موزه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

واژه ی موزه از ریشه ی یونانی Muses _(به معنی الهام بخش) _ که نام الهه های 9 گانه هنر و شعر و موسیقی در یونان باستان بوده توسط شخصی به نام گیوم مشتق شده است. جایگاه نه الهه مزبور که محل بحث و تبادل نظر بین دانشمندان و محلی برای نگهداری و نمایش گوهر ها و اشیای ارزشمند بود به زبان یونانی Mouseion نامیده شده است که به معنای مجلس فرشتگان الهام بخش است.
اسامی و معنای این 9 الهه پریان یونانی به شرح زیر می باشند : 1- Chio تاریخ 2- Euterpe موسیقی 3- Thali کمدی 4- Melpomene تراژدی 5- Terpsichore شعر و غزل و رقص 6- Erato اشعار هوس انگیز 7- Polumme حرکات موزون و تاتر 8- Uranieاخترشناسی 9- Cohliopفصاحت و بلاغت و اشعار حماسی
بنابر اساطیر یونان باستان ،پدر این 9 الهه ، زئوس و مادرشان منیموسینه ( Mnemosyne ) بود که منیموسینه دختر آسمان وزمین است و در زبان هلنی به معنای قوه ی حافظه نیز هست . به این ترتیب او الهه خاطره و تذکر و یاد بوده است و کلمه Memory و مشتقات آن در زبان انگلیسی ، از همین واژه یونانی گرفته شده است . چنین قرابت معنایی با توجه به نقشی که موزه ها در پاسداری از سنت ها ، ارزش ها ، قوانین و حقوق مردمان به عهده داشتند ، نمی‌تواند تصادفی بوده باشد . مادر همه هنرها حافظه و خاطره بوده است و هنر اصیل ، از مادر زاده شده و مسبوق به یاد و تذکر است . افلاطون ، متفکر یونانی که در صدد احیای معارف فراموش شده یونانی دوران خودش بود ، می گوید : (( معرفت حقیقی ازطریق همین تذکر و یادآوری حاصل می شود. ))
اکنون گویی پس از سه هزاره ، موزه نیز می کوشد ، همچنان بخشی از همان نقش موزه ها را که پاس داشتن ، حراست کردن و آموختن و آموزاندن میراث کهن آدمیان است ، ایفا کند و جایگاهی باشد برای یاد و تذکر که مبدا همه معارف و حقایق اصیل است.
مفهوم موزه در زبان فارسی : فرهنگ معین : موزه آثار هنری و باستانی _ محل نمایش آثار هنری و باستانی و مجموعه ای مختلف .
لغت نامه دهخدا : موزه : آثار هنری و باستانی _ مکانی که که مجموعه ی بزرگی از آثارباستانی و صنعتی و چیز های گرانبها را در آن به معرض نمایش گذارند تا هنرمندان از آن استفاده کنند.

فرهنگنامه عمید : موزه : مجموعه آثار باستانی _ عمارتی که در آن جا نگهداری یا به معرض نمایش گذارده می شود. در یونان قدیم نام محلی بوده که در آن جا به مطالعه صنایع و علوم می پرداختند و نیز نام تپه ای در آتن بوده که در آن جا عبادتگاه و محل مخصوص برای چند تن از خدایان خود ، ساخته بودند.

موزه ملی تاریخ علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران - تهران

موزه (به فرانسوی: muséeموزیم[۱] (به انگلیسی: museum) یا آثارخانه به مکان خاصی که در آن مجموعه‌ای از آثار باستانی و صنعتی و اشیاء با ارزش را به معرض نمایش می‌گذارند، گفته می‌شود.

شورای بین‌المللی موزه که زیر نظر یونسکو فعالیت می‌کند در بند سه و چهار اساسنامه خود موزه را اینگونه تعریف کرده‌است:

«موزه مؤسسه‌ای‌ست دائمی و بدون هدف مادی که درهای آن به روی همگان باز است و در خدمت جامعه و پیشرفت آن فعالیت می‌کند. هدف موزه‌ها، تحقیق در آثار و شواهد به‌جای‌مانده انسان و محیط زیست او، گردآوری آثار، حفظ و بهره‌وری معنوی و ایجاد ارتباط بین این آثار، به ویژه به نمایش گذاردن آنها به منظور بررسی و بهره معنوی است.»[۲]

تاریخ[ویرایش]

نخستین موزه‌ها با مجموعه‌های خصوصی افراد توانمند، خانواده‌ها و موسسات هنری آغاز شد که شامل اشیا طبیعی و نایاب می‌شد.در ایران ساخت اولین موزه به ناصرالدین شاه قاجار و پس از بازگشت وی از سفر اروپا نسبت داده می شود.

گونه‌ها[ویرایش]

گونه‌های زیادی از موزه وجود دارد از مجموعه‌های بزرگ در شهرهای بزرگ که انواع مجموعه‌ها را پوشش می‌دهد تا موزه‌های کوچک که یک یا چند دسته خاص را شامل می‌شود. این دسته‌ها شامل هنرهای زیبا، هنر کاربردی، صنایع دستی، باستان‌شناسی، مردم‌شناسی، قوم‌شناسی، تاریخ، تاریخ فرهنگی، تاریخ نظامی، علم، فناوری، موزه کودکان، نقشه، تاریخ طبیعی، سکه‌شناسی، گیاه‌شناسی،علوم طبیعی و تمبرشناسی،کاخ موزه ها می‌باشد.

نام‌شناسی[ویرایش]

کلمهٔ موزه را از واژه یونانی (Mousein) گرفته‌اند که نام تپه‌ای بوده است در آتن که در آن عبادتگاهی برای موزها که نه الهه هنر و صنعت بوده‌اند، ساخته شده بود.[۳]

موزه (Mousee) تلفظ فرانسوی این واژه و موزیم (Museum) تلفظ انگلیسی آن است. از حدود سال ۱۲۹۰ هجری قمری این کلمه با تلفظ فرانسوی آن در ایران رایج شد. در افغانستان شکل انگلیسی واژه رایج است.

موزه‌های معروف[ویرایش]

موزه آرامگاه نادری - مشهد

از معروف‌ترین موزه‌های جهان می‌توان به موزه لوور پاریس، موزه ارمیتاژ سن‌پترزبورگ، بریتیش موزیوم در لندن اشاره کرد.

در میان مهمترین موزه‌هایی که در ایران وجود دارد، می‌توان موزه ایران باستان، موزه آذربایجان، موزه رضا عباسی، موزه آبگینه، موزه فرش،موسسه فرهنگی موزه های بنیاد شامل(موزه زمان،موزه پول،موزه کاخ رامسر،موزه خودروهای تاریخی ایران)،موزه هنرهای معاصر ( که به کوشش فرح پهلوی تأسیس شد) و کاخ موزه نیاوران و موزه اداری سفیر را نام برد.معروفترین موزه در زمینه علوم طبیعی موزه علوم طبیعی بهاباد یزد می باشد

موزه های خصوصی[ویرایش]

علاوه بر موزه های دولتی در داخل کشور شاهد هستیم تعدادی موزه شخصی نیز به همت افراد مختلف راه اندازی و اداره می شود. در ایران بزرگترین موزه شخصی که به اعتقاد کارشناسان، بزرگترین موزه شخصی خاورمیانه نیز می باشد، توسط دکتر محمد صادق محفوظی راه اندازی شده است. در موزه دکتر محمدصادق محفوظی که بیش از بیست سال از تاسیس آن می گذرد بیش از 120 هزار اثر تاریخی از دوره های قبل از تاریخ، ایلامی، هخامنشی و سایر دوره های تاریخی و همچنین از آثار دوره های بعد از اسلام نگهداری می شود. این موزه در تهران و در خیابان سعادت آباد واقع است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. در ایران، شکل فرانسوی و در افغانستان، شکل انگلیسی واژه (موزیم) رایج است.
  2. موزه‌داری، نوشین‌دخت نفیسی، سمت، تهران، 1380
  3. دهخدا، ۷۲
  • دهخدا، علی‌اکبر. لغت‌نامه دهخدا جلد ۴۶ شماره مسلسل۲۲۰. زیر نظر دکتر محمد معین. تهران: دانشگاه تهران، سازمان لغت‌نامه. 
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Museum»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۲ فوریه ۲۰۱۱).‎
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ موزه موجود است.

موسسه فرهنگی موزه های بنیاد[۱]