استان تاووش

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
استان تاووش
Տավուշի մարզ
استان
استان تاووش ارمنستان
استان تاووش ارمنستان
مختصات: ۴۰°۴۵′ شمالی ۵۳°۸′ شرقی / ۴۰.۷۵۰° شمالی ۵۳.۱۳۳° شرقی / 40.750; 53.133مختصات: ۴۰°۴۵′ شمالی ۵۳°۸′ شرقی / ۴۰.۷۵۰° شمالی ۵۳.۱۳۳° شرقی / 40.750; 53.133
کشور  ارمنستان
مرکز ایجوان
دولت
 • فرماندار آرمن غولاریان
مساحت
 • کل
۲٬۷۰۴ km۲ (۱٬۰۰۰ sq mi)
رتبه منطقه ۴ام
جمعیت (۲۰۰۲)
 • جمعیت ۱۲۱٬۹۶۳
 • رتبه ۱۰ام
 • تراکم
۴۵/km۲ (۱۲۰/sq mi)
منطقه زمانی UTC (یوتی‌سی ۴+)
 • تابستان (DST) DST (یوتی‌سی ۵+)
کد پستی ۳۹۰۱-۴۲۱۶
کد ایزو ۳۱۶۶ AM.TV
زبان رسمی ارمنی
مذهب کلیسای حواریونی ارامنه
وب‌گاه www.tavush.am

استان تاووش (به ارمنی: Տավուշի մարզ، تلفظ: تاووشی مَرز) یکی از استان‌های کشور ارمنستان است.

نام گذاری[ویرایش]

نام پیشین این شهر کاروانسرا بود که نامی است پارسی.

ایجِوان هم واژه‌ای ارمنی به همان معنی کاروانسرا و ترجمه آن است.

تاریخچه[ویرایش]

همه سامانی که بخشی از این استان است در روزگاران پیشین بخشی از استان اتونی (اوتیک) پادشاهی اورارتو بود. استان اتونی در سده نهم پیش از زایش مسیح تشکیل شده بود.

منطقه معروف دیلیجان که در این استان قرار دارد در روزگاران گذشته نخچیرگاه پادشاهان بود و مناطقی از این استان بعدها بخشی از استان گوگارک بشمار آمدند.

جاده ایجوان - دیلیجان

استان تاووش سازه‌های باستانی نام آوری ندارد. در افسانه‌ها آمده که سازنده الفبای ارمنی یعنی مسروپ ماشتوتس یکی از نخستین آموزشگاه‌هایش را در این منطقه گشود در درون کلیسایی به نام سرکیس ورجاوند (مقدس) که بدست خود مسروپ ساخته شده بود. بعدها برج گاگا نیز در نزدیکی این کلیسا ساخته شد. در زمان جنگهای ایران و روم بر سر ارمنستان سامان تاووش بخشی از گرجستان بشمار آمد و بهدها در زمان شاهان ارمنی باگراتونی (که خود از ریشه ایرانی بودند) این سامان دوباره بخشی از منطقه ارمنستان شد.

در پایانهای سده ۱۴ میلادی این سامان جایی دورافتاده و فراموش شده گشت. تازشهای مغول و تاتار باعث شد تا به مرور قبیله‌های ترکزبان به چراگاه‌های این منطقه راه یابند و کوچنشینی کنند. در سده ۱۶ که منطقه بخشی از ایران بود، شاهان ایران برای اطمینان از امنیت مرزها در برابر شورش ارمنیان و گرجیان مسیحی گروه‌هایی از قبائل قزاق و تاتارهای شمشادی را به ارمنستان آوردند و استان‌های گوناگون ارمنستان را به نام هرکدام از این قبائل نامیدند.

با این حال زندگی ارمنیان ادامه یافت و خانواده اشرافی خرومیان از دره کیرانوتس در حدود ۱۵۰۰ میلادی در منطقه به چیرگی رسید و پیرامون سیصد سال سررشته کارهای منطقه را در دست داشت.

در سالهای ۱۷۰۰ به بعد قفقاز مورد تازش ترکها و تیره‌های کوه‌های داغستان قرار گرفت و سامانی آشوب زده گشت. در اوت-سپتامبر ۱۷۹۵ آقا محمد خان قاجار یک لشکرکشی تنبیهی به تفلیس و قفقاز نمود و ارمنیان باشنده استان‌های شمال شرقی ارمنستان امروزی را نیز تبعید کرد. بسیاری کشته شدند و بسیاری به روسیه گریختند.

در همان سالها فرمانرواهای آرتساخ (قره‌باغ) یعنی ملک جمشید و فریدون از تزار تازه روسیه پاول یکم علیه حمله‌های آقامحمد خان و ابراهیم خان شاهچه شوشی درخواست یاری کردند. جنگ با خود تهیدستی، خشکسالی و طاعون آورد و بسیاری مردند.

در سال ۱۷۹۹ روسها منطقه تاووش را از دست ایران در آوردند و روستاهای منطقه آرام آرام از سوی ارمنیان قره باغ مسکونی شد.

پس از پیمانهای گلستان و ترکمنچای قفقاز از ایران جدا گشت و بخشی از روسیه شد. روسها منطقه تاووش را به نام کوچ نشینهای ساکن آن، منطقه قزاق-شمشادین نامیدند و آن را بخشی از استان لوری وابسته به تفلیس قرار دادند.

پس از استقلال ارمنستان این منطقه تبدیل به استان تاووش به مرکز ایجوان (کاروانسرای پیشین) گشت.

تقسیمات شهری[ویرایش]

مرکز استان تاووش شهر ایجوان است.

شهرهای مهم دیگر این استان دیلیجان، برد و نویمبریان هستند.

مراکز علمی[ویرایش]

دانشگاه واردانانتس ایروان و همچنین دانشکده دولتی بهبود آب در در ایجوان شعبه دارند و شهر بِرد نیز دارای یک دانشکده علوم انسانی است.

اقتصاد[ویرایش]

فراورده‌های مهم این استان تنباکو و پرورش خوک است.

منابع[ویرایش]