فهرست زنان برنده جایزه نوبل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تمام جوایز نوبل به دست آمده توسط زنان

جایزه‌های نوبل جوایزی هستند که سالانه توسط فرهنگستان پادشاهی علوم سوئد، آکادمی سوئد، انستیتوی کارولینسکا، کمیته نوبل نروژ به افرادی که مشارکت‌های مهمی در شیمی، فیزیک، ادبیات، فیزیولوژی و پزشکی و اقتصاد داشته باشند اهدا می‌شوند.[۱] جایزه نوبل اقتصاد در سال ۱۸۹۵ توسط آلفرد نوبل بنیان‌گذاری شد. وی در وصیت‌نامه‌اش ذکر کرد که این جایزه توسط بنیاد نوبل داده شود. جایزهٔ نوبل اقتصاد یا جایزهٔ بانک مرکزی سوئد برای یادبود آلفرد نوبل در ۱۹۶۸ توسط بانک مرکزی سوئد برای مشارکت‌های قابل توجه در امر اقتصاد بنانهاده شد.[۲] هر جایزه توسط کمیتهٔ خاصی اهدا می‌شود: آکادمی سلطنتی علوم سوئد جایزه‌های فیزیک، شیمی و اقتصاد، آکادمی سوئد جایزهٔ ادبیات، انستیتوی کارولینسکا جایزهٔ نوبل فیزیولوژی و پزشکی و کمیته نوبل نروژ جایزهٔ صلح را اهدا می‌کنند.[۳] هر برنده، یک مدال، دیپلم افتخار و مقداری جایزهٔ نقدی که میزان آن هر ساله متفاوت است دریافت می‌کند.[۲] تا سال ۲۰۱۵ جایزهٔ نوبل به ۸۲۲ مرد، ۴۸ زن و ۲۶ سازمان رسید.[۴][۵][۶] از میان زنان ۱۶ تن جایزهٔ صلح، ۱۴ زن جایزهٔ ادبیات ۱۲ تن جایزهٔ فیزیولوژی و پزشکی، ۴ زن جایزهٔ شیمی، ۲ نفر جایزهٔ فیزیک و یک تن نیز جایزه اقتصاد را دریافت کردند.[۵][۷] نخستین زنی که جایزهٔ نوبل را دریافت کرد ماری کوری بود که موفق شد به همراه همسرش پیر کوری و هانری بکرل در سال ۱۹۰۳ جایزهٔ نوبل فیزیک را دریافت کند.[۵][۸] ماری کوری در سال ۱۹۱۱ نیز جایزهٔ شیمی نوبل را دریافت کرد و به تنها زنی تبدیل شد که برندهٔ ۲ جایزهٔ نوبل شده است. ایرن ژولیو-کوری دختر ماری کوری نیز در ۱۹۳۵ جایزهٔ نوبل شیمی را برد و این دو به تنها مادر و دختری تبدیل شدند که هر دو جایزهٔ نوبل را دریافت کرده‌اند.[۵] سال ۲۰۰۹ سالی بود که بیشترین جایزهٔ نوبل را برای زنان به ارمغان آورد که در آن سال ۵ زن موفق به کسب این جایزه شدند. یویو تو و سوتلانا الکسیویچ آخرین زنانی هستند که این جایزه را دریافت کرده‌اند.

برندگان[ویرایش]

سال تصویر نام کشور جایزه دلیل
۱۹۰۳ Marie Curie.jpg ماری کوری
به همراه پیر کوری و آنری بکرل
لهستان و فرانسه جایزه نوبل فیزیک به خاطر پژوهش‌های خارق‌العاده بر روی پدیدهٔ تابش که توسط پروفسور هانری بکرل کشف شده بود.[۸]
۱۹۰۵ Bertha von Suttner nobel.jpg برتا سوتنر اتریش-مجارستان جایزه صلح نوبل رئیس افتخاری دفتر بین‌المللی صلح و به خاطر نگارش رمان تفنگت را زمین بگذار[۹]
۱۹۰۹ Selma Lagerlöf.jpg سلما لاگرلوف سوئد جایزه نوبل ادبیات به خاطر آرمانگرایی بلند، تخیل زنده و ادراک معنوی که مشخصهٔ نوشته‌های اوست[۱۰]
۱۹۱۱ Marie Curie.jpg ماری کوری لهستان و فرانسه جایزه نوبل شیمی برای کشف رادیم و پلونیوم[۱۱]
۱۹۲۶ Grazia Deledda 1926.jpg گراتزیا دلدا ایتالیا جایزه نوبل ادبیات به خاطر نوشته‌های الهام‌بخش او که با تصویر واضح و تغییرپذیر زندگی او در جزیرهٔ زادگاهش و همدردی با مشکلات کلی بشری را به تصویر می‌کشد[۱۲]
۱۹۲۸ Sigrid Undset 1928.jpg زیگرید اوندست نروژ جایزه نوبل ادبیات عمدتاً به خاطر توصیف قدرتمند خود از زندگی شمالی در قرون وسطی[۱۳]
۱۹۳۱ Jane Addams profile.jpg جین آدامز
به همراه نیکولاس موری باتلر
ایالات متحده آمریکا جایزه صلح نوبل جامعه‌شناس، ریاست اتحادیه بین‌المللی زنان برای صلح و آزادی[۱۴]
۱۹۳۵ Irène Joliot-Curie Harcourt.jpg ایرن ژولیو-کوری
به همراه فردریک ژولیو کوری
فرانسه جایزه نوبل شیمی برای ساخت عناصر پرتوزای جدید[۱۵]
۱۹۳۸ Pearl Buck 1972.jpg پرل باک ایالات متحده آمریکا جایزه نوبل ادبیات برای توصیف غنی و واقعاً حماسی خود از زندگی روستایی در چین و شاهکارهای زندگینامه‌ای او[۱۶]
۱۹۴۵ Gabriela Mistral-01.jpg گابریلا میسترال شیلی جایزه نوبل ادبیات به خاطر شعر غنایی او که از احساسات قوی الهام گرفته شده و باعث شده که نام او نماد آرمان‌گرایی در کل آمریکای لاتین شود[۱۷]
۱۹۴۶ EmilyGreeneBalch.jpg امیلی گرین بالچ
به همراه جان مت
ایالات متحده آمریکا جایزه صلح نوبل استاد پیشین تاریخ و جامعه‌شناسی، ریاست افتخاری اتحادیه بین‌المللی زنان برای صلح و آزادی[۱۸]
۱۹۴۷ Gerty Theresa Cori.jpg گرتی کوری
به همراه برناردو هوسای و کارل فردیناند کوری
ایالات متحده آمریکا جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی برای کشف چرخهٔ کاتالیزوری گلیکوژن[۱۹]
۱۹۶۳ Maria Goeppert-Mayer.jpg ماریا ژئوپرت مایر
به همراه جی. هانس دی. جنسن و یوجین ویگنر
ایالات متحده آمریکا جایزه نوبل فیزیک برای اکتشافات خود در مورد ساختار پوسته هسته‌ای[۲۰]
۱۹۶۴ Dorothy Hodgkin Nobel.jpg دوروتی هاجکین بریتانیا جایزه نوبل شیمی برای تخمین‌هایش دربارهٔ ساختار مواد مهم بیوشیمیایی به وسیلهٔ بلورنگاری[۲۱][۲۲]
۱۹۶۶ Nelly Sachs 1966.jpg نلی زاکس
به همراه شموئل یوسف آگنون
سوئد و آلمان جایزه نوبل ادبیات برای نوشتار تغزلی و دراماتیک برجستهٔ وی که سرنوشت اسرائیل را با قدرت لمس تفسیر می‌کند[۲۲]
۱۹۷۶ Betty Williams.jpg بتی ویلیامز بریتانیا جایزه صلح نوبل به خاطر بنیان‌گذاری جنبش صلح ایرلند شمالی (که بعدها به جامعهٔ صلح مردم تغییر نام داد)[۲۳]
Mairead Corrigan Gaza.jpg مایرید ماگوایر
۱۹۷۷ Rosalyn Yalow - portrait.jpg روزالین سوسمن یالو
به همراه روژه گیمن و اندرو شالی
ایالات متحده آمریکا جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی به خاطر پیشبرد پرتوشناسی هورمون‌های پپتیدی[۲۴]
۱۹۷۹ MotherTeresa 090.jpg مادر ترزا یوگوسلاوی و هند جایزه صلح نوبل بنیان‌گذاری جمعیت مبلغان خیریه در کلکته[۲۵]
۱۹۸۲ ARB-Alva-Myrdal.jpg آلوا میردال
به همراه آلفونسو گارسیا روبلس
سوئد جایزه صلح نوبل وزیر سابق کابینه، دیپلمات و نویسنده[۲۶]
۱۹۸۳ Barbara McClintock (1902-1992) shown in her laboratory in 1947.jpg باربارا مک‌کلینتاک ایالات متحده آمریکا جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی به خاطر کشف سازه جابجاشدنی ژنتیکی[۲۷]
۱۹۸۶ Rita Levi Montalcini.jpg ریتا لوی مونتالچینی
به همراه استنلی کوهن
ایتالیا و ایالات متحده آمریکا جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی به خاطر کشف عامل رشد[۲۸]
۱۹۸۸ Nci-vol-8236-300 Gertrude Elion.jpg گرترود بی. الیون
به همراه جرج اچ. هیچینگز و جیمز بلک
ایالات متحده آمریکا جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی برای کشف در اصول بنیادین داروشناسی[۲۹]
۱۹۹۱ Nadine Gordimer 01.JPG نادین گوردیمر آفریقای جنوبی جایزه نوبل ادبیات به خاطر نوشتن حماسهٔ باشکوهش (در کلام آلفرد نوبل) که سود زیادی به بشریت رسانده است"[۳۰]
۱۹۹۱ Remise du Prix Sakharov à Aung San Suu Kyi Strasbourg 22 octobre 2013-18.jpg آنگ سان سو چی میانمار جایزه صلح نوبل برای مبارزهٔ بدون خشونتش برای دموکراسی و حقوق بشر[۳۱]
۱۹۹۲ Rigoberta Menchu 2009 cropped.jpg ریگوبرتا منچو گواتمالا جایزه صلح نوبل برای کارهایش در زمینهٔ حقوق اجتماعی و آشتی قومی فرهنگی بر اساس احترام به فرهنگ مردم بومی[۳۲]
۱۹۹۳ Toni Morrison 2008-2.jpg تونی موریسون ایالات متحده آمریکا جایزه نوبل ادبیات برای او که در رمان‌هایش با نیروی رؤیایی و اظهارات شاعرانه، به جنبهٔ مهمی از زندگی آمریکایی‌ها زندگی بخشید[۳۳]
۱۹۹۵ Christiane Nüsslein-Volhard mg 4383.jpg کریستیانه نوسلاین-فولهارت
به همراه ادوارد بی. لوئیس و اریک فرانسیس ویشوس
آلمان جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی برای کشف کنترل ژنتیکی مراحل نخستین رویان‌زایی[۳۴]
۱۹۹۶ Szymborska 2011 (1).jpg ویسواوا شیمبورسکا لهستان جایزه نوبل ادبیات برای شعرش که با چاشنی طنز اجازه می‌دهد تا بستر تاریخی و زیستی برای آمدن روشنایی به بندبند وجود انسان فراهم شود[۳۵]
۱۹۹۷ JodyWilliamsMay2010.jpg جودی ویلیامز
به همراه کارزار جهانی علیه مین‌های زمینی
ایالات متحده آمریکا جایزه صلح نوبل برای کارهایش در زمینهٔ ممنوعیت از استفاده و پاک‌سازی مین‌های ضد نفر[۳۶]
۲۰۰۳ Shirin-Ebadi-Amsterdam-2011-Photo-by-Persian-Dutch-Network.jpg شیرین عبادی ایران جایزه صلح نوبل برای فعالیتش در زمینهٔ دموکراسی و حقوق بشر به ویژه حقوق زنان و کودکان[۳۷]
۲۰۰۴ Elfriede jelinek 2004 small.jpg الفریده یلینک اتریش جایزه نوبل ادبیات برای نثر آهنگین در رمان‌ها و نمایش نامه‌هایش که با شور زبانی فوق‌العاده‌ای پوچی و قدرت انقیاد جوامع کلیشه‌ای را نشان می‌دهد[۳۸]
Wangari Maathai in Nairobi.jpg وانگاری ماآتای کنیا جایزه صلح نوبل برای سهم خود در توسعه پایدار، دموکراسی و صلح[۳۹]
LindaBuck cropped 1.jpg لیندا باک
به همراه ریچارد اکسل
ایالات متحده آمریکا جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی برای کشف گیرنده‌های بویایی و سازمان‌دهی دستگاه بویایی[۴۰]
۲۰۰۷ Doris lessing 20060312 (square).jpg دوریس لسینگ بریتانیا جایزه نوبل ادبیات برای به تصویر کشیدن تجربه‌ای حماسی از زن که با شک‌گرایی، آتش و قدرت رؤیایی یک تمدن تقسیم‌شده را به دقت بررسی کرده است[۴۱]
۲۰۰۸ Françoise Barré-Sinoussi-press conference Dec 06th, 2008-1.jpg فرانسواز باره سینوسی
به همراه هارالد تسور هاوزن و لوک مونتانیه
فرانسه جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی به خاطر کشف ویروس اچ‌آی‌وی[۴۲]
۲۰۰۹ Elizabeth Blackburn CHF Heritage Day 2012 Rush 001.JPG الیزابت بلک‌برن
به همراه جک ژوستاک
استرالیا و ایالات متحده آمریکا جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی برای کشف این که چگونه کروموزوم توسط تلومراز و آنزیم تلومراز محافظت می‌شود[۴۳]
GREIDER Carol 2014 - Less vignetting.jpg کارول گریدر
به همراه جک ژوستاک
ایالات متحده آمریکا
Ada E. Yonath.jpg عادا یونات
به همراه توماس استیتز و ونکاترامان راماکریشنان
اسرائیل جایزه نوبل شیمی برای پژوهش‌هایش در زمینهٔ ساختار و عملکرد ریبوزوم[۴۴]
Müller, Herta.IMG 9379 cropped.JPG هرتا مولر آلمان و رومانی جایزه نوبل ادبیات به خاطر به تصویر کشیدن چشم‌انداز محرومان با تمرکز بر شعر و صداقت نثر[۴۵]
Nobel Prize 2009-Press Conference KVA-30.jpg الینور اوستروم
به همراه الیور ئی. ویلیامسون
ایالات متحده آمریکا جایزه نوبل اقتصاد به خاطر بررسی حاکمیت اقتصادی به ویژه مشترکات آن[۴۶]
۲۰۱۱ Ellen Johnson-Sirleaf, April 2010.jpg الن جانسون سیرلیف لیبریا جایزه صلح نوبل برای مبارزهٔ صلح‌آمیز برای امنیت و حقوق زنان برای مشارکت کامل در اعمال صلح آمیز[۴۷]
Leymah-gbowee-at-emu-press-conference.jpg لیما گبوی
Tawakkul Karman (Munich Security Conference 2012).jpg توکل کرمان یمن
۲۰۱۳ Alice Munro.jpg آلیس مونرو کانادا جایزه نوبل ادبیات مهارت در داستان‌نویسی کوتاه معاصر[۴۸]
۲۰۱۴ May-Britt Moser 2014.jpg می-بریت موزر
به همراه ادوارد موزر و جان اوکیف
نروژ جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی به خاطر کشف سلول‌هایی که سیستم موقعیت‌یابی مغز را تشکیل می‌دهند[۴۹]
Malala Yousafzai at Girl Summit 2014.jpg ملاله یوسف‌زی
به همراه کایلاش ساتیارتی
پاکستان جایزه صلح نوبل برای تلاششان ضد سرکوب حقوق کودکان و جوانان و حق تحصیل همهٔ کودکان[۵۰]
۲۰۱۵ Tu Youyou 5012-1-2015.jpg یویو تو
به همراه ویلیام کمپبل و ساتوشی آمورا
جمهوری خلق چین جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی برای کشف درمان جدید مالاریا[۵۱]
Swetlana Alexandrowna Alexijewitsch.jpg سوتلانا الکسیویچ بلاروس جایزه نوبل ادبیات برای نوشته‌های پلی‌فونیک او، یک بنای درد و شجاعت در زمان ما[۵۲]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

اصلی

موردی

  1. "Alfred Nobel – The Man Behind the Nobel Prize". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ "The Nobel Prize". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  3. "The Nobel Prize Awarders". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  4. "Nobel Laureates Facts". Nobel Foundation. Retrieved 2016-02-15. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ "Nobel Laureates Facts - Women". Nobel Foundation. Retrieved 2016-02-15. 
  6. "Nobel Laureates Facts - Organizations". Nobel Foundation. Retrieved 2016-02-15. 
  7. "Economics 2009". Nobel Foundation. 2009-10-12. Retrieved 2009-10-12. 
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ "Nobel Prize in Physics 1903". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  9. "Nobel Peace Prize 1905". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  10. "Nobel Prize in Literature 1909". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  11. "The Nobel Prize in Chemistry 1911". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  12. "Nobel Prize in Literature 1926". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  13. "Nobel Prize in Literature 1928". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  14. "Nobel Peace Prize 1931". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  15. "The Nobel Prize in Chemistry 1935". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  16. "Nobel Prize in Literature 1938". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  17. "Nobel Prize in Literature 1945". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  18. "Nobel Peace Prize 1946". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  19. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1947". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  20. "The Nobel Prize in Physics 1963". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  21. "The Nobel Prize in Chemistry 1964". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  22. ۲۲٫۰ ۲۲٫۱ "Nobel Prize in Literature 1966". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  23. "Nobel Peace Prize 1976". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  24. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1977". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  25. "Nobel Peace Prize 1979". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  26. "Nobel Peace Prize 1982". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  27. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1983". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  28. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1986". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  29. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1988". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  30. "Nobel Prize in Literature 1991". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  31. "Nobel Peace Prize 1991". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  32. "Nobel Peace Prize 1992". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  33. "Nobel Prize in Literature 1993". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  34. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1995". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  35. "Nobel Prize in Literature 1996". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  36. "Nobel Peace Prize 1997". Nobel Foundation. Retrieved 2012-09-09. 
  37. "Nobel Peace Prize 2003". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  38. "Nobel Prize in Literature 2004". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  39. "Nobel Peace Prize 2004". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  40. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 2004". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  41. "Nobel Prize in Literature 2007". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  42. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 2008". Nobel Foundation. Retrieved 2008-10-16. 
  43. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 2009". Nobel Foundation. Retrieved 2009-10-05. 
  44. "Nobel Prize in Chemistry 2009". Nobel Foundation. Retrieved 2009-10-07. 
  45. "Nobel Prize in Literature 2009". Nobel Foundation. Retrieved 2009-10-08. 
  46. "Nobel Prize in Economics 2009". Nobel Foundation. Retrieved 2009-10-12. 
  47. "The Nobel Peace Prize 2011". Nobel Foundation. Retrieved 2011-10-07. 
  48. "The Nobel Prize in Literature 2013" (PDF). Nobel Foundation. Retrieved 2013-10-10. 
  49. "The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2014". Nobel Foundation. Retrieved 2014-10-07. 
  50. "The Nobel Peace Prize 2014". Nobel Foundation. Retrieved 2014-10-10. 
  51. "The Nobel Prize in Literature 2015" (PDF). Nobel Foundation. Retrieved 2015-10-05. 
  52. "Nobel Prize in Literature 2015". Nobel Foundation. Retrieved 8 October 2015.