گردید با اوج گیری عدالت خواهی و مشروطه طلبی مردم به تهران آمد و در آنجا اقامت گزید. در جریان مشروطه به مشهورترین واعظ تهران تبدیل شد و سخنرانی‌های او خشم محمدعلی شاه را بر انگیخت.

نام سید جمال الدین واعظ به همراه ملک المتکلمین، میرزاجهانگیرخان، سید محمد رضا مساوات در لیست چهارنفری بود که محمدعلی شاه قبل از بتوپ بستن مجلس، درخواست تبعید آنهار ا از ایران کرده بود. جمال‌الدین واعظ همراه با ملک المتکلمین رهبریِ گروه‌های بزرگی از مشروطه‌گرایان را به عهده داشت.

جمال‌الدین واعظ اصفهانی پس از واقعه بمباران مجلس بالباس مبدل و به قصد رفتن به نجف راهی همدان شده و به مظفر الملک که یکی از دوستان وی بود پناهنده گردید ولی وی به او خیانت نموده و اورا به بروجرد فرستاد و به دستور محمدعلی‌شاه قاجار توسط حاکم بروجرد در این شهر کشته شد. از جرم‌های او مشارکت در نگارش کتابچه ضد استبدادی "رویای صادقه" بود.

لباس التقوی از آثار اوست. پاره‌ای از سخنرانی‌ها او در روزنامه‌ای به نام الجمال چاپ شد.

آرامگاه او در بروجرد به نام جمالیه معروف است.