حقوق زنان در افغانستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
حقوق زنان در افغانستان
Queen Soraya of Afghanistan.jpg
Meena founder of RAWA speaking in 1982.jpg
Malalai1.jpg
Sima Samar.jpg
Fauzia Koofi of Afghanistan in 2011-cropped.jpg
Sohaila sediq.jpg
Sarabi.jpg
Montreal live January 2019.jpg
Roya Mahboob.jpg
Nilofar Rahmani in May 2013.jpg
Vida samadzai2.jpg
Suraya Dalil - 2017 (23660803992) (cropped).jpg
آمار عمومی
شاخص نابرابری جنسیتی
ارزش۰٫۷۱۲ (۲۰۱۲)
رُتبه۱۴۷اُم
مرگ مادر (در هر ۱۰۰٬۰۰۰)۴۶۰ (۲۰۱۰)
سهم زنان در دولت‌ها۲۷٫۶٪ (۲۰۱۲)
زنان بالای ۲۵ سال با آموزش متوسطه۵٫۸٪ (۲۰۱۰)
زنان کارمند و شاغل۱۶٪ (۲۰۱۴)[۱]
گزارش جهانی فاصله جنسیتی
ارزشNR (۲۰۱۲)
رُتبهNR از مجموعِ ۱۴۴

وضعیت حقوق زنان در افغانستان در طول تاریخ متفاوت بوده‌است. زنان برای اولین باز طبق قانون اساسی ۱۹۶۴ رسماً برابر اعلام شدند.[۲] اگرچه این حقوق و آزادی‌های مدنی و شخصی از در دهه ۱۹۹۰ توسط حاکمان موقت مختلف به ویژه در دوران حکومت طالبان از آنها سلب شد. از زمان شکست رژیم طالبان در اواخر سال ۲۰۰۱، حقوق زنان به تدریج تحت جمهوری اسلامی افغانستان بهبود یافت[۳][۴][۵][۶][۷][۸][۹][۱۰][۱۱] و زنان دوباره به صورت قانونی تحت قانون اساسی سال ۲۰۰۴، که تا حد زیادی از نسخهٔ سال ۱۹۶۴ الهام گرفته‌شده بود، با مردان برابر اعلام شدند.[۱۲] با وجود تلاش‌های جنبش زنان در افغانستان، و کمک‌های جامعه بین‌المللی برای بهبود وضعیت، این روند بسیار آرام پیش می‌رود و حتی امروزه میزان خشونت علیه زنان در افغانستان بسیار بالا است،[۱۳] که همچنان باعث نگرانی بین‌المللی می‌شود.[۱۴]

در پی هجوم طالبان و سقوط دولت افغانستان در اوت ۲۰۲۱، نگرانی در مورد آیندهٔ زنان در این کشور افزایش یافت.[۱۵]

بررسی اجمالی

زنان ترکمن در حال نساجی در افغانستان، ح. ۱۹۳۹؛ زنان به‌طور سنتی در کشور کار بافندگی انجام می‌دهند

جمعیت افغانستان تقریباً ۳۴ میلیون نفر است.[۱۶] از این تعداد، ۱۵ میلیون نفر مرد و ۱۴٫۲ میلیون نفر زن هستند.[۱۷] حدود ۲۲ درصد مردم افغانستان شهرنشین هستند و ۷۸ درصد باقیمانده در مناطق روستایی زندگی می‌کنند.[۱۸] بر اساس سنت محلی، اکثر زنان بلافاصله پس از اتمام دبیرستان ازدواج می‌کنند. بسیاری از آنها تا پایان عمر به عنوان خانه‌دار زندگی می‌کنند.[۱۹]

امان‌الله خان

برخی از حاکمان افغانستان تلاش کرده‌اند آزادی زنان را افزایش دهند. این تلاش‌ها در بیشتر موارد ناموفق بود. با این حال، تعدادی از رهبران توانستند تغییرات قابل توجهی را به صورت موقتی ایجاد کنند. اولین آنها پادشاه امان‌الله بود که از ۱۹۱۹ تا ۱۹۲۹ حکومت کرد و برخی از تغییرات قابل توجه را در تلاش برای یکپارچه‌سازی و نوگرایی کشور انجام داد.[۲۰] او شروع به ترویج آزادی زنان در حوزه عمومی کرد تا کنترل خانواده‌های مردسالار بر زنان را کاهش دهد. امان‌الله بر اهمیت تحصیل زنان تأکید می‌کرد. وی در کنار تشویق خانواده‌ها برای فرستادن دختران خود به مدرسه، رونمایی از زنان را تشویق و آنها را ترغیب کرد تا سبک لباس پوشیدن غربی‌تری را در پیش بگیرند.[۲۱] در سال ۱۹۲۱، او قانونی را وضع کرد که ازدواج اجباری، ازدواج کودکان و عروس‌فروشی را لغو کرد، و محدودیت‌هایی را برای تعدد زوجات، یک روش معمول در بین خانوارهای منطقه‌ایِ افغانستان، ایجاد کرد.[۲۱]

اصلاحات اجتماعی مدرن برای زنان افغان هنگامی آغاز شد که ملکه ثریا، همسر امان‌الله خان، اصلاحات سریعی را برای بهبود زندگی زنان و موقعیت آنها در خانواده، ازدواج، تحصیل و زندگی حرفه‌ای انجام داد.[۲۲] او اولین مجله زنانه و همچنین اولین سازمان زنان، انجمن حمایت نسوان را تأسیس کرد. او با حضور در کنار همسرش، حجاب خود را در ملاء عام برداشته و نمونه‌ای برای زنان دیگر شد که از او الگو گرفتند.[۲۲] او تنها زنی بود که در فهرست حاکمان افغانستان ظاهر شد و به عنوان یکی از اولین و قدرتمندترین فعالان زن افغان و مسلمان شناخته می‌شود.

این اصلاحات اجتماعی و حمایت از زنان منجر به اعتراض‌هایی شد که در نهایت به سقوط سلطنت امان‌الله در سال ۱۹۲۹ انجامید.[۲۳] جانشین او حجاب را دوباره الزامی،[۲۴] و اصلاحات حقوق زنان را دفع کرد.[۲۵]

محمد ظاهر شاه

محمد نادر شاه و محمد ظاهر شاه با احتیاط بیشتری عمل کردند، اما با این وجود برای بهبود متوسط و مداوم حقوق زنان تلاش کردند[۲۶] پس از جنگ جهانی دوم اصلاحاتی ضروری از سوی دولت تشخیص داده شد، که منجر به زنده‌شدن جنبش زنان شد. در سال ۱۹۴۶، انجمن رفاه زنان تحت حمایت دولت با سرپرستی ملکه حمیرا[۲۷] تأسیس شد و در سالهای ۱۹۵۰–۵۱، دانشجویان زن در دانشگاه کابل پذیرفته شدند.[۲۸]

محمد داوود خان

زنان افغان در کابل در حال ورود به اتوبوس در دهه ۱۹۵۰

پس از انتخاب محمد داوود خان به عنوان نخست‌وزیر در سال ۱۹۵۳، اصلاحات اجتماعی صورت گرفت که زنان را تشویق به حضور عمومی می‌کرد.[۲۹][۳۰]

یکی از اهداف او این بود که از سنت فوق‌العاده محافظه کارانه و اسلام گرایانه در برخورد با زنان به عنوان شهروندان درجه دو خارج شود. او در دوران خود پیشرفتهای چشمگیری در جهت مدرنیزاسیون داشت.[۳۱]

داوود خان روند رهاسازی زنان را با دقت و به تدریج آماده کرد. وی با استخدام زنان در رادیو کابل در سال ۱۹۵۷ شروع کرد و تیمی از نمایندگان زن را به کنفرانس زنان آسیایی در قاهره فرستاد، همچنین چهل دختر را در کارخانه سفال‌سازی دولتی در سال ۱۹۵۸ استخدام کرد.[۳۲] این عمل بدون هیچ شورشی روبرو شد، از این‌رو دولت تصمیم گرفت که وقت آن رسیده‌است که مرحلهٔ بسیار بحث‌برانگیز رونمایی را آغاز کند.[۳۲] در آگوست ۱۹۵۹، در دومین روز جشن حکومتی، ملکه حمیرا بیگم، شهبانو بلقیس و در کنار داوود خان و همسرش زینب خاتون در مراسم رژه ارتش بدون حجاب و با روی باز ظاهر شدند.[۳۲] گروهی از روحانیون اسلامی نامه اعتراض‌آمیزی را به نخست‌وزیر داوود خان ارسال کردند و خواستار احترام به سخنان شریعت شدند.[۳۲] نخست‌وزیر با دعوت آنها به پایتخت و ارائه مدرکی به آنها مبنی بر اینکه کتاب مقدس در واقع چادری را می‌طلبد، پاسخ داد.[۳۲] روحانیون نتوانستند چنین پاسخی را قبول کنند، اما داوود خان اعلام کرد که اعضای زن خانوادهٔ سلطنتی دیگر حجاب به‌سر نخواهند کرد، زیرا قوانین اسلامی چنین چیزی را الزامی نکرده‌است.[۳۲] در حالی که چادری هرگز ممنوع نشد، ملکه و همسر نخست‌وزیر نمونه‌ای برای زنان و دختران مقامات دولتی و دیگر زنان شهری از طبقه بالا و طبقه متوسط شدند. از پیشگامان آن کبرا نورزایی و معصومه عصمتی وردک بودند.[۳۲]

تعداد کمی از زنان توانستند به عنوان دانشمند، معلم، پزشک و کارمند دولتی مشاغل خود را حفظ کنند و از آزادی قابل توجهی با فرصت‌های آموزشی قابل توجه برخوردار بودند.[۳۳]

قانون اساسی ۱۹۶۴ حقوق مساوی از جمله حق رای عمومی و حق نامزدی را برای زنان قائل شد.[۳۴] با این حال، اکثریت زنان همچنان از این فرصت‌ها محروم بودند، زیرا این اصلاحات در خارج از شهرها تأثیر چندانی نداشت.[۳۵] حومه یک جامعه عمیقاً مردسالارانه و قبیله‌ای بود.[۳۶]

در سال ۱۹۷۷، انجمن انقلابی زنان افغانستان (راوا) توسط مینا کشورکمال تأسیس شد. دفتر او به کویته در پاکستان منتقل شد، جایی که در سال ۱۹۸۷ ترور شد.[۳۷] راوا هنوز در مناطق افغانستان و پاکستان فعالیت می‌کند.[۳۸]

شورای زنان افغانستان

شورای زنان افغانستان (AWC) سازمانی زیر نظر جمهوری دموکراتیک افغانستان (۱۹۷۸–۱۹۸۷) و جمهوری افغانستان (بین ۱۹۸۷ تا ۱۹۹۲) بود. AWC تا سال ۱۹۸۹، توسط معصومه عصمتی وردک رهبری و توسط کارکنان هشت زن اداره می‌شد.[۳۹] در سال ۱۹۷۸، دولت به رهبری نورمحمد تره‌کی، حقوق مساوی را برای زنان قائل شد. این به آنها توانایی نظری برای انتخاب همسر و شغل خود را داد.[۴۰] شورای زنان افغانستان تقریباً ۱۵۰٬۰۰۰ عضو و دفتر در تقریباً همه ولایت‌ها داشت.[۳۹] AWC در مبارزه با بیسوادی به زنان در افغانستان خدمات اجتماعی ارائه می‌دهد و آموزش‌های حرفه ای را در زمینه‌های منشیگری، آرایشگری و تولیدی ارائه می‌کرد. بسیاری از قربانی شدن این شورا در طول مذاکرات آشتی ملی خبر دادند که در سال ۱۹۸۷ آغاز شد.[۴۰] ادعا می‌شود که در سال ۱۹۹۱ حدود هفت هزار زن در مؤسسه آموزش عالی و ۲۳۰ هزار دختر در مدارس سراسر افغانستان مشغول به تحصیل بودند. همچنین حدود ۱۹۰ استاد زن و ۲۲۰۰۰ معلم زن وجود داشتند.[۴۰]

دوران مجاهدین و طالبان

قرن ۲۱

بر اساس قانونی که در تاریخ ۲ آوریل ۲۰۰۹ میلادی، به امضاء حامد کرزای، رئیس‌جمهور افغانستان رسید، زنان شیعه‌مذهب موظفند، در هر زمان نیازهای جنسی شوهرشان را برآورده کنند. بر طبق این قانون، زنان حق ندارند بدون اجازهٔ همسر از منزل خارج شوند. این قانون خشم مدافعان حقوق زنان را برانگیخت.[۴۱]

نگارخانه

منابع

  1. http://data.worldbank.org/indicator/SL.TLF.ACTI.FE.ZS/countries
  2. "An introduction to the constitutional law of Afghanistan" (PDF). Retrieved 2019-12-05.
  3. "Afghan forces could turn guns on Kabul without US air support, cash and troops, among other warnings". military times. 29 March 2019. Retrieved 29 March 2019. Of 320 parliamentary seats, 63 are held by women; 68,000 Afghan women are school and university instructors. And another 6,000 serve as judges, prosecutors, defense attorneys, police and soldiers, according to SIGAR’s report.
  4. "Afghan Girl Wins Reality Show For The First Time". TOLOnews. April 2, 2019. Retrieved 2019-04-18.
  5. Kabul's American university students defiant despite violence. الجزیره انگلیسی. July 16, 2017. Retrieved 2019-04-18.
  6. Gender and Women's Studies at Kabul University: A Step Towards Addressing the Gender Gap. برنامه عمران ملل متحد. July 11, 2016. Retrieved 2019-04-18.
  7. For Afghan women, driving a car brings both fear and freedom. خبرگزاری فرانسه. November 7, 2015. Retrieved 2019-04-18.
  8. Inside Afghanistan's First Boarding School for Girls. نشنال جئوگرافیک. December 26, 2014. Retrieved 2019-04-18.
  9. An Introduction: The American University of Afghanistan. دانشگاه آمریکایی افغانستان. November 9, 2014. Retrieved 2019-04-18.
  10. Meet a New Generation of Women in Kabul. National Geographic. October 21, 2014. Retrieved 2019-04-18.
  11. "Women's Rights Our Red Line In Peace Process: Ghani". TOLOnews. April 12, 2019. Retrieved 2019-04-12.
  12. Sultan, Masuda. "Afghan Constitution a Partial Victory for Women". Women's eNews. Retrieved 2019-12-05.
  13. "Women in Afghanistan - Norwegian Afghanistan Committee". www.afghanistan.no. Archived from the original on 25 November 2019. Retrieved 2019-08-26.
  14. By Farrah Azeem Khan (December 5, 2018). "2018 Survey of Afghan People Shows Women's Rights are Complicated". Asia Foundation. Retrieved 6 April 2019.
  15. Yaroslav Trofimov (August 15, 2021). "Afghanistan Government Collapses as Taliban Take Kabul". The Wall Street Journal. Retrieved August 16, 2021.
  16. "Afghanistan". The World Factbook. www.cia.gov. Retrieved 2017-12-01.
  17. "Afghan Population 29.2 Million | Pajhwok Afghan News". www.pajhwok.com. Retrieved 2019-01-12.
  18. "Afghanistan's population reaches 26m". Pajhwok Afghan News. November 20, 2011. Retrieved December 5, 2011.
  19. "Working with Gender in Rural Afghanistan: Experiences from Norwegian-funded NGO projects" (PDF). www.cmi.no. September 2014. Retrieved 2019-01-12.
  20. Keddie, Nikki R. (2007). Women in the Middle East. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-12863-4.
  21. ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ Skaine, Rosemarie (23 September 2008). Women of Afghanistan In The Post-Taliban Era: How Lives Have Changed and Where They Stand Today. McFarland. ISBN 978-0-7864-3792-4.
  22. ۲۲٫۰ ۲۲٫۱ Julie Billaud: Kabul Carnival: Gender Politics in Postwar Afghanistan
  23. "A History of Women in Afghanistan: Lessons Learnt for the Future" (PDF). Dr. Huma Ahmed-Ghosh. Aletta, Institute for Women's History. May 2003. Retrieved 2 December 2010.
  24. Robin Morgan: Sisterhood is Global: The International Women's Movement Anthology
  25. Julie Billaud: Kabul Carnival: Gender Politics in Postwar Afghanistan
  26. Children of Afghanistan: The Path to Peace by Jennifer Heath, Ashraf Zahedi
  27. Robin Morgan: Sisterhood is Global: The International Women's Movement Anthology
  28. Julie Billaud: Kabul Carnival: Gender Politics in Postwar Afghanistan
  29. "Daoud Khan, Muhammad - Oxford Islamic Studies Online". www.oxfordislamicstudies.com. Retrieved 2019-01-12.
  30. "A Historical Timeline of Afghanistan". PBS NewsHour. 2011-05-04. Retrieved 2019-01-12.
  31. Armstrong, Sally (6 January 2003). Veiled Threat: The Hidden Power of the Women of Afghanistan. Seal Press. ISBN 978-1-56858-252-8.
  32. ۳۲٫۰ ۳۲٫۱ ۳۲٫۲ ۳۲٫۳ ۳۲٫۴ ۳۲٫۵ ۳۲٫۶ Tamim Ansary (2012) Games without Rules: The Often-Interrupted History of Afghanistan
  33. Rostami-Povey, Elaheh (16 October 2007). Afghan Women: Identity and Invasion. Zed Books. ISBN 978-1-84277-856-2.
  34. "Timeline of Women's Rights in Afghanistan | Women, War and Peace | PBS". Women, War and Peace. 2011-10-25. Archived from the original on 27 January 2019. Retrieved 2019-01-12.
  35. Children of Afghanistan: The Path to Peace by Jennifer Heath, Ashraf Zahedi
  36. Gopal, Anand (2009-05-14). "What You Should Know About Women's Rights in Afghanistan". Huffington Post. Retrieved 2019-01-12.
  37. Toynbee, Polly (28 September 2001). "Behind the burka". گاردین.
  38. "About RAWA". Revolutionary Association of the Women of Afghanistan.
  39. ۳۹٫۰ ۳۹٫۱ Mary Ann Tétreault (1994). Women and revolution in Africa, Asia, and the New World. ISBN 9781570030161. Retrieved 24 March 2009.
  40. ۴۰٫۰ ۴۰٫۱ ۴۰٫۲ Lawrence Kaplan. Fundamentalism in comparative perspective. Univ of Massachusetts Press. p. 144. Retrieved 24 March 2009.
  41. دولت افغانستان حقوق زنان شیعه را محدودتر کرد (دویچه وله فارسی)