بروکسل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد.

بروکسل (Brussel در هلندی، Bruxelles در فرانسوی، Brussels در انگلیسی) پایتخت کشور بلژیک است. بروکسل مقر اصلی بیشتر نهادهای اتحادیه اروپا است. نام بروکسل از واژه هلندی Broekzele مشتق شده که به معنی «کلبهٔ مرداب» است.[1]

بروکسل پایتخت بلژیک و مرکز جامعه ی فرانسوی بلژیک و ناحیه ی فلاندرز و مقر اصلی اتحادیه ی اروپا است. . خود شهر بروکسل 140000 نفر جمعیت دارد در حالیکه جمعیت منطقه‌ی کلانشهری آن بین 2,100,000 تا 2,700,000 نفر تخمین زده می شود.

منطقه ی پایتخت بروکسل سه ناحیه ی فدرال بلژیک، والونیا و فلاندرز تشکیل شده است. این نواحی هر یک جزئی از مجموعه‌ی بلژیک هستند و ساکنین بروکسل با جامعه ی فرانسوی زبانان بلژیک و جامعه ی فلاندرزها، تبادل فرهنگی و تحصیلاتی دارند. بروکسل، مرکز جامعه ی فرانسویان بلژیک (Communauté française Wallonie-Bruxelles در فرانسوی)و فلاندرز ((Vlaanderen)) است و تمامی موسسات فلاندرز در آن ساخته شده اند: پارلمان فلاندرز، دولت فلاندرز و تقسیمات مدیریتی آن، دو نهاد اصلی اتحادیه ی اروپا و مجمع اتحادیه ی اروپا – دربروکسل واقع شده اند: کمیسیون در ساختمان برلایمونت و مجمع در ساختمان جاستوس لیپسیوس. موسسه سوم، پارلمان اروپا است که در بروکسل واقع است و برخی جلسات عمومی اعضاء در این شهر ( برخی دیگر در استراسبورگ) تشکیل می شود و مدیریت مرکزی آن در لوکزامبورگ است. بروکسل محل نشست سیاسی سازمان پیمان آتلانتیک شمالی، اتحادیه ی غرب اروپا (WEU) و سازمان اروپایی امنیت و ناوبری هوایی یوروکنترول (EUROCONTROL) است.

از لحاظ زبان، بلژیک به مناطق شمالی آلمانی زبان و منطقه جنوبی فرانسوی زبان تقسیم شده است. هرچند زبان رسمی این دو منطقه عمدتاً یکسان است، در هر دو سمت، دو زبان استفاده می شود. منطقه ی بروکسل رسماً دو زبانه است هرچند اکثریت با فرانسوی هاست.

فهرست مندرجات ۱ ریشه شناسی ۲ تاریخ ۳ بروکسل به‌عنوان پایتخت بلژیک ۴ اماکن جالب توجه ۵ فولکلور ۶ وضعیت زبانی ۷ دانشگاه ها و دانشکده ها ۸ حمل و نقل ۹ ارتباطات ۱۰ حمل و نقل عمومی ۱۱ شبکه راه ها ۱۲ کنفرانس ها و نمایشگاه های جهانی ۱۳ پارک های معروف ۱۴ اشخاص معروف بروکسل ۱۵ تیم های ورزشی ۱۶ موزه ها ۱۷ غیره ۱۸ شهرهای خواهر خوانده ۱۹ منبع ۲۰ پیوند به بیرون

[ویرایش] ریشه شناسی

کلمه ی بروکسل از زبان آلمانی قدیم از کلمه ی "بروگسلا" یا " برکزله" به معنی "مرداب" یا خانه ای که یک اتاق در مرداب دارد، گرفته شده است. "بروکزله" به زبان فرانسوی " بروکسلسل" تلفظ می شود. در تلفظ بلژیکی فرانسوی گاهی "k" تلفظ نمی شود و "z" به "s" تبدیل می شود. نام تمامی شهرهای دیگر درمنطقه ی پایتخت بروکسل ریشه ی آلمانی دارد، به غیر از "Evere " که ریشه ی سلتیک دارد.

[ویرایش] تاریخ

درسال 977 پس از میلاد، امپراتور آلمانی، اتوی دوم، قلمرو دوک نشین لوتارینگیا درمرزهای غربی امپراتوری را به چارلز، دوک لوتارینگیا، پسر تبعیدی شاه لویی چهارم فرانسه، بخشید. بروکسل از آن زمان مورد توجه قرار گرفت: اسقف سنت گری، کلیسای کوچکی را روی جزیره ی کوچکی ساخت (695). یک قرن بعد: سنت ویندیسیانوس در آن جزیره زندگی می کرد. هرچند گفته می شود که بروکسل با ساخت یک قلعه ی کوچک توسط چارلز در سال 979 درجزیره ی سنت گری، بنا نهاده شده است. وقف امپراتور کبیر اتوی دوم ثبت شده است. دوک چارلز، زیارتگاه کوچکی را در کلیسای سنت گری ساخت تا از آثار مقدس سنت گودولا حفاظت شود.

درسال 1041، بروکسل توسط لامبرت اول لیوون، که یکی از کنت های لیوون بود و پس از دوک برابانت بر کشورهای اطراف حکمرانی می کرد، تسخیر شد. به دستور او، دیوارهای شهر ساخته شدند. در قرن دوازدهم، این شهر کوچک به منطقه تجاری و توقفگاه "بروژ و گنت و کلون تبدیل شده بود. این امر باعث رشد و توسعه ی روستا و افزایش جمعیت آن به 30000 نفر رسید. مرداب های اطراف را از بین بردند تا جای توسعه ی بیشتر داشته باشند. کنت های لیووین در این زمان به دوک های برایانت تغییر نام دادند. (1184/1183) از سال 1357 تا 1379، دیوارهای جدید شهر ساخته شد چون محدوده ی قبلی بسیار کوچک بود: این منطقه امروزه بنام حلقه ی داخلی یا پنتاگون معروف است.

در قرن 15، پس از ازدواج مارگارت سوم فلاندرز با فیلیپ دوم، فیلیپ شجاع دوک جدید برابانت به نام دوک بلرابانت متولد شد، که یک نژادش به ماکسیمیلیان اتریش بود که بعدها با ماری بورگاندی که در بروکسل متولد شده بود، ازدواج کرد. برابانت استقلالش را از دست داد ولی بروکسل به مرکز سلطنتی کشورهای پایین تبدیل شد. چارلز پنجم که وارث کشورهای پایین از سال 1506 بود ( در شش سالگی) توسط عمه اش، مارگارت اتریشی (1480-1530) تاسال 1515 تعلیم دید و سپس در سال 1516 در کلیسای جامع سنت گودول در بروکسل، پادشاه اعلام شد.

پس از مرگ پدر بزرگش، ماکسیمیلیان اول، امپراتور روم مقدس در سال 1519، چالرز تبدیل به دوک اعظم امپراتوری اتریش گردید و امپراتور روم مقدس، که هیچ گاه خورشید در آن غروب نمی کند، گردید. در قصر سلطنتی گودنبرگ، چارلز پنجم در سال 1555 استعفاء داد. این قصر بی نظیر که در تمامی اروپا مشهور است و در ابتدا جایگاه دوک ها بود، گسترش زیادی پیدا کرد. ولی متاسفانه در سال 1731 در اثر یک آتش سوزی عظیم، نابود شد.

در سال 1695، بروکسل مورد هجوم شاه لویی چهاردهم فرانسه قرار گرفت. بمباران به‌وسیله ی توپ باعث نابود شدن مرکز شهر شد، بیش از 4000 خانه در آتش سوختند. در سال 1830، انقلاب بلژیک، پس از اجرای اپرای دانیل فرانکویس اسپیریت در تاتر دامونای، رخ داد. در 21 ژولای 1831، لئوپارد اول بلژیک، اولین پادشاه بلژیک، تاج گذاری کرد و بازسازی دیوارهای شهر و ساختمانها را بر عهده گرفت.

پس از 10 مه 1940، بروکسل توسط ارتش آلمان بمباران شد و آسیب های زیادی در سالهای 1944- 1945 به آن وارد شد. فاجعه ی استادیوم هیسل در تاریخ 29 مه 1985 در بروکسل اتفاق افتاد. منطقه پایتخت بروکسل در 18 ژوئیه 1989 بنیان گذاری شد. بروکسل به خاطر ارزش گذاشتن به تاریخش معروف است. این امر باعث شده که بیش از 100 موزه در بروکسل وجود داشته باشد.

[ویرایش] بروکسل به‌عنوان پایتخت بلژیک

هرچند عده ای عقیده دارند که کل بروکسل در اصل پایتخت بلژیک است، طبق قانون اساسی این کشور(ماده 194) شهرداری این شهر پایتخت بلژیک محسوب می شود. برخی استدلال می کنند که استفاده از حروف کوچک در "ville" و "stad" "ville de Bruxelles" (French), "stad Brussel" (Dutch) در ماده 174 بیانگر این مطلب است که کل شهر پایتخت است اما این استدلال پایه و اساس حقوقی ندارد هرچند شهر بروکسل پایتخت رسمی بلژیک است، وظایف پایتخت و محوری بین 19 منطقه شهرداری تقسیم شده اند و در واقع سازمان های ملی بلژیک نه تنها در بروکسل واقع شده اند، بلکه در بقیه ی 18 منطقه نیز قرار دارند. اصطلاح "دی فاکتو" یعنی تمامی منطقه به‌عنوان پایتخت محسوب می شود و "دی چوری" یعنی فقط شهر بروکسل عنوان پایتخت را به خود به همراه دارد.

[ویرایش] اماکن جالب توجه

• "گراند پالاس" ( به آلمانی: Grote Markt)، میدان مرکزی و مانند جواهری در تاج بروکسل است. این مکان بیشترین جاذبه ی توریستی را دارد و از زان باروک، خانه های قدیمی قرن هفدهم در اطراف میدان دیده می شوند.
• قصر سلطنتی لاکن و قصر سلطنتی بروکسل
• موزه ی سلطنتی هنرهای زیبای بلژیک

موزه های هنرهای زیبا ( به فرانسوی: موزیز رویادس بیو آرت) از چهار بخش متصل به هم تشکیل شده و هنرهای استادان قدیمی و هنر مدرن را در خود جای داده است. در این موزه کارهایی از پیتربروگل، پیتر پل روبنز، دلوا و ماگریت به چشم می خورد. بروکسل زادگاه بسیاری از کارتون های کمدی معروف بلژیک مثل اسمورفس، لارگو وینج، تین تین و لوک خوش شانس بوده است. در جاهای مختلف شهر، نقاشی دیوار شخصیت های کارتونی ترسیم شده است.

• در نزدیکی هیسل، یک از سمبل های بلژیک وجود دارد که از سال 1985 باقیمانده و پارک مینی اروپا که مدل های کوچک از ساختمانهای معروف اروپا را در خود جای داده است.
• مانکن پیس، یک مجسمه ی کوچک نقره ای پسری که بر روی پایه فواره ادرار

می کند.

• کلیساهای متعدد مانند کلیسای قلب مقدس در کوکلبرگ و کلیسای سنت میشل و سنت گودولا.
• طاق جشن و شادی
• لابورس/ دی بورس، مقر بازار بورس بلژیک
• لامونای / دی مونت، یک سالن اپرا.
• گراند پالاس| فرش گلها.
• شبکه گردشگری و تاکسی: انبار قدیمی خانواده های سیستم حمل و نقل.
• پالایس استوکلت
• مایسون هورتا
• خیابان لوئیس، خیابانی در منطقه ی شیک پوشان بروکسل

[ویرایش] فولکلور

بروکسل به خاطر فرهنگ سنتی و آداب محلی اش، یکی از سرزنده ترین مردم را در کشور دارد:

• روش زندگی و رسوم مردم بروکسل را می توان از تئاتر "خانه ی تون" فهمید. این تئاتر در منطقه ی مارولس قرار دارد.
• امگانگ Ommegang ( از کلمه ی آلمانی به معنی "قدم زدن") به‌عنوان حرکت مذهبی در قرن 14 شروع شد. این مراسم هرساله انجام می شود و ورود چارلز پنجم به شهر در سال 1549 را یاد آوری می کند. این حرکت دسته جمعی پر از بستنی و شربت، عروسکهای بزرگ مانند سنت میشل و سنت پیتر و نمایش گروههای سنتی بصورت پیاده یا سوار بر اسب، می باشد. این راه پیمایی در صحن نمایش گراندپالاس پایان می یابد.
• "می بوم"'Meyboom ( درخت می) نیز یک رسم قدیمی است (1308) که در 9 اگوست انجام می شود. پس از چرخاندن یک نهال جوان راش در شهر، به همراه اجرای موسیقی و آواز بروکسلی و عروسکهای بزرگ، در زمین کاشته می شود.

[ویرایش] وضعیت زبانی

در منطقه ی پایتخت بروکسل، دو زبان آلمانی و فرانسه مرسوم است، هرچند زبان مادری اکثر مردم، فرانسه است و استفاده ی بیشتری دارد. تمامی موسسه های عمومی در بروکسل، دو زبانه هستند. در قرنهای طولانی از تاریخ بروکسل، آلمانی ( گونه ی برابانتیان)، زبان بومی کشور بوده است. فرانسوی وقت توسط مردم طبقات بالا (کمتر از %5) صحبت می شد. مطالعه در تاریخ نشان می دهد که زبان آلمانی بسیار پر استفاده بود تا وقتیکه فرانسویها درسال 1793 وارد این کشور شدند و تصدی امور اجرایی را در دست گرفتند.[2] در قرون 19 و 20، بلژیک کاملاً توسط فرانسه زبانان اشغال شده بود. هرچند اکثریت (60%) مردم آلمانی صحبت می کردند، فرانسه زبان رسمی شد. مدیریت شهری، قوه ی قضایی، تحصیل و معاملات اقتصادی در زمانهای طولانی به زبان فرانسه انجام می شد. بروکسل مهاجران فرانسه زبان زیادی را پذیرفته است و به این علت دولت مرکزی فرانسه زبن در آن ایجاد شد. در قسمت مرکزی بروکسل، زبان فرانسه بیشتر از آلمانی مورد استفاده بود و مردم برای تحصیلات تکمیلی و کارهایی با درآمد بالا می بایست فرانسه یاد می گرفتند. سپس دولت بلژیک ( که در سال 1830 تأسیس شد) آلمانی را زبان اکثریت دانتس و آنرا زبان رسمی اعلام کرد. طبق تحقیقی که رودی جانسن در سال 2001 انجام داد، %80 مردم فرانسه زبان، %5/8 آلمانی زبان و %2/10 به هر دو زبان صحبت می کنند. یک سوم ساکنین بروکسل ملیت خارجی دارند و ملیت بلژیکی ندارند. درطول ساعات کاری تعداد نیروهای کار که از اطراف به شهر می آیند افزایش می یابد.

باید توجه داشت که یه خاطر رشد شهر بروکسل، حومه ی شهر که بیشتر آلمانی زبان هستند، فرانسه زبانها را تحت تأثیر قرار داده است. در برخی مناطق اکثریت با فرانسه زبانها است که حتی به % 70 می رسد. یکی از راههای فهمیدن اینکه در بروکسل یا فلاندرز هستید، اینست که به پایه چراغ راهنمایی نگاه کنید، آنها دربروکسل قرمز و سفید و در فلاندرز زرد و سیاه هستند.

[ویرایش] دانشگاه ها و دانشکده ها

بروکسل دانشگاه های متعددی دارد: دانشگاه آزاد بروکسل (ULB)، دانشگاه ورید بروکسل (VUB) دانشگاه سنت لوئیس (FUSL)، دانشگاه کاتولیک بروکسل (KUB) و آکادمی سلطنتی نظامی بلژیک (RMA)، پردیس دانشگاه کاتولیک لووین (UCL) در بروکسل واقع شده است و به این اسامی معروف است: "Louvain-en-Woluwe"یا "UCL-Brussels" و محل دانشکده ی پزشکی و داروسازی است. کنسرواتوار کونینکیک بروکسل، مدرسه ی هنرهای دراماتیک است که هنرمندان زیادی را تربیت می کند.

[ویرایش] حمل و نقل

[ویرایش] ارتباطات

فرودگاه ملی بروکسل در نزدیکی منطقه ی فلاندرز نشین زاونتام و فرودگاه جنوبی بروکسل در نزدیکی چارلروی در حدود 80 کیلومتری بروکسل، قرار دارند. ایستگاههای قطار اصلی، بروکسل را به انگلستان و سایر شهرهای بزرگ اروپا، با خطوط ریلی پر سرعت، متصل می کنند.

[ویرایش] حمل و نقل عمومی

متروی بروکسل از سال 1976 آغاز به کار کرده است. شبکه ی اتوبوسرانی و تراموا نیز تمامی شهر را تحت پوشش قرار داده اند. لنگرگاه بروکسل نیز بر روی کانال ویل بروک در قسمت شمال غربی شهر قرار دارد. چهار شرکت، مدیریت مل و نقل عمومی داخل بروکسل را بر عهده دارند:

• MIVB/STIFB ( مترو، اتوبوس، تراموا، سرویس منطقه ای بروکسل)
• SNCB/NMBS ( قطار، برنامه ریزی شده برای کل بلژیک)
• De lijn (ایستگاه های اتوبوس فلاندرز)
• TEC ( حمل و نقل) ( اتوبوس های والونیا)

با استفاده از سیستم بلیط داخلی می توان با بلیط های STIB/MIVB از قطار و اتوبوس های مسیر طولانی داخل شهری استفاده کرد. خدمات مشتری توسط شرکت های فوق با ساخت شبکه ریلی پیرامون بروکسل RER، تکمیل خواهد شد.

[ویرایش] شبکه راه ها

در سالهای قدیم، بروکسل در میان راه بین مدرن هوگستارت به رودهائوت از شمال به جنوب، و راه ژنت سستین وگ به چائوسی از شرق به غرب قرار داشت. فرم خیابانها از گراندپالاس الگو گرفته است و در بین آنها ها، بلورهایی بر روی رودخانه ساخته شده است. بروکسل، مرکز طرفداران راه های ملی قدیمی مثل NI ( شمال به بردا) ، N2 ( شرق به ماست ریخت) ، N3 ( شرق به آخن) ، N4 ( جنوب شرقی به لوکزامبورگ)، N5 ( جنوب به ریمز) N6 ( جنوب غربی به مائوبگ) ، N8 ( غرب به ککسیو) ، N9 ( شمال غربی به استند) می باشد. ^[۱] این بزرگراه ها که steenwegen/chaussées نامیده می شوند گاهی در کنارشان خیابانهای مرکز خرید احداث می شود و در نهایت پیچ در پیچ شده و به آنها ختم می شوند. جاده های اروپایی E19 (N-S) و (E-W) E40 از نزدیکی شهر عبور می کنند. بروکسل یک جاده کمربندی دارد که به نام "R0" (R- صفر) نامیده می شود. ( فرانسه: "رنیگ" ، آلمانی: "گروته رنیگ" ) . این جاده گلابی – شکل است، قسمت جنوبی به علت اعتراضات ساکنین آن منطقه، تغییرشکل یافته سات. مرکز شهر که گاهی "پنتاگون" نامیده می شود با یک " حلقه ی کوچک" احاطه شده است که از توالی چندین بلوار تشکیل شده و نام رسمی آن "R20" است. این خیابان پس از خراب کردن دیوارهای شهر و ساختن دیوارهای جدید در سالهای گذشته ایجاد شده است. درقسمت شرقی شهر، جاده ی "R21" ( فرانسه: گراند سینتور) تشکیل شده که لاکن را به اوکل متصل می کند. برخی ایستگاه های مترو در این جاده ساخته شده اند. با کمی فاصله، جاده ی R22، زاونتم را به سنت چاب متصل می کند.

[ویرایش] کنفرانس ها و نمایشگاه های جهانی

بروکسل میزبان کنفرانس معروف سولوای در سال 1927 بود که فیزیکدانانی مانند آلبرت انیشتن، ماکس پلانک، ماری کوری، هنریک لورنتز، پل دیراک، لوئیس، دوک هفتم بروگلو، نیلز بوهر، اروین شرودینگر، ولفاگنگ پائولی و ورنر هیزنبرگ راجع به روشهای فیزیک جدید و نظریه کوانتوم صحبت کرده اند. انیشتن از نظریه ی اصل عدم قطعیت هیزبرگ متحیر شد و گفت: "خداوند تخته نرد بازی نمی کند." بوهر پاسخ داد: " انیشتن، به خدا نگو چکار کند." هفده نفر از بیست و نه شرکت کننده در سالهای آتی جایزه ی نوبل گرفتند. بروکسل در سال 1930 میزبان سومین کنگره ی بین المللی معماری مدرن بود. دو نمایشگاه بین المللی Exposition universelle et internationale و Expo '58 به ترتیب در سالهای 1935 و 1985 در بروکسل برگزار شده اند. Atomium نماد یک کریستال آهن که 103 متر ارتفاع دارد در نمایشگاه Expo '58 در شهر نصب شد و هنوز هم پابرجاست. درسال 2003 بلژیکی ها مراسم 25 امین سالگرد وفات جک بریل را برگزار کردند.

[ویرایش] پارک های معروف

• پارک بروکسل ( آلمانی: واراند پارک) که به اشتباه رویال پارک نامیده می شود.
• بایرس دی لاکامبر ( آلمانی: ترکامرنیوس)
• سینکوانتر ( آلمانی: ژوبل پارک)
• پارک دی لاکون ( آلمانی: پارک وان لاکن)
• پارک دی ولوو ( آلمانی: پارک وان ولوو)
• پارک جوزافات ( آلمانی: جوافات پارک)
• پارک ریو بائودین ( آلمانی: کونینگ بودوین پارک)
• کائوبرگ
• ژآردین دو میل بیک ( آلمانی: مال بیک تونین)
• پارک دودن ( آلمانی: دودن پارک)
• پارک آسترید ( آلمانی: آسترید پارک)

[ویرایش] اشخاص معروف بروکسل

همچنین ببینید: شخصیت های مهم بروکسل

• پیر آلچینسکی، هنرمند
• پلاستیک برتراند، موسیقی دان
• برایان ملکو، خواننده گروه پلاسبو
• ژاکوبس بدل، موسیقی دان
• رنه کارکان، هنرمند
• میشل دی ژلدرود، نمایشنامه نویس
• مارک ویدن، کارگردان
• سنت گودولای بروکسل و ایبینگن، چهره ی مقدس بلژیک
• آدری هپیبورن، بازیگر
• هرژه، نویسنده ی کمیک های بلژیکی – فرانسوی
• ویکتور هورتا، معمار و آرشیتکت
• جی ایکس، راننده مسابقه
• پل امیلی جانسون، سیاستمدار، نخست وزیر سابق بلژیک
• رنه ماگریت، نقاش
• آملیه نوتومب، نویسنده
• پیو( پیرکولیفورد)، طراح و خالق اسمارف
• فرانکویس شوتین، هنرمند کمیک های بلژیکی – فرانسوی
• پل هنری اسپارک، سیاستمدار، وزیر امور خارجه ی بلژیک و نخست وزیر و ژنرال سابق ناتو
• توتز تیله مانز، موسیقی دان سبک جاز
• ژان کلود وان دوم، بازیگر- لقب: ماهیچه ی بروکسل
• ماگوریت یورسنار، نویسنده و عضو آکادمی فرانسه

[ویرایش] تیم های ورزشی

• R.S.C، اندرلخت، تیم فوتبال
• F.C مولنبیک بروکسل استروم بیک، فوتبال
• اتحادیه سنت گیلویز، فوتبال
• R.R.B.C بروکسل، بسکتبال

[ویرایش] موزه ها

• موزه ی سلطنتی هنرهای زیبا
• قصر هنرهای زیبا ( آلمانی: پالیس وور شونه کونشتن/ فرانسه: پالایس دی بیو – آرتز)
• موزه ی فیلم
• موزه ی آلات موسیقی (M:M)
• موزه ی ارتش ملی
• موزه ی سلطنتی هنر و تاریخ
• مرکز بلژیکی هنر تصاویر کمیک
• موسسه سلطنتی علوم طبیعی بلژیک

[ویرایش] غیره

• فهرست نخست وزیران بروکسل
• تقاطع بروکسل
• اسپروت بروکسل – نوعی سبزی که بنام شهر نام گذاری شده است.
• هنر مدرن
• فهرست ایستگاه های متروی بروکسل
• جنگل سونیان
• یادبود وان دوم
• مسابقه ی آواز اروپا 1987

[ویرایش] شهرهای خواهر خوانده

• آمریکا: آتلانتا، جورجیا
• آلمان: برلین
• ماکائو: ماکائو
• اسپانیا: مادرید
• آمریکا: واشنگتن D.C
• اوکراین: کیف

[ویرایش] منبع

ویکیپدیای انگلیسی

Wikipedia contributors, "Brussels," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Brussels&oldid=184604142 (accessed January 16, 2008).

[ویرایش] پیوند به بیرون

• بروکسل