اولین جمهوری ارمنستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جمهوری ارمنستان
Հայաստանի Հանրապետութիւն
۱۹۱۸–۱۹۲۰ [[جمهوری سوسیالیستی ارمنستان شوروی|]]
پرچم نشان نظامی
سرود
سرود ملی ارمنستان
     کشور ارمنستان تحت نیروهای آندرانیک اوزانیان      سرزمین‌های مورد مناقشه با همسایگان      سرزمینهایی که در معاهده سور از جمهوری ارمنستان جدا شد
پایتخت ایروان
زبان‌(ها) زبان ارمنی
دین کلیسای حواری ارمنی
دولت جمهوری پارلمانی
نخست وزیر
 - ژوئن ۱۹۱۸–مه ۱۹۱۹ هوانس کاچازونی
 - مه ۱۹۱۹–مه ۱۹۲۰ آلکساندر خادیسیان
 - مه–نوامبر ۱۹۲۰ هامو اوهانجانیان
 - نوامبر–دسامبر ۱۹۲۰ سیمون وراتسیان
تاریخچه
 - تأسیس May 28 ۱۹۱۸
 - انقراض December 2 ۱۹۲۰
مساحت
 - ۱۹۱۸ ۱۱٬۰۰۰کیلومترمربع (۴٬۲۴۷مایل‌مربع)
 - ۱۹۱۹ ۷۰٬۰۰۰کیلومترمربع (۲۷٬۰۲۷مایل‌مربع)
 - معاهده سور, ۱۹۲۰ ۱۷۴٬۰۰۰کیلومترمربع (۶۷٬۱۸۲مایل‌مربع)
جمعیت
 - حدود ۱۹۱۸ ۵۰۰٬۰۰۰ 
     تراکم جمعیت ۴۵٫۵ /کیلومترمربع (۱۱۷٫۷ /مایل‌مربع)
 -  حدود ۱۹۱۹ ۱٬۳۰۰٬۰۰۰ 
     تراکم جمعیت ۱۸٫۶ /کیلومترمربع (۴۸٫۱ /مایل‌مربع)

اولین جمهوری ارمنستان(به لاتینFirst Republic of Armenia به ارمنی Հայաստանի Հանրապետութիւն) در ۲۸ مه ۱۹۱۸اولین مجلس جمهوری مستقل ارمنستان اعلام شد و در اول اوت همان سال گشایش یافت. دولتی تشکیل گردید که در دست حزب داشناکسوتیون قرار داشت. هوانس کاچازونی[۱] بعنوان نخست‌وزیر، آلکساندر خادیسیان[۲] بعنوان وزیر امور خارجه و آرام مانوکیان[۳] بعنوان وزیر کشور تعیین شدند، و ترکیب دولت بعداً" دچار تغییراتی گردید.

بالاخره نخستین دولت ارمنی که از دوران دودمان باگراتونی بر فلات مرتفع ارمنستان وجود پیدا می‌کرد در ایروان تشکیل یافته بود. بدین قرار ارمنستان با دستی جسور رشته گسسته تاریخش را دوباره به هم گره زده بود.

جمهوری ارمنستان به مساحت ده هزار کیلومتر مربع، که جمعیت آن در ۱۹۱۴ سیصد هزار نفر بود، ولی در ۱۹۱۸ به دلیل حضور صدها هزار پناهنده از یک میلیون متجاوز بود دولت ارمنستان ناگزیر بود با مشکلات بزرگی دست و پنجه نرم کند.

با وجود مشکلات بزرگ که در راه اداره مملکت وجود داشت دولت به همت میهن پرست بزرگی به نام آرام مانوکیان که لنگر کشتی نجات ارمنستان را در دست با کفایت خود گرفته بود شروع به کار کرد. قحطی و تیفوس قربانیان زیادی گرفت تا وقتی که نخستین محمولات گندم از آمریکا رسید و از بهار سال ۱۹۱۹ زندگی کشور کوچکی را که جمعیتش بیش از حد بود تامین کرد.

دولت با کمال جدیت شروع به کار کرد و به آرامش بخشی و سازماندهی و نوسازی کشور پرداخت. اداراتی دایر گردید، ارتش تجدید سازمان یافت، دانشگاهی افتتاح شد و نخستین پایه‌های گسترش اقتصادی ریخته شد.

تاریخ[ویرایش]

به دنبال پیروزی نیروهای متفقین بر آلمان و متحدانش، ارتش جمهوری ارمنستان در آغاز ۱۹۱۹ مناطق گیومری و قارص را تصرف کرد. منطقه اخیر بویژه برای دولت جدید ارمنستان حایز اهمیت بسیار بود، زیرا زمینهای قابل کشت و زرع گندم در آنجا واقع بود و از آنجا ممکن بود آزوقه خواربار کشور را از لحاظ غلات تامین کرد.

عقب نشینی ترکان جنگ کوتاهی به دنبال داشت بین ارمنستان و گرجستان برسر مالکیت مناطق برچالو[۴] و آخلکالاک،[۵] جنگی که به شکست گرجیان انجامید. نزاعی هم با جمهوری دمکراتیک آذربایجان بر سر تصرف منطقه قره باغ پیش آمد.

از طرفی هم ترکان ضمن تخلیه مناطق ارمنستان روسیه که اشغال کرده بودند، غافل نمانده و توده‌های ترک و تاتار و کرد آن مناطق را مسلح کرده بودند. این توده‌ها به وسیله افسران ترک سازمان داده شدند و یک جنگ چریکی به رهبری ستاد ارتش ترکیه علیه ارمنستان راه انداختند تا آن دولت را ضعیف کنند و او را مجبور سازند که از دعاوی ارضی خود بر ارمنستان غربی (ترکیه) صرف نظر کند. ترکان بویژه از این نقطه نظر منطقه نخجوان را که اهمیت بسیاری برای آن قایل بودند برای جنگ پارتیزانی سازمان داده بودند، چون آنجا را پایگاهی مناسب برای از سرگرفتن سیاست پان‌تورانیسم خود در آینده می‌دانستند.

در ۲۸ ماه مه ۱۹۱۹ یعنی در جشن یکمین سال استقلال بازیافته، دولت ارمنستان برطبق تصمیم مجلس شورای ملی و انجمن ارامنه ترکیه الحاق ارمنستان ترکیه را به جمهوری ارمنستان اعلام کرد. در ۱۹۲۰ وضع اقتصادی کشور به سبب تلاش پیگیر دهقانان ارمنستان بهبود محسوسی پیدا کرد. از تمام مهاجر نشینان ارمنی در خارجه، از گرجستان و قسطنطنیه و کشورهای بالکان و مصر و اروپا و آمریکا هدایا و کمکهای نقدی و داوطلبان مایل به شرکت در دفاع از دولت جدید و استادکاران مصمم به شرکت در کار بازسازی کشور به ارمنستان سرازیر می‌شدند.

لوشسنه در تابستان ۱۹۲۰ پس از دیدار از جمهوریهای ماورای قفقاز چنین نوشته است:

<<ارمنستان می‌بیند که آرامش بتدریج به کشورش بازمی گردد و از مشکلاتش کاسته می‌شود. او امروز نسبت به تمام لحظات دو سال عمرش از همه وقت قوی تر است. تا آنجا که سرنوشتش به خودش بستگی دارد ثابت کرده است که قادر به تامین آن هست، ولی این سرنوشت به قدرتهای لگام گسیخته بیگانه نیز وابسته است.>>[۶]

ارمنستان در برابر متفقین[ویرایش]

نوشتار اصلی:معاهده سور

اعضای کابینه دوم، یکم اکتبر،۱۹۱۹. چپ به راست: ساهاکیان، آلکساندر خادیسیان، ژنرال آراراتیان، نیکول آقبالیان، گولکاندالیان، آرارادیان

وقتی آلمانیها و متحدان آنان یعنی اتریش و بلغارستان و ترکیه در پائیز سال ۱۹۱۸ تسلیم شدند، مسلم به نظر می‌رسید که قدرتهای بزرگ فاتح، عدالت و ترمیم خرابیهایی را که ارمنستان مستحق آن بود بپردازند و سرزمین‌های آبا اجدادی را به وی باز پس خواهند داد.

برجسته ترین سیاستمداران کشورهای متفق مانند:(آرتور بالفور، ژرژ کلمانسو، لورد جورج همیلتون،[۷] ریمون پوانکاره و رئیس جمهور توماس وودرو ویلسون همگی در اظهارات رسمی خویش طی سالهای ۱۹۱۷-۱۹۱۸ مسئله ارمنستان را در کنار مسایل آلزاس و لرن و لهستان و چکسلواکی و یوگسلاوی در صف اول هدفهای جنگی متفقین قرار می‌دادند.

لیکن بعدها معلوم شد که همه این وعده‌ها توخالی است.

جنگ ۱۹۲۰ ارمنستان و ترکیه[ویرایش]

نوشتار اصلی:جنگ ارمنستان–ترکیه

جنگی است که بین جمهوری ارمنستان و دولت ملی‌گراییان افراطی ترکیه در پاییز ۱۹۲۰ صورت گرفت.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Hovhannes Katchaznouni
  2. Alexander Khatisyan
  3. Aram Manukian
  4. از مناطق ارمنستان
  5. از نواحی قفقاز
  6. لوشسنه، ملتهای قفقاز به هنگام جنگ و در برابر جنگ و در برابر صلح، چاپ 1921 پاریس صفحه 196
  7. Lord George Hamilton
  • اولین جمهوری ارمنستان [۱]
  • کاوه بیات، توفان برفراز قفقاز، تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، ۱۳۸۰
  • هراند پاسدرماجیان. تاریخ ارمنستان، تهران: انتشارات زرین، ۱۳۷۷. ISBN ۹۶۴-۴۰۷-۰۱۳-۵
  • ژنرال فون کرس (Friedrich Freiherr Kress von Kressenstein)، مورخ ۵ اوت ۱۹۱۸ منتشر در کتاب آلمان و ارمنستان، چاپ ۱۹۱۹ برلین صفحات ۴۲۳و۴۲۷
  • واردروپ، کمیسر عالی مورخ ۱۹ اکتبر ۱۹۱۹ منشر در اسناد سیاست خارجی بریتانیا دوره اول جلد سوم چاپ ۱۹۴۹ لندن صفحات ۶۰۰ و ۶۰۱
  • جون الدر، خاطراتی از جمهوری ارمنستان، در مجله ارمنی مورخ ۱۹۵۳ باستن شماره ۱
  • رابرتس بیچوفر، روسیه و قفقاز دنیکین، چاپ ۱۹۲۱ صفحات ۱۲ و ۵۲
  • ژنرال لوریس ملیکف (Mikhail Loris-Melikov)، انقلاب روسیه و جمهوریهای ماورای قفقاز، چاپ ۱۹۲۰ پاریس
  • ژنرال جیمس هاربرد (James Harbord)، تحقیقات در ترکیه و ماورای قفقاز، کارهای جهانی در مجله ارمنی مورخ ۱۹۵۱-۱۹۵۲
  • س. وراتزیان، جمهوری ارمنستان چاپ ۱۹۲۸ پاریس
  • وینستون چرچیل، بحران جهانی، جلد پنجم چاپ ۱۹۲۹ لندن صفحه ۴۰۷