کامران میرزا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کامران میرزا در میان‌سالی
جنبش مشروطه
Constitutional forces in Tabriz.jpg
عده‌ای از اعضای گروه فوج نجات تبریز.
سال ۱۹۰۹ میلادی.
شاهان قاجار
نام

دورهٔ پادشاهی

آقامحمد خان

فتحعلی شاه
محمدشاه
ناصرالدین شاه
مظفرالدین شاه
محمدعلی شاه

احمدشاه

۱۱۷۵–۱۱۶۱
۱۲۱۳–۱۱۷۶
۱۲۲۶–۱۲۱۳
۱۲۷۵–۱۲۲۶
۱۲۸۵–۱۲۷۵
۱۲۸۸–۱۲۸۵

۱۳۰۴–۱۲۸۸

کامران میرزا (۱۲۳۵-۱۳۰۷) ملقب به نایب‌السلطنه شاهزاده قاجار و فرزند سوم ناصرالدین شاه و برادر مسعود میرزا ظل‌السلطان و مظفرالدین شاه بود.

زندگی[ویرایش]

کامران میرزا در ۱۹ ذی‌القعده ۱۲۷۲ قمری (۱۲۳۵ خورشیدی) در تهران متولد شد. مادرش منیرالسلطنه دختر معمارباشی دربار بود. با اینکه مورد علاقه پدرش بود، ولی به سبب زاده شدن از مادری غیر قاجار به ولیعهدی نرسید.[۱]

در سنّ شش سالگی در ۱۲۴۱ به پیشکاری پاشاخان امین‌الملک به حکومت تهران منصوب شد. در ۱۲۴۶ و پیش از سفر ناصرالدین شاه به خراسان ملقب به نایب‌السلطنه شد و در سال ۱۲۶۵ عنوان امیر کبیر، بالاترین عنوان نظامی قاجار را دریافت کرد.

کامران میرزا در جوانی

او بار دوم از ۱۲۵۳ تا ۱۲۵۴ به حکومت تهران، از ۱۲۵۶ تا ۱۲۶۴ حکومت مازندران، قزوین و گیلان و سه بار در بین سالهای ۱۲۴۷-۱۲۵۱، ۱۲۶۳ و ۱۲۷۴ به وزارت جنگ منصوب شد. در سراسر سلطنت ناصرالدین شاه، بین کامران میرزا و میرزا علی اصغر خان امین‌السلطان اختلاف بود. بعضی توطئه قتل ناصرالدین شاه را پیامد این درگیری‌ها می‌دانند.[۲] میرزا رضا کرمانی در اعتراف‌های خود گفته بود که دلیل قتل ناصرالدین شاه، ظلم و ستم ماموران کامران میرزا به او بوده‌است.[۳]

پس از قتل ناصرالدین شاه، قدرت کامران میرزا محدود شد. دختر او، ملکه جهان، با محمدعلی میرزا ولیعهد مظفرالدین شاه، ازدواج کرد. در طول انقلاب مشروطه، نایب‌السلطنه از مشروطه‌طلبان حمایت کرد. در ۱۲۸۶ برای بار چهارم وزیر جنگ شد. در دورهٔ استبداد صغیر برای مدت ۳ روز نخست‌وزیر ایران شد ولی به‌زودی کنار گذاشته شد و ابوالقاسم ناصرالملک که خارج از کشور بود به عنوان نخست‌وزیر برگزیده شد و موقتاً جواد سعدالدوله کفالت نخست‌وزیری را بر عهده گرفت. ناصرالملک قبول مسئولیت نکرد و سعدالدوله به نخست‌وزیری رسید. در سلطنت نوهٔ خود سلطان احمد شاه در بین سال‌های ۱۲۹۶ تا ۱۲۹۷ به حکومت خراسان رفت.

کامران میرزا در سال ۱۳۰۷ خورشیدی در سن ۷۲ سالگی بر اثر ابتلا به نقرس در تهران در گذشت. آرامگاه او در قم و در جوار حرم حضرت معصومه است.[۴] او علاوه بر زبان‌های فارسی و عربی، زبان فرانسه را پیش ژول ریشار، معلم فرانسه دارالفنون آموخته بود و به خوبی تکلم می‌کرد. همچنین به سبب گفتگو با افسران اطریشی که در تهران زندگی می‌کردند، به زبان آلمانی نیز تسلط داشت.[۴]کامرانیه و فیشر آباد باغ‌های ییلاقی کامران میرزا در شمال تهران و امیریه و منیریه باغ‌های قشلاقی‌اش در مرکز تهران بودند که اکنون تبدیل به محلاتی به همین نام‌ها شده‌اند.[۴]

فرزندان[ویرایش]

کامران میرزا از ازدواج خود با سرورالدوله دختر حسام السلطنه (پسر عباس میرزا)، صاحب سه دختر و یک پسر شد. از آن میان دوتن، معصومه و قمرالملوک، در سنین جوانی درگذشتند. دختر سوم ملکه جهان با محمدعلی شاه ازدواج کرد و مادر احمد شاه شد؛ و تنها فرزند پسر فتحعلی میرزا، که بسیار مورد محبت پدر بود، در سن پنج سالگی درگذشت. بعد از فوت او، کامران میرزا به امید یافتن فرزند پسر، همسران دیگر گرفت که از آنان صاحب نه دختر و ده پسر شد. نوادگان او، نام خانوادگی کامرانی بر خود گذاشتند.

کامرانیه[ویرایش]

نام محله کامرانیه از نام کامران میرزا گرفته شده که باغ و عمارتش در آن محله بود.[۵]

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

مناصب و مشاغل[ویرایش]


وزیر[ویرایش]

وزارت جنگ ایران (دوره قاجار)[ویرایش]

( از ۱۲۹۷ه.ق. تا ۱۳۱۳ه.ق. )

سه بار به وزارت جنگ منصوب شد. کامران میرزا از قدرتش به عنوان وزیر جنگ برای کسب مداخل و رقابت با صدراعظم استفاده می کرد.

حاکم[ویرایش]

شهر تهران[ویرایش]

( از ۱۲۵۳ه.ش. تا ۱۲۵۴ه.ش. )

روابط خانوادگی[ویرایش]


نام پدر[ویرایش]

ناصر الدین شاه قاجار[ویرایش]

کامران میرزا فرزند سوم ناصرالدین شاه بود.

نام دختر[ویرایش]

ملکه جهان[ویرایش]

نام مادر[ویرایش]

منیر السلطنه[ویرایش]

نام برادر[ویرایش]

مسعود میرزا ظل السلطان[ویرایش]

نام پدربزرگ[ویرایش]

محمد شاه قاجار[ویرایش]

محمد تقی خان معمارباشی[ویرایش]

نوه دختری.

نام نوه[ویرایش]

محمد حسن میرزا قاجار[ویرایش]

پدر بزرگ مادری.

دارای رابطه خانوادگی با[ویرایش]

محمدولی خان آصف السلطنه[ویرایش]

محمدولی خان داماد کامران میرزاست.

ابوالفتح میرزا مویدالدوله[ویرایش]

( از ۱۲۸۶ه.ق. )

در 1286ق كامران ميرزا، خواهر ابوالفتح میرزا را به زني گرفت.

محمد ابراهیم خان وزیرنظام[ویرایش]

ابراهیم خان وزیرنظام دایی کامران میرزا بود.

سلطان مراد میرزا حسام السلطنه[ویرایش]

کامران میرزا با سرورالدوله دختر حسام السلطنه (عموی پدرش) ازدواج کرد.

محمد علی شاه قاجار[ویرایش]

محمدعلی شاه با دخترعمویش کامران میرزا ازدواج کرد.

سایر موارد[ویرایش]


شاهزاده[ویرایش]

حکومت قاجار[ویرایش]

[۱]برگرفته از سایت بانک اطلاعات رجال

پانویس[ویرایش]

  1. امانت، عباس. صص.۵۲۴-۵۲۶
  2. اتحادیه (نظام مافی)، منصوره. صص. ۵۹-۶۳
  3. امانت، عباس. ص.۵۷۳
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ معیری، دوستعلی. ص.۵۴
  5. سایت فرهنگسرا

منابع[ویرایش]