اختر محمد منصور

اختر محمد منصور
دومین رهبر طالبان
دوره مسئولیت ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۵ – ۲۱ مه ۲۰۱۶
پس از	ملا عمر
پیش از	هبت‌الله آخندزاده
اطلاعات شخصی
زاده	۱۳۴۷ ولسوالی میوند، ولایت قندهار پادشاهی افغانستان
درگذشته	۱ خرداد ۱۳۹۵
ملیت	افغانستان
حزب سیاسی	طالبان
محل تحصیل	دارالعلوم حقانیه
پیشه	ملا
قومیت	پشتون
خدمات نظامی
وفاداری	حرکت انقلاب اسلامی افغانستان طالبان
درجه	فرمانده ارشد
جنگ‌ها/عملیات‌	جنگ‌های داخلی افغانستان جنگ شوروی در افغانستان

اختر محمد منصور معروف به ملا اختر منصور (۱۳۴۷ میوند، ولایت قندهار – ۱ جوزا ۱۳۹۵ پاکستان)، پس از مرگ محمد عمر رهبر جدید طالبان (۸ اسد ۱۳۹۴ تا ۱ جوزا ۱۳۹۵) بود. پیش از این وی به عنوان معاون ملا محمد عمر فعالیت داشت. ملا اختر محمد منصور در حاکمیت رژیم طالبان بر افغانستان، سرپرست وزارت هوانوردی ملی بود، اما در چند سال اخیر، رهبری امور نظامی طالبان را برعهده داشت. انتخاب محمد منصور پس از جلسه فرماندهان ارشد طالبان و بعد از اعلام رسمی مرگ ملاعمر صورت گرفته‌ است. در اعلامیه‌ای که طالبان یک روز پس از تأیید مرگ ملا عمر منتشر کرد آمده‌ است که علما و مشایخ و بزرگان امارت اسلامی با ملا اختر محمد منصور به عنوان امیرالمؤمنین بیعت کردند.

شخصیت و پیشینه

اختر منصور حدود سال ۱۹۶۵ در روستای کریز در ولسوالی میوند، قندهار زاده شد. او در مدارس دینی پاکستان تحصیل کرد و در جنگ علیه شوروی، برای مدتی زیرنظر حرکت انقلاب اسلامی افغانستان به رهبری محمدنبی محمدی فعالیت کرد. منصور پس از پیروزی‌های طالبان در ۱۹۹۵ (۱۳۷۴)، به این گروه پیوست و پس از تسلط این گروه بر کابل، به یکی از اعضای ارشد آن تبدیل شد. او در حکومت نخست طالبان، ابتدا مسئول فرودگاه قندهار، و سپس وزیر هوانوردی شد. او در ساختار نظامی و رهبری طالبان نیز مسئولیت‌های مختلفی برعهده گرفت.

منصور از نزدیکان محمدعمر، رهبر پایه‌گذار طالبان بود و پس از بازداشت عبدالغنی برادر، در پاکستان (۲۰۱۰)، برای مدتی مسئولیت شورای عالی طالبان را برعهده داشت. شورای امنیت سازمان ملل متحد اورا از اعضای برجسته رهبری طالبان معرفی کرده و در سوابق مربوط به او از فعالیت‌های نظامی، سیاسی و سازمان‌دهی نیروهای طالبان در چند ولایت افغانستان یاد شده است. سازمان ملل همچنین او را به قاچاق مواد مخدر مرتبط دانسته است.

منابعی که او را از نزدیک می‌شناختند، منصور را فردی کم‌حرف، آرام، محتاط و گوشه‌گیر توصیف کرده‌اند. خبرنگارانی که با او دیدار داشتند، از توانایی او در گفت‌وگو و رفتاری سنجیده یاد کرده‌اند. با این حال، اطلاعات مستقیمی درباره زندگی شخصی و دیدگاه‌های فردی او محدود است.

رهبری

پس از افشای مرگ محمد عمر در اسد ۱۳۹۴ (جولای ۲۰۱۵)، طالبان اختر محمد منصور را به رهبری خود برگزید. انتخاب او در شرایطی انجام شد که درباره نحوهٔ جانشینی عمر و میزان مشارکت اعضای شورای رهبری اختلاف‌هایی وجود داشت. برخی از رهبران طالبان از نحوه انتخاب منصور ناراضی بودند و این اختلاف‌ها به شکل‌گیری شکاف در رهبری گروه کمک کرد.

منصور در نخستین پیام صوتی خود بر حفظ وحدت طالبان و ادامهٔ جنگ تأکید کرد و هدف گروه را برقراری «شریعت و نظام اسلامی» دانست. در عین حال، در دورهٔ کوتاه رهبری او تلاش‌هایی برای حفظ یا احیای مسیر مذاکرات صلح نیز صورت گرفت. دفتر ارتباطی طالبان در قطر در این دوره برای کمک به ارتباطات و مذاکرات مورد استفاده قرار گرفت، هرچند طالبان دعوت‌های دولت افغانستان برای مذاکره را نپذیرفت.

در دوره رهبری منصور، طالبان به عملیات نظامی خود ادامه داد و در میزان ۱۳۹۴ (سپتامبر ۲۰۱۵) توانست برای مدت کوتاهی شهر قندوز را تصرف کند. هم‌زمان، منصور تلاش کرد اختلاف‌های داخلی گروه را کنترل کند. یک گزارش گروه بین‌المللی بحران گفته او پیش از کشته‌شدن، برای مشورت با فرماندهان میدانی نشست‌هایی برگزار می‌کرد و در آنها درباره رابطه طالبان با جهان خارج و آینده افغانستان بحث می‌شد. در برخی از این نشست‌ها موضوعاتی مانند نظام آموزشی، از جمله آموزش زنان، حقوق بشر و کاهش تلفات غیرنظامیان نیز مطرح شده بود؛ با این حال، این گفت‌وگوها عمدتاً در چارچوب داخلی طالبان و اهداف کوتاه‌مدت نظامی و سیاسی آن باقی ماند.

اختر منصور تحت تعقیب نیروهای امریکایی بود. او در منطقه احمدوال، بلوچستان پاکستان، نزدیک مرز ایران و در حالی که بر یک خودرو سوار بود هدف حمله هوایی آمریکا قرار گرفت و همراه با سایر سرنشینان کشته شد. باراک اوباما رییس‌جمهور امریکا، مرگ او را تایید کرد. جابری انصاری، سخن‌گوی وزارت خارجه ایران، حضور منصور را در ایران رد کرد و درباره مرگ او گفت: ج. ا. ایران از هر اقدامی در جهت صلح و ثبات در افغانستان استقبال می‌کند. سخنگوی طالبان، در پی کشته شدن اختر محمد منصور، در بیانیه‌ای هبت‌الله آخندزاده را رهبر جدید معرفی کرده، و از سراج‌الدین حقانی و محمد یعقوب مجاهد به‌ عنوان معاونان او نام برد.