ولایت اروزگان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

مختصات: ۳۲°۴۸′شمالی ۶۶°۰۰′شرقی / ۳۲٫۸°شمالی ۶۶٫۰°شرقی / 32.8; 66.0

ولایت ارزگان
تصویری از ولایت ارزگان
اطلاعات کلی
نام رسمی : ولایت ارزگان
کشور : افغانستان Flag of Afghanistan.svg
مردم
جمعیت ۳۱۴٬۰۰۰ (۲۰۰۶)[۱]
زبان‌های گفتاری: فارسی، پشتو
جغرافیای طبیعی
مساحت: ۲۲٬۶۹۶ کیلومتر مربع

اُرُزگان یکی از ۳۴ ولایت افغانستان است. مرکز این ولایت شهر ترین‌کوت می‌باشد.

ارزگان ساحۀ وسیعی را در شمال شرق قندهار تشکیل می‌دهد. بیشتر جمعیت این ولایت را هزاره‌ها و پشتون‌ها تشکیل می‌دهند.

تاریخچۀ ارزگان[ویرایش]

کشف کتیبه‌هایی به خط یونانی در ارزگان که در حدود سال ۵۰۰ میلادی نوشته شده‌است از گذشتهٔ تاریخی این منطقه خبر می‌دهد. ارزگان پیش از دورهٔ اسلامی مرکز زابلستان بوده و پادشاه مقتدری بنام زاول‌شاه بزرگ بر آن حکومت می‌کرده‌است. در دوره‌های اسلامی به ویژه در روزگار غزنویان نیز این منطقه دارای اهمیت و مورد توجه حاکمان بوده‌است. اقتدار و اهمیت ارزگان ادامه می‌یابد تا اینکه بعدها به صورت یک حکومت محلی مقتدر و مستقل اظهار وجود می‌کند و از زمان نادرشاه افشار تا دورهٔ عبدالرحمان یکی از ولایات مهم و بزرگ هزارستان به‌شمار می‌آمد. عبدالرحمان با حملاتی به مردم هزارۀ این منطقه آسیب زیادی زد و اکثر مناطق هزاره‌نشین ارزگان را غصب نمود.[۲]

بعدها احزاب پشتون و هزاره در ارزگان وارد شدند و ادارهٔ منطقه را به‌دست گرفتند و تا سال ۱۳۶۷ خورشیدی، روابط نسبتاً عادی میان آنان برقرار بود. در سال ۱۳۶۹ خورشیدی جنگی میان پشتون‌ها و هزاره‌ها در منطقه رخ داد که معروف به جنگ اروزگان سال ۱۳۶۹خ است. در سال ۱۳۷۳خ گروه طالبان پس از پیشروی در دیگر مناطق افغانستان به آسانی مناطق پشتون‌نشین ارزگان را تصرف نموده و آن‌ها را با خود همگام ساختند. آنگاه با احزاب هزاره وارد مذاکره شدند و به مرور زمان مناطق هزاره‌نشین را نیز به تصرف خود درآوردند اما پس از آن به سرکوب قوم هزاره پرداختند.[۲]

تقسیمات اداری[ویرایش]

ولسوالی‌های ولایت اروزگان، افغانستان
ولسوالی‌های ولایت اروزگان
ولسوالی مرکز جمعیت[۳] مساحت[۴] یادداشت
ولسوالی شهید حساس ۸۶٬۱۰۰
ولسوالی چوره ۹۸٬۷۵۰
ولسوالی دهراوود دهراوود ۹۹٬۷۱۸
ولسوالی گیزاب ۹۲٬۵۰۳
ولسوالی خاص‌اروزگان ۹۵٬۸۸۸
ولسوالی ترین‌کوت ترین‌کوت ۱۱۰٬۴۷۶

نواحی ارزگان[ویرایش]

  • اجیرستان:

در شرق ارزگان و ناحیۀ غربی بهسود واقع شده‌است که در کتب تاریخی به شکل حجیرستان و جیرستان هم آمده‌است. در قسمت شرقی آن تپهٔ است مشهور به شهر قرغان (به معنی قلعه و حصار).

  • دایکندی:

یکی از مناطق ولایت اُرُزگان به نام دایکندی در تاریخ ۲۸ مارس ۲۰۰۴م به‌عنوان یک ولایت جداگانه تشکیل شد.

دای به معنی قبیله یا سرزمین و بزرگ و با مردم به کار می‌رفته‌است. چنانکه در نام‌های ترکی-مغولی به صورت پسوند یا پیشوند در نام اشخاص استفاده می‌شده‌است. در لهجهٔ هزارگی دی معنای زیاد، بسته، یکجایی و خرمن را می‌رساند.

  • دایزنگی:
  • شهرستان:

از نظر تاریخی شهرستان جزء ناحیۀ وسیعی به نام غرجستان بوده که جزئی از سرزمین غور یا پاروپامیزاد بخش مرکزی خراسان یا افغانستان امروز که از شمال به غرب (بلخ) از جنوب به زابل و سیستان و از باختر به هرات (آریا) و از خاور به زابل و گندهارا محدود و متصل می‌شده‌است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «Afghanistan's Provinces– Uruzgan at USAID». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ ژوئیه ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱۲ مارس ۲۰۱۰.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ عظیمی، خانعلی: «بررسی تاریخی تحولات سیاسی و اجتماعی ارزگان از برآمدن امیر عبدالرحمان تا برافتادن طالبان» (پایان‌نامه) ۱۳۸۸.
  3. "Uruzgan Province". United Nations. Afghanistan's Ministry of Rural Rehabilitation and Development. 2006–2007. Retrieved 2012-07-18.
  4. Afghanistan Geographic & Thematic Layers

ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۸ نوامبر ۲۰۰۶.