آرگیشتی یکم
| آرگیشتی یکم | |
|---|---|
| پادشاه اورارتو | |
| دوران | ششمین پادشاه اورارتو از ۷۸۵ تا ۷۶۳ (پیش از میلاد) |
| پس از | منوآس |
| پدر | منوآس |
آرگیشتی یکم (به زبان اورارتویی: آرگیشتیشه، به ارمنی: Արգիշտի) ششمین پادشاه کشور باستانی اورارتو در خاور آناتولی بود.
محتویات |
زندگینامه[ویرایش]
آرگیشتی یکم از سال - ۷۸۵ تا ۷۶۳ پیش از میلاد - فرمانروایی کرد و پایتختی که به نام اربونی بنیاد نهاد هماکنون شهر ایروان، پایتخت کشور ارمنستان است.اما از مجموع اسناد بررسی شده چنین بر میآید که سال - ۷۷۴ پ. م. - با سال ششم جکومت آرگیشتی مطابق است و بنابر این وی در سال - ۷۷۹ پ. م. - به تخت سلطنت اورارتو جلوس کرد. شاید هم سال اول آرگیشتی طبق متن سالنامهٔ خورخور[۱] که محفوط مانده سال اول حکومت آرگیشتی نبوده و سال دوم باشد. بدین قرار دوران حکومت آرگیشتی یکم را باید از سال - ۷۸۰ تا ۷۵۸ پ. م. - دانست و به همهٔ ارقام سالهای حکومت این پادشاه که ذکر شد واحدی افزود.
آرگیشتی پسر منوآس بود و کار پدرش در کشورگشایی را ادامه داد. وی بر آشور چیرگی یافت و شمال سوریه را نیز تصرف کرد و اورارتو را تبدیل به نیرومندترین کشور در دوران پس از هیتیها در خاور نزدیک کرد.
از سوی شمال، آرگیشتی پادشاهی خود را تا دریاچه سوان گسترش داد و بیشتر نواحی دیائهی و دره آرارات را متصرف شد. آرگیشتی، دژ اربونی را در سال ۷۸۲ و دژ آرگیشتیخینیلی را در سال ۷۷۶ ساخت.
جنگ آرگیشتی[ویرایش]
از مصادمهٔ آرگیشتی یکم با آشوریان دوبار در ذیل سال پنجم سالنامه خورخور بمناسبت لشکرکشی به نامار و ذیل سال ششم بمناسبت لشکرکشی علیه قلعهٔ بوشتو در پارسوا، یاد شده است. در جدولهای آشوری نام دهندگان[۲]، ذیل سال -۷۷۶ پ. م. - از لشکرکشی آشوریان علیه اورارتو و ذیل سال - ۷۷۴ پ. م. - علیه اورارتو و نامار یاد شده است[۳]. لشکرکشی آرگیشتییکم در سال پنجم سلطنت ممکن است پاسخی بوده به تجاوز آشوریان در سال قبل از آن. نامجای آرسیتانی[۴] که در سالنامهٔ آرگیشتی ذیل وقایع آن ذکر شده در کوههای پارسوا میباشد. در این مورد اشارهای به پادشاه آشور نشده و فقط مذکور است که: « در نقاط مسکونی آشور مانند (؟) کشور خود جنگجویان را گرد آوردم ». ظاهراً سخن از تهاجم به نامار[۵] و شاید هم به ایالت آشوری زاموا در میان می باشد. و چون ابتکار ناشی از آرگیشتی بوده طبیعی است که فهرست نام دهندگان ( اپونیم ها ) در ذیل سال مزبور از لشکرکشی آشور یادی نمیکند در عوض این لشکرکشی آرگیشتی موجب شد که آشوریان در سال بعد - ۷۷۴ پ. م. - به نامار لشکرکشند.
جنگهای دیگر[ویرایش]
شامشیلو که سرکردگی لشکریان آشور را به عهده داشت خویشتن را غالب بر کوتیان و نامار میخواند و در کتیبهٔ خود از جنگ با آرگیشتی سخن میگوید. سالنامهٔ آرگیشتی[۶] نیز ظاهراً، خبری میدهد که پادشاه اورارتو: « آشور را از کشور خویش بیرون راند و تارو و مار ساخت ». گذشته از این در ذیل سال هشتم آرگیشتی، سالنامهٔ خورخور خبر میدهد که پادشاه اورارتو به هنگام لشکرکشی به سرزمین ماننا تا مرز آشور رسید و چون از مرز مزبور تجاوز نکرد در جدول نام دهندگان[۷] آشور اشارهای به تصادم با اورارتو نشده است.
پانویس[ویرایش]
جستارهای وابسته[ویرایش]
منابع[ویرایش]
- ویکیپدیای انگلیسی بر پایهٔ:
N. Adontz، Historie d'Arménie، les origines، Paris، ۱۹۴۶
- ای. م. دیاکونوف تاریخ ماد. فصل دوم.
