جمهوری افغانستان

مختصات: ۳۳°شمالی ۶۵°شرقی / ۳۳°شمالی ۶۵°شرقی / 33; 65
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
جمهوری افغانستان

  • د افغانستان جمهوریت (پشتو)
  • جمهوری افغانستان (دری)
۱۹۷۳–۱۹۷۸
سرود: څو چې دا ځمكه اّسمان وي  (پشتو)
"تا زمانی که زمین و بهشت وجود دارد"
موقعیت
پایتختکابل
۳۳°شمالی ۶۵°شرقی / ۳۳°شمالی ۶۵°شرقی / 33; 65
زبان(های) رایجپشتو
فارسی
دین(ها)
اسلام سنی
نام(های) اهلیتافغان
حکومتنظام تک‌حزبی ریاستی
• ۱۹۷۳ تا ۱۹۷۸
محمد داوود خان
قوه مقننهلویه جرگه
دوره تاریخیجنگ سرد
۱۷ ژوئیه ۱۹۷۳
۲۷-۲۸ آوریل ۱۹۷۸
واحد پولافغانی
پیش‌شماره تلفنی93+
کد ایزو ۳۱۶۶AF
پیشین
پسین
پادشاهی افغانستان
جمهوری دموکراتیک افغانستان

جمهوری افغانستان (پشتو: د افغانستان جمهوریت; دری: جمهوری افغانستان) نام اولین نظام جمهوری در کشور افغانستان بود. این نظام در سال ۱۹۷۳ پس از کودتای بدون خونریزی محمد داوود خان شکل گرفت که در پی آن پسر عموی او، محمد ظاهر شاه از سمت برکنار شده و به پادشاهی در افغانستان پایان داده شد. داوود خان به‌دلیل سیاست‌های ترقی‌خواهی‌اش و تلاش برای مدرن‌کردن کشور با کمک اتحاد جماهیر شوروی، ایالات متحده آمریکا و دیگر کشورها شناخته می‌شود.[۱]

در سال ۱۹۷۸ در پی یک کودتای نظامی خشونت‌بار که به عنوان انقلاب ثور شناخته می‌شود، داوود خان در محل اقامتش در ارگ ریاست‌جمهوری به همراه اعضای خانواده‌اش ترور شد. این ترور توسط حزب کمونیست دموکراتیک خلق افغانستان برنامه‌ریزی شده بود که با حمایت شوروی انجام شد. در پی دولت جدیدی که به‌شدت توسط شوروی پشتیبانی می‌شد با نام جمهوری دموکراتیک افغانستان ایجاد شد.[۲]

تاریخ[ویرایش]

تشکیل[ویرایش]

در جولای 1973، زمانی که ملک محمد ظاهر شاه، پادشاه وقت افغانستان، در ایتالیا تحت عمل جراحی چشم و همچنین درمان کمر، پسر عمو و برادر شوهرش جنرال سردار محمد داوود خان، نخست وزیر سابق، قرار داشت, در کابل کودتا کردند.این کودتا پادشاهی افغانستان را سرنگون کرد و به جای آن جمهوری افغانستان را که یک دولت تک حزبی بود تأسیس کرد. ژنرال داوود یک دهه پیش از آن توسط ملک ظاهر مجبور به استعفا از سمت نخست وزیری شده بود.پادشاه ماه بعد به جای خطر یک جنگ داخلی تمام عیار، از سلطنت کناره گیری کرد.

قانون تک حزبی[ویرایش]

پس از به دست گرفتن قدرت، داود خان که خود را به عنوان اولین رئیس جمهور افغانستان معرفی کرده بود، حزب سیاسی خود را به نام حزب انقلابی ملی تأسیس کرد. این حزب تنها کانون فعالیت سیاسی در کشور شد.در ژانویه 1977، یک لویه جرگه پس از انتخابات مجلس قانون اساسی تشکیل شد و قانون اساسی جدیدی را تصویب کرد که یک دولت تک حزبی ریاست جمهوری را با مخالفت های سیاسی سرکوب می کرد، گاهی اوقات با خشونت.همچنین در سال 1973، محمد هاشم میوندوال، نخست وزیر پیشین، به طرح کودتا متهم شد، اگرچه مشخص نیست که آیا این طرح واقعاً دولت جمهوری جدید را هدف قرار داده است یا سلطنت لغو شده. میوندوال دستگیر شد و ظاهراً قبل از محاکمه در زندان خودکشی کرد، اما باورهای رایج می‌گویند که او تا حد مرگ شکنجه شده است.

ظهور کمونیسم[ویرایش]

پس از تأسیس جمهوری افغانستان توسط جنرال داوود در سال 1973، به اعضای حزب دموکراتیک خلق (PDPA) مناصب در دولت داده شد. در سال 1976 رئیس جمهور داوود یک برنامه اقتصادی هفت ساله برای کشور ایجاد کرد.او برنامه های آموزشی نظامی را با هند آغاز کرد و مذاکرات توسعه اقتصادی را با ایران آغاز کرد.داوود همچنین توجه خود را به کشورهای نفت خیز خاورمیانه مانند عربستان سعودی، عراق و کویت از جمله برای کمک مالی معطوف کرد.

اما در دوران ریاست جمهوری داوود، روابط با اتحاد جماهیر شوروی بدتر شد.آنها تغییر او را به سمت رهبری دوستدار غرب خطرناک می دیدند، از جمله انتقاد داود از عضویت کوبا در جنبش عدم تعهد و اخراج داود از مشاوران نظامی و اقتصادی شوروی.سرکوب اپوزیسیون سیاسی علاوه بر این، PDPA مورد حمایت شوروی را که متحد مهمی در کودتای 1973 علیه شاه بود، علیه او تبدیل کرد.

داوود در سال 1978 به مقدار کمی از آنچه در نظر داشت دست یافته بود.اقتصاد افغانستان هیچ پیشرفت واقعی نداشت و سطح زندگی افغانستان افزایش نیافت.داود همچنین انتقادهای زیادی را به خاطر قانون اساسی تک حزبی خود در سال 1977 برانگیخت که او را از حامیان سیاسی خود دور کرد.

زمانی که افغان‌ها تا سال 1978 از دولت داوود ناامید شده بودند، مقامات دولتی حزب دموکراتیک خلق به تنهایی توسط برخی با اصلاحات اقتصادی و اجتماعی شناسایی شدند.در این زمان، دو جناح اصلی حزب دموکراتیک خلق که قبلاً درگیر جنگ قدرت بودند، به توافقی شکننده برای آشتی دست یافته بودند.مقامات ارتش هوادار کمونیست ها تا آن زمان در حال برنامه ریزی برای حرکتی علیه دولت بودند.به گفته حفیظ الله امین، که در سال 1979 رئیس دولت افغانستان شد، حزب دموکراتیک خلق در سال 1976، دو سال قبل از تحقق کودتا، طراحی کودتا را آغاز کرده بود.

انقلاب ثور[ویرایش]

حزب دموکراتیک خلق قدرت را در یک کودتای نظامی وحشیانه در سال 1978 به دست گرفت که بیشتر به انقلاب ثور معروف است.در 27 آوریل، نیروهای پایگاه نظامی در میدان هوایی بین المللی کابل به سمت مرکز پایتخت حرکت کردند.تنها 24 ساعت طول کشید تا قدرت، با فشار سریع از جمله حمله هوایی به ارگ (کاخ ریاست جمهوری) تثبیت شود و واحدهای ارتش شورشی به سرعت مؤسسات و خطوط ارتباطی مهم را تصرف کردند.داوود مخلوع و بیشتر خانواده اش روز بعد اعدام شدند.

نور محمد تره کی، دبیر کل حزب دموکراتیک خلق، به عنوان رئیس هیئت رئیسه شورای انقلاب معرفی شد و عملاً جانشین محمد داوود خان به عنوان رئیس دولت شد.او همزمان رئیس دولت جمهوری دموکراتیک تازه تأسیس افغانستان شد.

منابع[ویرایش]

  1. Rubin, Barnett. "DĀWŪD KHAN". In احسان یارشاطر (ed.). دانشنامه ایرانیکا (Online ed.). United States: دانشگاه کلمبیا. Retrieved January 2008. {{cite encyclopedia}}: Check date values in: |accessdate= (help)
  2. «DAOUD'S REPUBLIC, JULY 1973- APRIL 1978» [«جمهوری داوود» از جولای ۱۹۷۳ تا آوریل ۱۹۷۸]. کتابخانه کنگره ایالات متحده. http://countrystudies.us. دریافت‌شده در ۲۷ مه ۲۰۱۷. پیوند خارجی در |ناشر= وجود دارد (کمک)

پیوند به بیرون[ویرایش]