ورشو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۵۲°۱۳′۵۶.۲۸″ شمالی ۲۱°۰۰′۳۰.۳۶″ شرقی / ۵۲.۲۳۲۳۰۰۰° شمالی ۲۱.۰۰۸۴۳۳۳° شرقی / 52.2323000; 21.0084333

Warsaw
—  ورشو  —
Warszawa

کالج ورشو

پرچم
پرچم
POL Warszawa COA.svg
نشان رسمی
لقب: «»
Warszawa Mapa.png
شهر ورشو در نقشه کشور لهستان با نقطه قرمز نشان داده شده‌است
—  موقعیت سیاسی  —
کشور  لهستان
ناحیه -
شهردار هانا گرونکیویتچ-والتس
—  موقعیت جغرافیایی و زمانی  —
وسعت شهر ۵۱۶٫۹ کیلومتر مربع
ناحیه زمانی +۱ گرینویچ (CEST)
—  جمعیت  —
جمعیت ۱٫۶۹۲٫۹۰۰ نفر
وبگاه رسمی: [۲]
شهر ورشو مابین سال‌های ۱۸۹۰ تا ۱۹۰۵

وَرشَو (به زبان لهستانی Warszawa تلفظ وَرشاوا) نام پایتخت کشور لهستان می‌باشد. این شهر همچنین بزرگ‌ترین شهر لهستان می‌باشد.این شهر ۵۱۶٫۹ کیلومتر مربع گستردگی و بر پایه سرشماری سال ۲۰۱۰ ۱٫۷۱۶٫۰۰۰ تن جمعیت داشته‌است.[۱] ورشو دهمین شهر بزرگ اتحادیه اروپا به لحاظ جمعیت می باشد.ورشو از جمله شهرهایی است که در رویدادهای جنگ جهانی دوم بشدت آسیب دید[۲].در پی قیام ورشو در سال ۱۹۴۴ میلادی، به دستور آدولف هیتلر، پیشوای آلمان نازی، ورشو مورد حملات همه‌جانبه زمینی و هوایی ارتش آلمان قرار گرفت و ۹۵ درصد شهر با خاک یکسان شد. بر اثر این حملات بیش از ۲۰۰ هزار نفر از اهالی ورشو کشته‌شدند.[۳]

ریشه نام[ویرایش]

ریشه نام ورشو به زبان لهستانی بازمیگردد و بمعنی متعلق به واراز می باشد.واراز کوتاه شده یک نام اسلاوی بصورت وارازکلاو می باشد.واراز شخصی زمین دار و صاحب مقام در روستایی در همین منطقه در قرن دوازدهم یا سیزدهم میلادی بوده‌است.امروزه نام شهر به گونه رسمی شهر پایتخت ورشو (به لهستانی: miasto stołeczne Warszawa ) می باشد[۴].

تاریخچه[ویرایش]

سابقه سکونت مستمر در شهر ورشو به حدود قرن نهم میلادی باز می‌گردد که بروندو نام داشت.چند قرن بعد در همان نزدیکی منطقه ای مسکونی بنام جازداو پدید آمد.پس از متروک شدن جازداو شهر وارزاو یا همان ورشو امروزی در حدود قرون سیزدهم میلادی ایجاد شد[۵].رشد و ارتقاء کیفی و اقتصادی شهر ورشو به قرن چهاردهم و پانزدهم باز می گردد که تا به امروز از شهرهای مهم و با نفوذ باقی مانده‌است.ورشو اوایل قرن شانزدهم زیرنظر کنفدراسیون ورشو قرار گرفت و در همین دوران نخستین انتخابات آزاد در این شهر برگزار شد[۶].در نیمه نخست قرن هفدهم ورشو توسط سه قوم مختلف سوئدی, ترانسیلوانیایی و براندنبوری محاصره شد[۷].در سال 1700 با پایان پذیرفتن جنگ بزرگ شمال میان روس ها و ممالک اروپایی شهر ورشو رشد چشمگیر یافت و به سرعت به یکی از مراکز مهم سرمایه‌داری اروپا تبدیل شد.در همین دوران ورشو به یکی از مراکز مهم هنری, فرهنگی اروپا تبدیل شد و بهمین جهت لقب پاریس شرق اروپا را گرفت[۸].در اواخر قرن هجدهم ورشو در کنترل پادشاهی پروسیا در آمد و در اوایل قرن نوزدهم توسط ناپلئون بناپارت آزاد شد.دانشگاه ملی ورشو در سال ۱۸۱۶ پایه‌گذاری شد.در سال ۱۸۳۱ ورشو توسط قوای روسیه تزاری اشغال شد[۹].در 27 فوریه 1861 اعتراضاتی توسط اهالی ورشو بر ضد حاکمیت روس رخ داد که به کشته شدن پنج نفر از اهالی این شهر انجامید.بدنبال این حکومت زیرزمینی لهستان در ورشو ایجاد شد که تا دوسال دوام آورد[۱۰].در اواخر قرن نوزدهم در سرشماری در شهرهای روسیه ورشو با 626,000 نفر جمعیت پس از سنت پترزبورگ و مسکو سومین شهر تحت حاکمیت روسیه معرفی شد.در پی جنگ جهانی اول ورشو از حاکمیت روسیه خارج و پایتخت لهستان شد.درگیری‌ها و شورش های شهری به برقراری حکومت سرخ کمونیستی در این کشور منجر شد که در پی انقلاب بلشویکی مردم لهستان بود[۱۱].در جنگ جهانی دوم نیز این شهر بشدت آسیب دید و تا سال 1943 تحت کنترل آلمان نازی باقی مانده بود.در سال ۱۹۴۴ ورشو پس از مبارزات طولانی تحت کنترل ارتش سرخ درآمد[۱۲].هم زمان دولت موقت لهستان نیز از انگلستان به قوای ملی خود در کشور پیغام می فرستاد.عمده تلاش آن‌ها بر این بود که پس از در هم شکست قوای نازی روس ها زودتر از لهستانی های بومی بر این سرزمین مسلط نگردند.شهر در نهایت توسط ارتش سرخ روسیه از نازی ها پس گرفته شد.تخمین زده می‌شود در دوران جنگ جهانی دوم بین ۱۵۰٬۰۰۰ تا ۲۰۰٬۰۰۰ نفر در ورشو کشته شده‌باشند[۱۳].

جغرافیای ورشو[ویرایش]

شهر ورشو در فاصله سیصد کیلومتری منطقه کوهستانی کاراپاتیان و ۲۶۰ کیلومتری دریای بالتیک واقع شده است.آب و هوای شهر سرد و ارتفاع آن از سطح دریا قریب به یکصد متر است[۱۴].تپه های زیادی در اطراف شهر واقع شده که پوشیده از جنگل بوده و بیش از یکصد و چهل متر ارتفاع ندارند.زمستان ها سرد و فصل گرم هوای معتدل دارد.بارندگی سالانه 495 میلی‌متر است و بهترین فصول سال از نظر آّ و هوا فصول پاییز و بهار هستند.شهر ورشو به یازده حوزه شهری مجزا تقسیم می‌شود که هر کدام شرایط جداگانه خود را دارند.همچنین ورشو مرکز یک شهرستان با نوزده منطقه تابعه است که هرکدام ادارات و تشکیلات جداگانه خود را دارند[۱۵].

مردم‌نگاری[ویرایش]

در طول تاریخ بویژه سیصد سال اخیر ورشو عموما از مراکز مهم مهاجرپذیری در اروپا بوده و اقوام متعددی از شرق و مرکز اروپا راهی این ناحیه شده اند.از این رو آن را به پاریس دوم یا پاریس شرق نیز ملقب کرده‌اند[۱۶].شناخت ریشه تباری مردم ورشو تا اندازه‌ای مشکل است.علاوه بر اکثریت لهستانی شهر اقلیتی قابل توجه از یهودیان نیز در این شهر زندگی می‌کنند.در سرشماری سال‌های پایانی قرن بیستم که توسط روس ها انجام گرفت از ۶۳۸٬۰۰۰ نفر جمعیت شهر ۲۱۹٬۰۰۰ نفر (حدود ۳۴%) یهودی بوده‌اند[۱۷].این میزان درصد پس از جنگ جهانی دوم و اشغال ورشو توسط نازی‌ها بکلی تغییر کرد[۱۸].پیش از شروع جنگ جهانی دوم حدود ۱٬۳۰۰٬۰۰۰ در ورشو زندگی می‌کردند که این میزان جمعیت پس از پایان سال‌های جنگ به ۴۲۰٬۰۰۰ نفر کاهش یافت[۱۹].

آمار جمعیتی[ویرایش]

  • ۱۷۰۰: ۳۰٬۰۰۰ (est.)
  • ۱۷۹۲: ۱۲۰٬۰۰۰
  • ۱۸۰۰: ۶۳٬۴۰۰
  • ۱۸۳۰: ۱۳۹٬۷۰۰
  • ۱۸۵۰: ۱۶۳٬۶۰۰
  • ۱۸۸۲: ۳۸۳٬۰۰۰
  • ۱۹۰۱: ۷۱۱٬۹۸۸
  • ۱۹۰۹: ۷۶۴٬۰۵۴;
  • ۱۹۲۵: ۱٬۰۰۳٬۰۰۰
  • ۱۹۳۳: ۱٬۱۷۸٬۹۱۴; از این میان ۸۳۳٬۵۰۰ نفر زبان مادری‌شان لهستانی بود .[۲۰]
  • ۱۹۳۹: ۱٬۳۰۰٬۰۰۰
  • ۱۹۴۵: ۴۲۲٬۰۰۰ (September)
  • ۱۹۵۰: ۸۰۳٬۸۰۰-
  • ۱۹۶۰: ۱٬۱۳۶٬۰۰۰
  • ۱۹۷۰: ۱٬۳۱۵٬۶۰۰
  • ۱۹۸۰: ۱٬۵۹۶٬۱۰۰
  • ۱۹۹۰: ۱٬۶۵۵٬۷۰۰
  • ۲۰۰۰: ۱٬۶۷۲٬۴۰۰
  • ۲۰۰۲: ۱٬۶۸۸٬۲۰۰
  • ۲۰۰۶: ۱٬۷۰۲٬۱۰۰
  • ۲۰۰۹: ۱٬۷۱۴٬۴۶۶

سیاست[ویرایش]

ورشو پایتخت لهستان و مهم‌ترین شهر این کشور از نظر سیاسی و فرهنگی و اقتصادی است. تمام نهادهای اصلی مملکتی لهستان در این شهر واقع شده‌اند و محیط پارلمان لهستان, کاخ ریاست جمهوری, مجمع عالی قضایی و وزارتخانه‌های دولتی همه در این شهر واقع شده‌اند.اولین رئیس جمهور تاریخ در شهر ورشو فردی بنام آندرزی منیخ بود که در خلال سال‌های ۱۶۹۵–۱۶۹۶ در این مقام قرار داشت[۲۱].رئیس جمهور لهستان حسب قانون مقام فرمانداری شهر ورشو را نیز دارد[۲۲].

حمل و نقل[ویرایش]

چهارراهی  بزرگ در شهر ورشو

شرایط حمل و نقل در ورشو بسیار مناسب است.راه های این شهر از کیفیت بالایی برخوردارند و از انواع تقاطع‌های غیر هم‌سطح, پل های روگذر و زیرگذر و اتوبان ها بهره می برد[۲۳].شهر ورشو مجهز به سامانه متروی شهری می‌باشد که دارای ۲۱ ایستگاه بوده و ۲۳ کیلومتر را پوشش می دهد.تمامی قطارهای این سامانه ساخت کشور روسیه هستند.کل مسیرهای خودرویی شهری ورشو نیز حدود ۲٬۶۰۳ کیلومتر است.فرودگاه ورشو بسیار بزرگ و فعال است و در سال 2007 بیش از 9,268,551 از پروازهای آن استفاده نمودند.شمار پروازهای روزانه بین المللی فرودگاه ورشو بیش از یکصد پرواز روزانه است[۲۴].

ورشو در روابط جهانی[ویرایش]

همچنین ببینید: پیمان ورشو

شهرهای خواهرخوانده ورشو عبارتند از:

منابع[ویرایش]


پانویس[ویرایش]

  1. European Metropolitan Transport Authorities
  2. http://www.setac.org/
  3. «راه دیگری به‌جز قیام وجود نداشت», دویچه وله فارسی
  4. "Ustawa o ustroju miasta stołecznego Warszawy(لهستانی)
  5. "Warsaw's history
  6. مشارکت کنندگان ویکیپدیا Royal elections in Poland انگلیسی
  7. [Michał Rożek, Doris Ronowicz (1988). Cracow: a treasury of Polish culture and art. Interpress Publishers. p. 74. ISBN 83-223-2245-3.]
  8. City of man's desire: a novel of Constantinople
  9. http://www.cairn.info/article.php?ID_REVUE=RLC&ID_NUMPUBLIE=RLC_307&ID_ARTICLE=RLC_307_0325
  10. Augustin P. O'Brien (1864). Petersburg and Warsaw: Scenes Witnessed During a Residence in Poland and Russia in 1863-64
  11. "Poland, History " Poland in the 20th century " From the Treaty of Versailles to the Treaty of Riga
  12. "Warsaw Uprising of 1944"
  13. [Borkiewicz, Adam (1957). Powstanie warszawskie 1944: zarys działań natury wojskowej. Warsaw: PAX]
  14. Geography of Warsaw
  15. www.um.warszawa.pl. http://www.um.warszawa.pl/v_syrenka/miasto/dzielnice.htm. بازدید ۱۱ ژوئیه ۲۰۰۸."Dzielnice
  16. "Warsaw: A Last Glimpse"www.warsawvoice.pl. http://www.warsawvoice.pl/view/11932/
  17. Joshua D. Zimmerman, Poles, Jews and the politics of nationality, Univ of Wisconsin Press, 2004, ISBN 0-299-19464-7,
  18. www.ushmm.org. بازدید در ۲۹ اوت ۲۰۰۸ Holocaust Encyclopedia
  19. (انگلیسی).تهران.دانشگاه تهران.Dānishgāh-i Tihrān. Faculty of Fine Arts (1990). International Conference on Reconstruction of War-Damaged Areas: 6–16 March 1986 : Faculty of Fine Arts, University of Tehran, Iran. University of Tehran Press. p. 148.
  20. Der Große Brockhaus. 15th edition, vol. 20, Leipzig 1935, p. 25 (آلمانی) .
  21. Encyklopedia Warszawy Barbara Petrozolin-Skowrońska (۱۹۹۴).
  22. Mayor of Warsaw".
  23. میخائیل یزیورسکی(۷ مارس ۲۰۰۷) [۱]
  24. Frederick Chopin International Airport, Warsaw, Poland
  25. "Berlin's international city relations". Berlin Mayor's Office. Retrieved 1 July 2009.  Berlin and Warsaw’s agreement on friendship and cooperation and a corresponding supporting program was signed in Berlin on 12 August 1991.
  26. "Twin Towns". www.amazingdusseldorf.com. Retrieved 29 October 2009. 
  27. "Sister Cities of Istanbul". Retrieved 8 September 2007. 
  28. Erdem, Selim Efe (3 November 2003). "İstanbul'a 49 kardeş" . Radikal. "49 sister cities in 2003" 
  29. Madrid city council webpage "Mapa Mundi de las ciudades hermanadas". Ayuntamiento de Madrid. 
  30. Partners - Oslo kommune
  31. "Twin cities of Riga". Riga City Council. Retrieved 27 July 2009. 
  32. "Saint Petersburg in figures - International and Interregional Ties". Saint Petersburg City Government. Retrieved 23 March 2008. 
  33. "Online Directory: California, USA". Sister Cities International. Archived from the original on 16 January 2008. Retrieved 22 April 2009. 
  34. Seul Metropolitan Government. "International Cooperation: Sister Cities". 
  35. Sister city list (.DOC)
  36. "Tel Aviv sister cities" . Tel Aviv-Yafo Municipality. Retrieved 14 July 2009. 
جستجو در ویکی‌سفر ویکی‌سفر یک راهنمای سفر برای ورشو دارد.
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ورشو موجود است.