جنگ داخلی افغانستان (۱۹۲۹-۱۹۲۸)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
جنگ داخلی ۱۹۲۹ افغانستان
Animation of the Afghan Civil War of 1928-1929.gif
نقشه جنگ داخلی ۱۹۲۸–۱۹۲۹ افغانستان. سرخ = سقاویان، آبی= ضد سقاویان. این نقشه دخالت همزمان شوروی علیه باسماچی‌ها در شمال افغانستان را نشان نمی‌دهد.
تاریخ۱۴ نوامبر ۱۹۲۸ – ۱۳ اکتبر ۱۹۲۹
(۱۱ ماه/۳۳۴ روز)
مکان
نتیجه

پیروزی ضد سقاوی‌ها

طرفین درگیر

شینواری‌ها
(۱۴ نوامبر–دسامبر ۱۹۲۸)


Flag of Afghanistan (1929).svg سقاوی‌ها
(نوامبر ۱۹۲۸ – ۱۷ ژانویه ۱۹۲۹)
Flag of Afghanistan (1929).svg امارت افغانستان
(۱۸ ژانویه– ۱۳ اکتبر ۱۹۲۹)

در همکاری با:

باسماچی‌ها
(۱۹۲۹)

Flag of Afghanistan (1928–1929).svg امان‌الله شاه
(تا ۱۴ ژانویه ۱۹۲۹ و همچنین از ۲۲ مارس تا ۲۳ مه ۱۹۲۹)


Flag of Afghanistan (1919–1921).svg عنایت‌الله شاه
(۱۴–۱۷ ژانویه ۱۹۲۹)

Flag of Ali Ahmad Khan's rebellion against Habibullah Kalakani.svg علی احمد خان
(۱۷ ژانویه – ۹ فوریه ۱۹۲۹)
قبایل مختلف ضد سقاوی
  • وردک
  • میدان
  • جلزیز
  • سنگلاخ

Flag of Afghanistan (1929–1931).svg محمد نادر شاه
(مارس-اکتبر ۱۹۲۹)

 اتحاد جماهیر شوروی[۱]
(مداخله ارتش سرخ در افغانستان (۱۹۲۹) را ببینید)
فرماندهان و رهبران
محمد علم خان[۲]
حبیب‌الله کلکانی اعدام‌شده
حمیدالله کلکانی اعدام‌شده
ابراهیم بک[۳]
فیض‌الله[۳]
Flag of Afghanistan (1928–1929).svg امان‌الله شاه
Flag of Afghanistan (1928–1929).svg علی احمد خان
Flag of Afghanistan (1919–1921).svg عنایت‌الله شاهتسلیم شده
Flag of Ali Ahmad Khan's rebellion against Habibullah Kalakani.svg علی احمد خان (اسیر)
Flag of Ali Ahmad Khan's rebellion against Habibullah Kalakani.svg ملک قیص (Defected)
کریم خان[۴]
عبدالکریم[۴] (اسیر)
حضرت‌محمد خان[۵]
Flag of Afghanistan (1929–1931).svg محمد نادر شاه
قوا

۲٬۰۰۰[۶]
(۱۴ دسامبر ۱۹۲۸)
۲۸[۷]
(۱۵ ژانویه ۱۹۲۹، جنگ دوم کابل)

۲۰٬۰۰۰[۸]
(۱۴ آوریل ۱۹۲۹، سراسری)

Flag of Afghanistan (1919–1921).svg۸۰[۷]
(۱۶ ژانویه ۱۹۲۹)
Flag of Ali Ahmad Khan's rebellion against Habibullah Kalakani.svg ۲٬۰۰۰
(۱۸ ژانویه ۱۹۲۹)[۹]
Flag of Afghanistan (1929–1931).svg ۱۲٬۰۰۰[۱۰]
(۱۸ سپتامبر ۱۹۲۹، حمله نهایی به کابل)

اتحاد جماهیر شوروی ۱٬۰۰۰[۱۱]
تلفات و ضایعات
۷۵۰۰ کشته[۱۲] ۷۵۰۰ کشته[۱۲]
تاریخ افغانستان
"Interior of the palace of Shauh Shujah Ool Moolk, Late King of Cabul"
مرتبط:
آریانا · خراسان
خلاصهٔ تاریخ افغانستان
عصر سنگ در مناطق شمالی هندوکش (صدهزار تا چهارهزار سال پیش از میلاد)
عصر برنز و فرهنگ نیا-ایلامی در نیمروز (۱۸۰۰-۳۳۰۰ پ.م.)
عصر برنز و تمدن دره سند در مُندیگک قندهار (۱۸۰۰-۳۲۰۰ پ.م.)
عصر برنز و تمدن آمودریا در شمال افغانستان (۱۸۰۰–۲۱۰۰ پ.م.)
عصر برنز جدید و عصر آهن و ورود اقوام ایرانی‌تبار (۷۰۰-۱۷۰۰ پ.م.)
مادها (۷۲۸-۵۵۰ پ.م.)
هخامنشیان (۵۵۰–۳۳۰ پ.م.)
سلوکیان (۳۳۰-۱۵۰ پ.م.)
مائوریا (۳۰۵-۱۸۰ پ.م.)
دولت یونانی باختر (۲۵۶-۱۲۵ پ.م.)
دولت یونانی هند (۱۸۰-۱۳۰ پ.م.)
اشکانیان (۱۶۰ پ.م.-۲۲۵ م.)
هندوسکاها (سکاها) (۲۰-۹۰ پ.م.)
پادشاهی سورن/پَهلَوها (۲۰ پ.م.-۷۵ میلادی)
کوشانیان (۱۳۵ پ.م.-۲۴۸ م.)
ساسانیان (۲۳۰–۵۶۵ م.)
ساسانیان کوشانی (۲۴۸–۴۱۰)
کیداریان (۳۲۰–۴۶۵)
هپتالیان (۴۱۰–۵۵۷)
کابل‌شاهان (۵۶۵–۸۷۹)
خلفای راشدین (۶۴۲–۶۴۱ میلادی)
امویان (۶۶۱–۷۵۰)
عباسیان (۷۵۰–۸۲۱)
طاهریان (۸۲۱–۸۷۳)
صفاریان (۸۶۳–۹۰۰))
سامانیان (۸۷۵–۹۹۹)
غزنویان (۹۶۳–۱۱۸۷)
سلجوقیان (۱۰۳۷–۱۱۹۴)
غوریان (۱۱۴۹–۱۲۱۲)
خوارزمشاهیان (۱۰۷۷–۱۲۳۱)
ایلخانان (۱۲۵۸–۱۳۵۳)
کرتیان (۱۲۴۵–۱۳۸۱)
چغتائیان (۱۳۳۰-۱۳۸۱)
تیموریان (۱۳۷۰–۱۵۰۶)
گورکانیان (۱۵۰۱–۱۷۳۸)
صفویان (۱۵۱۰–۱۷۰۹)
هوتکیان (۱۷۰۹–۱۷۳۸)
افشاریان (۱۷۳۸–۱۷۴۷)

کتاب ویکی‌پدیا کتاب · رده رده:تاریخ افغانستان · درگاه درگاه

جنگ داخلی افغانستان از ۱۴ نوامبر ۱۹۲۸ تا ۱۳ اکتبر ۱۹۲۹ ادامه یافت. در جریان این جنگ سقاوی‌ها به فرماندهی حبیب‌الله کلکانی شورش کردند و با قبایل مخالف و شاهان رقیب در پادشاهی افغانستان جنگیدند که سرانجام محمد نادر شاه در میان آن‌ها به برتری رسید. سقاویان با وجود موفقیت‌های اولیه، مانند تصرف کابل و شکست امان‌الله خان در ۱۷ ژانویه ۱۹۲۹ یا تصرف قندهار در ۳ ژوئن، سرانجام توسط نیروهای ضدسقاوی به رهبری نادر در ۱۳ اکتبر ۱۹۲۹ از قدرت برکنار شدند و نادر نیز تا زمان ترور خود در ۳ نوامبر ۱۹۳۳ به عنوان پادشاه افغانستان حکومت کرد.

جنگ هنگامی آغاز شد که قبیله شینواری در جلال‌آباد قیام کرد و بیانیه‌ای را از ۱۰ شکایت که ۵ مورد از آن‌ها مربوط به دخالت امان‌الله در جایگاه زنان بود، اعلام کرد. اگرچه این شورش توسط نیرویی به رهبری علی احمد خان سرکوب شد، اما همزمان قیام سقاوی‌ها در شمال موفق شد شهر محاصره‌شده جبل‌السراج را پیش از حمله به کابل در ۱۴ دسامبر ۱۹۲۸ تصرف کند. اگرچه اولین حمله سقاوی‌ها به کابل دفع شد، حمله دوم آن‌ها مؤثر واقع شد و کابل در ۱۷ ژانویه ۱۹۲۹ تصرف شد. دولت در آن زمان متمرکز بر اصلاحات اجتماعی مانند گسترش حقوق زنان و تصویب پیش‌نویس نظامی بود که پیشتر به شورش‌های ناموفق علیزی و خوست منجر شده بود. کلکانی مخالفان خود را به عنوان کفار محکوم کرد،[۱۳] در حالی که نیروهای وی مرتکب تجاوز جنسی[۱۴] و غارت شدند.[۱۵]

پس از تصرف کابل، سقاویان در ۹ فوریه یک دولت رقیب را در جلال‌آباد به رهبری علی احمد خان شکست دادند. سقاویان با وجود اینکه در جنگ شیخ‌آباد در اوایل ماه مارس از قندهار عقب‌نشینی کرده بودند، پس از مدت کوتاهی با محاصره توانستند قندهار را نیز تصرف کنند. با این حال، آن‌ها نتوانستند نادر خان را در دره لوگر، که همراه با امان‌الله در ماه مارس به آن وارد شده بود، شکست دهند، گرچه امان‌الله در ۲۳ مه کشور را ترک کرد. نادر خان پس از یک بن‌بست چند ماهه، سرانجام موفق شد سقاوی‌ها را مجبور به عقب‌نشینی به کابل در اکتبر ۱۹۲۹ و سپس به ارگ کند. با تصرف ارگ در ۱۳ اکتبر ۱۹۲۹ جنگ داخلی پایان یافت، اگرچه فعالیت سقاوی‌ها تا سال ۱۹۳۱ ادامه داشت. جنگ داخلی همزمان با عملیات شوروی در شمال افغانستان برای مبارزه با جنبش باسماچی صورت گرفت.

نیروهای نادر در جریان تسخیر کابل، بر خلاف دستورهای وی شهر را غارت کردند. پس از جنگ داخلی، نادر تاج‌وتخت را به امان‌الله واگذار نکرد و این منجر به چند شورش، از جمله شورش شینواری، شورش کوهستان، شورش غلجی و شورش مزرک شد. امان‌الله در طول جنگ جهانی دوم با کمک نیروهای محور برای به دست آوردن دوباره تاج‌وتخت تلاش کرد که ناکام ماند.

جستارهای وابسته

منابع

  1. Ritter, William S. (1990). "Revolt in the Mountains: Fuzail Maksum and the Occupation of Garm, Spring 1929". Journal of Contemporary History. 25 (4): 547–580. doi:10.1177/002200949002500408. ISSN 0022-0094. JSTOR 260761. S2CID 159486304.
  2. Ali, Mohammed (1933). Progressive Afghanistan. Punjab Educational Electric Press. pp. 19.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ Muḥammad, Fayz̤; Hazārah, Fayz̤ Muḥammad Kātib (1999). Kabul Under Siege: Fayz Muhammad's Account of the 1929 Uprising. Markus Wiener Publishers. p. 128. ISBN 978-1-55876-155-1.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ Muḥammad, Fayz̤; McChesney, R. D. (1999). Kabul under siege: Fayz Muhammad's account of the 1929 Uprising. Markus Wiener Publishers. pp. 70, 71, 72. ISBN 9781558761544.
  5. Muḥammad, Fayz̤; Hazārah, Fayz̤ Muḥammad Kātib (1999). Kabul Under Siege: Fayz Muhammad's Account of the 1929 Uprising. Markus Wiener Publishers. p. 174. ISBN 978-1-55876-155-1.
  6. Muḥammad, Fayz̤; Hazārah, Fayz̤ Muḥammad Kātib (1999). Kabul Under Siege: Fayz Muhammad's Account of the 1929 Uprising. Markus Wiener Publishers. pp. 35, 36, 37. ISBN 9781558761551.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ Muḥammad, Fayz̤; Hazārah, Fayz̤ Muḥammad Kātib (1999). Kabul Under Siege: Fayz Muhammad's Account of the 1929 Uprising. Markus Wiener Publishers. pp. 42, 43. ISBN 9781558761551.
  8. Muḥammad, Fayz̤; Hazārah, Fayz̤ Muḥammad Kātib (1999). Kabul Under Siege: Fayz Muhammad's Account of the 1929 Uprising. Markus Wiener Publishers. p. 163. ISBN 978-1-55876-155-1.
  9. Muḥammad, Fayz̤; McChesney, R. D. (1999). Kabul under siege: Fayz Muhammad's account of the 1929 Uprising. Markus Wiener Publishers. p. 54. ISBN 978-1-55876-154-4.
  10. "6. Afghanistan (1919-present)". uca.edu. Retrieved 2019-08-17.
  11. "Lessons for Leaders: What Afghanistan Taught Russian and Soviet Strategists | Russia Matters". www.russiamatters.org. Retrieved 2019-12-24. In 1929 Stalin sent 1,000 Red Army soldiers into Afghanistan disguised as Afghan soldiers to operate jointly with some of Khan's loyalists, according to Lyakhovsky's book and a 1999 article in Rodina by Pavel Aptekar. The joint Soviet-Afghan unit took Mazar-i-Sharif in April 1929, but Stalin then had to recall his troops after learning that Khan had fled to India.
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ Sarkees, Meredith Reid; Wayman, Frank Whelon (2010-07-01). Resort to war: a data guide to inter-state, extra-state, intra-state, and non-state wars, 1816-2007. CQ Press. p. 402. ISBN 9780872894341.
  13. Muḥammad, Fayz̤; McChesney, R. D. (1999). Kabul under siege: Fayz Muhammad's account of the 1929 Uprising. Markus Wiener Publishers. p. 265. ISBN 9781558761544.
  14. Muḥammad, Fayz̤; McChesney, R. D. (1999). Kabul under siege: Fayz Muhammad's account of the 1929 Uprising. Markus Wiener Publishers. p. 142. ISBN 9781558761544.
  15. Muḥammad, Fayz̤; McChesney, R. D. (1999). Kabul under siege: Fayz Muhammad's account of the 1929 Uprising. Markus Wiener Publishers. p. 203. ISBN 9781558761544.