آرتور دو گوبینو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
آرتور دو گوبینو
Arthur de Gobineau.jpg
زادهٔ۱۴ ژوئیهٔ ۱۸۱۶
شهر ویل‌داوری در فرانسه
درگذشت۱۳ اکتبر ۱۸۸۲ (۶۶ سال)
تورین
ملیت فرانسه
پیشهنویسنده

کنت آرتور دو گوبینو (به فرانسوی: Joseph Arthur de Gobineau) ‏ (۱۸۱۶–۱۸۸۲) نویسنده، خاورشناس، شاعر، تاریخ‌نگار، پژوهشگر و سیاستمدار فرانسوی بود.

ریشهٔ نظریه‌های نژادگرایانه را در دوران نوین به او پیوند می‌دهند. با این که در زمان زندگیش جز در نزد اندکی از روشنفکران و هنرمندان مانند واگنر _که دوست او بود_ شناخته نشد، ولی پس از مرگ اندیشه‌های او هوادارانی یافت و باورش دربارهٔ نابرابری نژادها به ویژه در آلمان رویکرد بسیاری یافت و او را به آوازه جهانی رساند.

زندگی‌نامه[ویرایش]

گوبینو در شهر ویل‌داوری از شهرهای فرانسه به دنیا آمد. پدرش از یک خاندان اصیل بوردو بود. مادرش در کودکی گوبینو به سوئیس رفت و پسرش را به مدرسهٔ بی‌ین فرستاد در این مدرسه بود که مقدمات زبان‌های شرقی را فراگرفت. بعد از مدتی به علت اخراج پدرش از ارتش فرانسه به شهر لوریان رفت و در این شهر به تاریخ و ادبیات علاقه پیدا کرد. استادش دربارهٔ او گفته بود: هرگز کسی را ندیده‌ام که در عین هوشمندی این همه ساده‌دل باشد. از همان دوران مسحور زیبایی‌های مشرق‌زمین گشت و در نوزده‌سالگی به پاریس رفت. در پاریس به کارهای اداری و روزنامه‌نگاری مشغول گشت و اولین منظومهٔ خود را با نام دلفزا را که همهٔ بازیگران آن ایرانی بودند، به رشتهٔ تحریر درآورد و در آن کمی از تأثرات و عواطف خود را بیان کرد. در سال ۱۸۴۹ توکویل وزیر امور خارجه فرانسه او را رئیس دفتر خود کرد و راه را برای سفرهای گوبینو به مشرق‌زمین هموار کرد.

سفر به ایران[ویرایش]

گوبینو در سال ۱۸۵۵ به همراه همسر و دخترش از طریق بندر بوشهر به ایران آمد و از طرف دربار استقبال باشکوهی از او به عمل آمد. در طول اقامت خود در ایران به زبان فارسی مسلط شد و به کارهایی از قبیل سکه‌شناسی و مطالعهٔ تاریخ و فلسفه و ترجمهٔ متون فارسی به فرانسه مشغول گشت. . گوبینو در طول زندگی پرماجرای خود در سال ۱۸۵۸ بار دیگر به فرانسه بازگشت و به آمریکا رفت و بعد از مدتی بار دیگر در مقام سفیر فرانسه به تهران اعزام شد و تا سال ۱۸۶۳ در این مقام باقی ماند. سال‌های آخر عمر او در سفر به سرزمین‌های اروپایی مخصوصاً آلمان و ایتالیا سپری شد و در اواخر عمر هم در پاریس زیست و در شهر تورین درگذشت.

آثار[ویرایش]

از آثار او می‌توان به کتاب‌های زیر اشاره کرد.

  • زندانی خوش‌بخت (۱۸۴۶)
  • مادموازل ایرنوا (۱۸۴۸)
  • صومعهٔ تیفن (۱۸۴۹)
  • جستار درباره نابرابری نژادهای انسانی(۱۸۵۳)
  • سه سال در آسیا (۱۸۵۹) (توسط ذبیح‌الله منصوری به فارسی ترجمه شده‌است)
  • ادیان و فلسفه‌های آسیای مرکزی (۱۸۶۵)
  • افسانه‌های آسیایی
  • رنسانس امادیس (۱۸۷۶)
  • نامه نگاری تاریخ ایرانیان
  • لیلا خانم
  • جنگ ترکمن‌ها (۱۸۷۶)
  • ایران از نگاه گوبینو، ترجمه ناصح ناطق، تهران، بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، ۱۳۶۴ (این کتاب یکی از آثار نژادگرایانهٔ گوبینو است که در آن برتری برخی نژادها مطرح می‌شود).

سه سال در آسیا[ویرایش]

سه سال در آسیا (عنوانِ فرانسه: Troi ans en Asie) گزارش سفری‌ست که کنت دو گوبینو در میان سالهای ۱۸۵۵ تا ۱۸۵۸ به خاورمیانه و ایران به عنوان فرستادهٔ وزارت خارجهٔ فرانسه انجام داده‌است. شایانِ ذکر است که این سفرنامه جزء آثار کمتر خوانده شدهٔ این رئیس دفتر سابق الکسی دو توکویل محسوب شده و آن را در دو بخش کلّی تألیف کرده. بخش نخست حاویِ ۱۱ فصل در شرحِ ماوقعِ سفر از مالت، مصر و مکه تا بوشهر، اصفهان و تهران و بخش دوم در ۷ فصل شاملِ نظرات اجتماعی، سیاسی، دینی و تاریخی او دربارهٔ ایران است. این اثر با ترجمهٔ عبدالرضا هوشنگ مهدوی در سال ۱۳۸۳ توسّط نشر قطره چاپ شده‌است.[۱]

بخش یکم

  1. مالت - اسکندریه
  2. قاهره - سوئز
  3. کشتی ویکتوریا
  4. جدّه
  5. عدن
  6. مسقط
  7. بوشهر
  8. بوشهر - شیراز
  9. شیراز - اصفهان
  10. اصفهان
  11. اصفهان - طهران

بخش دوم

  1. ملت
  2. مذهب
  3. صوفیان، اهل حق، زرتشتیان
  4. وضع مردم
  5. ویژگیهای اخلاقی و روابطِ اجتماعی
  6. نتایج احتمالیِ روابط اروپا و آسیا
  7. بازگشت

منابع[ویرایش]

  1. گوبینو، ژوزف آرتور: سه سال در آسیا، سفرنامهٔ کنت دوگوبینو (۱۸۵۵–۱۸۵۸)، ترجمهٔ عبدالرضا هوشنگ مهدوی. تهران: نشر قطره، ۱۳۸۳.
  • فرهنگ سیاسی، نوشتهٔ داریوش آشوری
  • دائرةالمعارف مصاحب ذیل گوبینو کنت
  • "GOBINEAU, Joseph Arthur de". 2012.

پیوند به بیرون[ویرایش]