شورای ملی افغانستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شورای ملی افغانستان
شورای ملی ۱۶ام
Emblem of Afghanistan.svg
نوع
نوع دو مجلسی
سازمان‌ها ولسی جرگه (مجلس نمایندگان)
مشرانو جرگه (سنا)
تاریخچه
بنیادگذاری ۱۴ تیر ۱۳۱۰
سران
رئیس ولسی جرگه عبدالرؤف ابراهیمی
از ۱۳۸۹
رئیس مشرانو جرگه فضل هادی مسلمیار
انتخابات‌ها
آخرین انتخابات ولسی ۱۷ شهریور ۱۳۸۹
شعار
وَأْمُرْهُمْ شُوری بَیْنَهُمْ[؟؟]
وبگاه
www.parliament.af
پی‌نوشت
مجلس افغانستان در اصل شامل شورای ملی و مجلس اعیان بود که در زبان پشتو نام اولی ولسی جرگه و دومی مشرانو جرگه نام داشت. اکنون به مجموعهٔ این دو «شورای ملی» می‌گویند.
شورای ملی نخست تا سیزدهم از ۱۳۱۰ تا ۱۳۵۱ بود و پس از کودتا تا ۱۳۸۴ راکد شد.
جمهوری اسلامی افغانستان
National emblem of Afghanistan.svg

سیاست و حکومت افغانستان


شورای ملی افغانستان عالی‌ترین نهاد قانون‌گذاری در کشور افغانستان می‌باشد که به دو بخش ولسی جرگه (مجلس نمایندگان) و مشرانو جرگه (مجلس سنا) تقسیم می‌شود. طبق قانون اساسی افغانستان رکن قانون‌گذاری در نظام جمهوری اسلامی افغانستان قوه قضائیه می‌باشد که در اصطلاح حقوقی افغانستان به آن شورای ملی گفته می‌شود.[۱]

طبق ماده ۸۱ قانون اساسی افغانستان شورای ملی اینگونه بیان شده است:

«شورای ملی جمهوری اسلامی افغانستان به حیث عالی‌ترین ارگان تقنینی مظهر اراده مردم آن است و از قاطبه ملت نمایندگی می‌کند.»

تاریخچه شورای ملی[ویرایش]

تاریخچه شورای ملی به دوره امان‌الله خان بازمی‌گردد که طرح بنیان‌گذاری آن در نظامنامه اساسی حکومت وی گذاشته شد. البته این پارلمان بیشتر جنبه مشورتی داشت. در دوره نادر خان پارلمان به دو مجلس شورای ملی و مجلس عیان تأسیس شد؛ که اولین دوره شورای ملی در تاریخ ۱۸ سنبله ۱۳۱۰ با عضویت ۱۱۱ تن در قصر سلام خانه ارگ آغاز به کار کرد. از آن دوره تا کودتای داوود خان ۱۳ دوره تقنینی دایر گردید که اکثر نمایندگان آن انتصابی بودند تا آنکه با رای مردم انتخاب شوند. پس از کودتای داوود خان او شورای ملی را منحل و در قانون اساسی پارلمانی به نام ملی جرگه که یک مجلس بود را مد نظر گرفت، اما هیچوقت این مجلس کار خود را آغاز نکرد.

بعدها در دوره نجیب الله مجددا شورای ملی پس از ۱۴ سال آغاز بکار کرد. این مجلس فقط یک دوره ادامه یافت و با سقوط حکومت نجیب و برپایی حکومت مجاهدین و طالبان تا روی کار آمدن نظام جمهوری اسلامی، افغانستان فاقد قوه مقننه (شورای ملی) بود.[۲]

اولین دوره شورای ملی افغانستان در تاریخ ۲۷ قوس/آذر پس از مدت‌ها آغاز به کار کرد.[۳]

اعضای شورای ملی[ویرایش]

طبق ماده ۸۳ قانون اساسی اعضای مجلس نمایندگان افغانستان ۲۵۰ عضو و مجلس سنا ۱۰۲ عضو می‌باشد.[۲] اعضای مجلس نمایندگان افغانستان توسط مردم و از طریق انتخابات برگزیده می‌شود و اعضای مجلس سنا یک سوم از طرف شوراهای ولایتی، یک سوم دیگر از طرف شوراهای ولسوالی‌ها و یک سوم دیگر از طرف رئیس جمهور تعیین می‌شود.[۴]

ساختار اداری شورای ملی[ویرایش]

هیئت اداری[ویرایش]

طبق ماده ۸۷ قانون اساسی افغانستان هر دو مجلس یک عضو خود را به عنوان رئیس، دو عضو دیگر را به عنوان نایب اول و دوم رئیس و دو عضو دیگر را به عنوان منشی و نایب منشی برای یک دوره یکساله انتخاب می‌کند.[۵]

کمیسیون‌ها[ویرایش]

کمیسیون‌های دائمی[ویرایش]

طبق ماده ۸۸ قانون اساسی افغانستان هر دو مجلس بر طبق اصول داخلی دارای کمیسیون‌های دائمی می‌باشد.[۶]

کمیسیون‌های خاص[ویرایش]

طبق ماده ۸۹ قانون اساسی، مجلس نمایندگان به پیشنهاد یک سوم اعضا، کمیسیون مخصوصی جهت بررسی و مطالعه حکومت تشکیل دهد.[۷]

دارالانشاء[ویرایش]

هر دو مجلس دارای یک دارالانشاء می‌باشد که وظیفه حمل و نقل، تنظیم ارتباطات، کتابخانه، برنامه کاری جلسات و ترتیب اسناد و لوازم کاری را بر عهده دارد.[۲]

وظایف شورای ملی[ویرایش]

در ماده ۹۰ قانون اساسی افغانستان، شورای ملی شش وظیفه دارد:[۱][۳][۸]

  1. تصویب، تعدیل یا لغو قوانین یا فرامین تقنینی.
  2. تصویب پروگرامهای انکشافی اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و تکنولوژیکی.
  3. تصویب بودجهٔ دولتی و اجازه اخذ یا اعطای قرضه.
  4. ایجاد واحدهای اداری، تعدیل یا الغای آن.
  5. تصدیق معاهدات و میثاقهای بین‌المللی یا فسخ الحاق افغانستان به آن.
  6. سایر صلاحیتهای مندرج این قانون اساسی.

وظایف خاص مجلس نمایندگان:[۱][۳][۹]

  1. اتخاذ تصمیم در مورد استیضاح از هر یک از وزرا.
  2. اتخاذ تصمیم راجع به پروگرامهای انکشافی و بودجهٔ دولتی.
  3. تأیید یا رد مقرریها مطابق به احکام این قانون اساسی.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ «خانه ملت: معرفی مختصر شورای ملی افغانستان». حقوق‌دانان. ۲۰ آبان ۱۳۹۰. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ «پیشینه پارلمان در افغانستان». وب سایت رسمی پارلمان افغانستان. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ایوب آروین. «شورای ملی افغانستان اختیارات و ساختار». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۲ دی ۱۳۸۸. 
  4. «شورای ملی (پارلمان) افغانستان». مجما. 
  5. قانون اساسی افغانستان. ماده هشتاد و هفتم. 
  6. قانون اساسی. ماده هشتاد و هشتم. 
  7. قانون اساسی. ماده هشتاد و نهم. 
  8. قانون اساسی افغانستان. ماده نودم. 
  9. قانون اساسی. ماده نود و یکم.