شورای ملی افغانستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
شورای ملی افغانستان
شورای ملی شانزدهم
Emblem of Afghanistan.svg
نوع
نوع دو مجلسی
سازمان‌ها مجلس نمایندگان
مجلس سنا
تاریخچه
بنیادگذاری ۱۴ تیر ۱۳۱۰
سران
رئیس ولسی جرگه عبدالرؤف ابراهیمی
از ۱۳۸۹
رئیس مشرانو جرگه فضل هادی مسلمیار
کرسی‌ها ۲۵۰
انتخابات‌ها
آخرین انتخابات ولسی ۱۷ شهریور ۱۳۸۹
شعار
وَأْمُرْهُمْ شُوری بَیْنَهُمْ[؟؟]
وبگاه
www.parliament.af
پی‌نوشت
مجلس افغانستان در اصل شامل شورای ملی و مجلس اعیان بود که در زبان پشتو نام اولی ولسی جرگه و دومی مشرانو جرگه نام داشت. اکنون به مجموعهٔ این دو «شورای ملی» می‌گویند.
شورای ملی نخست تا سیزدهم از ۱۳۱۰ تا ۱۳۵۱ بود و پس از کودتا تا ۱۳۸۴ راکد شد.
جمهوری اسلامی افغانستان
National emblem of Afghanistan.svg

سیاست و حکومت افغانستان


شورای ملی افغانستان که قوه مقننه جمهوری اسلامی افغانستان نیز یاد می‌شود، عالی‌ترین نهاد قانون‌گذاری در کشور افغانستان است که از دو مجلس مجلس نمایندگان (ولسی جرگه) و مجلس سنا (مشرانو جرگه) تشکیل شده‌است. طبق قانون اساسی افغانستان رکن قانون‌گذاری در نظام جمهوری اسلامی افغانستان قوه قضائیه می‌باشد که در اصطلاح حقوقی افغانستان به آن شورای ملی گفته می‌شود.[۱]

طبق ماده ۸۱ قانون اساسی افغانستان شورای ملی این‌گونه بیان شده‌است:

«شورای ملی جمهوری اسلامی افغانستان به حیث عالی‌ترین ارگان تقنینی مظهر اراده مردم آن است و از قاطبه ملت نمایندگی می‌کند.»

تاریخچه شورای ملی[ویرایش]

تاریخچه شورای ملی به دوره امان‌الله خان بازمی‌گردد که طرح بنیان‌گذاری آن در نظامنامه اساسی حکومت وی گذاشته شد. البته این پارلمان بیشتر جنبه مشورتی داشت. در دوره نادر خان پارلمان به دو مجلس شورای ملی و مجلس عیان تأسیس شد؛ که اولین دوره شورای ملی در تاریخ ۱۸ سنبله ۱۳۱۰ با عضویت ۱۱۱ تن در قصر سلام خانه ارگ آغاز به کار کرد. از آن دوره تا کودتای داوود خان ۱۳ دوره تقنینی دایر گردید که اکثر نمایندگان آن انتصابی بودند تا آنکه با رای مردم انتخاب شوند. پس از کودتای داوود خان او شورای ملی را منحل و در قانون اساسی پارلمانی به نام ملی جرگه که یک مجلس بود را مد نظر گرفت، اما هیچوقت این مجلس کار خود را آغاز نکرد.

بعدها در دوره نجیب الله مجدداً شورای ملی پس از ۱۴ سال آغاز بکار کرد. این مجلس فقط یک دوره ادامه یافت و با سقوط حکومت نجیب و برپایی حکومت مجاهدین و طالبان تا روی کار آمدن نظام جمهوری اسلامی، افغانستان فاقد قوه مقننه (شورای ملی) بود.[۲]

اولین دوره شورای ملی افغانستان در تاریخ ۲۷ قوس/آذر پس از مدت‌ها آغاز به کار کرد.[۳]

سهمیه بندی اعضا[ویرایش]

مجلس نمایندگان[ویرایش]

اعضای مجلس نمایندگان (ولسی جرگه) توسط مردم و از طریق انتخابات آزاد و برای یک دوره پنج ساله انتخاب می‌شود، در فرد می‌تواند بدون محدودیت برای هر تعداد دوره مجلس خود را کاندید کند. اعضای مجلس نمایندگان به تناسب جمعیت هر حوزه تقسیم شده تعداد آنان حداکثر به ۲۵۰ نماینده می‌رسد. حداقل ۲۷٪ از سهمیه کرسی‌های پارلمان به زنان اختصاص داده شده و کوچی‌ها ۱۰ نماینده و سیک‌های افغانستان نیز ۱ نماینده در مجلس نمایندگان دارند.[۴] اعضای پارلمان از طریق انتخابات تک رای غیرقابل انتخاب به پارلمان راه می‌یابند و هر کاندیداهایی که بیشترین آراء را در انتخابات کسب کند به مجلس راه می‌یابند.[۵]

مجلس سنا[ویرایش]

اعضای مجلس سنا ۱۰۲ تن است که تمامی آنان انتصابی می‌باشند. یک سوم اعضای مجلس سنا را شوراهای ولایتی (برای ۴ سال) - یک سوم دیگر را شوراهای ولسوالی (برای ۳ سال) و یک سوم باقی مانده توسط رئیس‌جمهور (برای ۵ سال) انتخاب می‌شود. رئیس‌جمهور باید ۲ تن را به نمایندگی از معیوبین و معلولین، ۲ تن از کوچی‌ها تعیین کند و نیمی از افراد منتصب از طرف رئیس‌جمهور را باید از بین زنان انتخاب شوند.[۶] افراد انتصابی عضویت خود را در شوراهای دیگر از دست می‌دهد و طبق قانون شخص دیگری جایگزین آنان می‌شود.[۷] بدلیل آنکه تاکنون در افغانستان انتخابات شوراهای ولایتی برگزار نشده‌است، شوراهای ولایتی به جای شوراهای ولسوالی نماینده برای مجلس سنا انتخاب می‌کند.[۸]

جدول سهمیه‌بندی[ویرایش]

سهمیه هر ولایت در دو مجلس شورای ملی افغانستان
نام ولایت مجلس نمایندگان سهمیه

زنان

مجلس سنا نام ولایت مجلس نمایندگان سهمیه

زنان

مجلس سنا
اروزگان ۳ ۱ ۲ فاریاب ۹ ۳ ۲
بادغیس ۴ ۱ ۲ فراه ۵ ۱ ۲
بامیان ۴ ۱ ۲ قندوز ۹ ۲ ۲
بدخشان ۹ ۲ ۲ قندهار ۱۱ ۳ ۲
بغلان ۸ ۲ ۲ کابل ۳۳ ۹ ۲
بلخ ۱۱ ۳ ۲ کاپیسا ۴ ۱ ۲
پروان ۵ ۲ ۲ کنر ۴ ۱ ۲
پکتیا ۵ ۱ ۲ لغمان ۴ ۱ ۲
پکتیکا ۴ ۱ ۲ لوگر ۴ ۱ ۲
پنجشیر ۲ ۱ ۲ ننگرهار ۱۴ ۴ ۲
تخار ۹ ۲ ۲ نورستان ۲ ۱ ۲
جوزجان ۵ ۱ ۲ نیمروز ۲ ۱ ۲
خوست ۵ ۱ ۲ میدان وردک ۵ ۲ ۲
دایکندی ۴ ۱ ۲ هرات ۱۷ ۵ ۲
زابل ۳ ۱ ۲ هلمند ۸ ۲ ۲
سرپل ۵ ۱ ۲ کوچی ۱۰ ۳ ۲
سمنگان ۴ ۱ ۲ معلولین ---- --- ۲
غزنی ۱۱ ۳ ۲ سیک ۱ --- ---
غور ۶ ۲ ۲
منابع:[۹][۱۰]


ساختار اداری شورای ملی[ویرایش]

هیئت اداری[ویرایش]

طبق ماده ۸۷ قانون اساسی افغانستان هر دو مجلس یک عضو خود را به عنوان رئیس، دو عضو دیگر را به عنوان نایب اول و دوم رئیس و دو عضو دیگر را به عنوان منشی و نایب منشی برای یک دوره یکساله انتخاب می‌کند.[۱۱]

کمیسیون‌ها[ویرایش]

کمیسیون‌های دائمی[ویرایش]

طبق ماده ۸۸ قانون اساسی افغانستان هر دو مجلس بر طبق اصول داخلی دارای کمیسیون‌های دائمی می‌باشد.[۱۲]

کمیسیون‌های خاص[ویرایش]

طبق ماده ۸۹ قانون اساسی، مجلس نمایندگان به پیشنهاد یک سوم اعضا، کمیسیون مخصوصی جهت بررسی و مطالعه حکومت تشکیل دهد.[۱۳]

دارالانشاء[ویرایش]

هر دو مجلس دارای یک دارالانشاء می‌باشد که وظیفه حمل و نقل، تنظیم ارتباطات، کتابخانه، برنامه کاری جلسات و ترتیب اسناد و لوازم کاری را بر عهده دارد.[۲]

وظایف شورای ملی[ویرایش]

در ماده ۹۰ قانون اساسی افغانستان، شورای ملی شش وظیفه دارد:[۱][۳][۱۴]

  1. تصویب، تعدیل یا لغو قوانین یا فرامین تقنینی.
  2. تصویب برنامه‌های توسعه‌ای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و تکنولوژیکی.
  3. تصویب بودجهٔ دولتی و اجازه اخذ یا اعطای قرضه.
  4. ایجاد واحدهای اداری، تعدیل یا الغای آن.
  5. تصدیق معاهدات و میثاقهای بین‌المللی یا فسخ الحاق افغانستان به آن.
  6. سایر صلاحیتهای مندرج این قانون اساسی.

وظایف خاص مجلس نمایندگان:[۱][۳][۱۵]

  1. اتخاذ تصمیم در مورد استیضاح از هر یک از وزرا.
  2. اتخاذ تصمیم راجع به برنامه‌های توسعه‌ای و بودجهٔ دولتی.
  3. تأیید یا رد مقرری‌ها مطابق به احکام قانون اساسی.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ «خانه ملت: معرفی مختصر شورای ملی افغانستان». حقوق‌دانان. ۲۰ آبان ۱۳۹۰.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «پیشینه پارلمان در افغانستان». وب سایت رسمی پارلمان افغانستان.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ایوب آروین (۲۲ دی ۱۳۸۸). «شورای ملی افغانستان اختیارات و ساختار». بی‌بی‌سی فارسی.
  4. ماده هشتادم قانون اساسی افغانستان (PDF). صص. صفحه ۴۲.
  5. «نکاتی‌که باید درباره نظام انتخاباتی افغانستان بدانید» (به انگلیسی). BBC News فارسی. ۲۰۱۸-۱۰-۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۰-۳۰.
  6. ماده هشتاد و چهارم قانون اساسی افغانستان (PDF). صص. صفحه ۴۳.
  7. «حکومت سیزده ساله کرزی». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۰-۲۸.
  8. "ساختار دولت جمهوری اسلامی افغانستان | Pajhwok Election site". elections.pajhwok.com (به dr). Retrieved 2018-10-28.
  9. «سهمیه کرسی‌های ۳۴ ولایت در انتخابات پارلمانی». شبکه اطلاع‌رسانی افغانستان. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۳-۲۱.
  10. «نکاتی‌که باید دربارهٔ نظام انتخاباتی افغانستان بدانید». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۰۱۸-۱۰-۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۳-۲۱.
  11. قانون اساسی افغانستان. صص. ماده هشتاد و هفتم.
  12. قانون اساسی. صص. ماده هشتاد و هشتم.
  13. قانون اساسی. صص. ماده هشتاد و نهم.
  14. قانون اساسی افغانستان. صص. ماده نودم.
  15. قانون اساسی. صص. ماده نود و یکم.