باقرخان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
باقر خان

باقر خان
زادروز ۱۲۴۰
تبریز،Flag of Iran
درگذشت آبان ۱۲۹۵
قصر شيرين، Flag of Iran
آرامگاه مزارستان طوبی تبریز
ملیت Flag of Iran ایران
لقب سالار ملی
مذهب شیعه
گفتاورد ویکی‌گفتاورد

باقر خان، مشهور به سالار ملّی، جز قهرمانان ملی ایران ، و از مبارزان جنبش مشروطه است. او، فرزند حاج رضا بنا، در سال ۱۲۴۰ شمسی در محله خیابان تبریز زاده شد.[۱] شغل وی بنّائی بود ولی در جریان مشروطیت به مجاهدین پیوست. ریاست مجاهدین محله خیابان تبریز را[۲] بعهده داشت. پس از به توپ بستن مجلس، به دستور انجمن ایالتی همراه با ستارخان به جنگ مسلحانه با قشون دولتی که تبریز را در محاصره داشت، پرداخت. همزمان با او، ستارخان در محله امیرخیز، محله دیگر تبریز، با دولتیان جنگ می‌کرد. در اثر همکاری او با ستّارخان کار مشروطه‌طلبان پیشرفت کرده و تبریز از محاصره درآمد. پس از پیروزی مجاهدین، مجلس شورای ملی باقرخان را به لقب سالار ملی ملقب ساخت، و از او تقدیر نمود.

فرجام رهبران مشروطیت[ویرایش]

چنانکه در تاریخ مشروطیت منعکس است، در اثر مجاهدت ستّارخان و باقرخان مشروطیّت استقرار یافت اما دیری نگذشت که تبریز به دست قشون روس افتاد. سالار ملی و سردار ملی در تبریز نمانده و به تهران حرکت کردند و استقبال کم نظیری از این دو مجاهد شجاع از طرف دولت مشروطه به عمل آمد.

از راست به چپ:ستارخان[نیازمند منبع]، سیف‌الله بهاری، باقرخان[نیازمند منبع]

باقرخان در تهران منزوی می‌زیست تا قضیه مهاجرت پیش آمد. وی همراه مهاجرین حرکت نمود و شبی در نزدیکی قصر شیرین عده‌ای از کردها به او و همراهانش حمله کرده و او را بقتل رساندند. مرگ باقرخان به همراه هجده نفر از یاران و همراهانش در محرم ۱۳۳۵ قمری آبان ۱۲۹۵ خورشیدی به دست یکی از اشرار معروف کردهای قصرشیرین به نام محمد امین طالبانی به قصد تصاحب اسب و وسائل مهمانان خود، صورت گرفت.

باقرخان بر خلاف ستارخان که شیخی بود از متشرعه، از علمای مخالف مشروطیت که از متشرعه جانبداری می‌کرد و به آنها احترام می‌گذاشت. او با ستارخان رقابت داشت و می‌گفت: مرد آن نیست که در امیرخیز جنگ کند. مرد منم که در ساری‌داغ با قشون دولتی جنگ کرده‌ام[۳].

دمکراتهای آذربایجان که نهضت خود را در دنباله نهضت مشروطیت و مکمل آن، و خود را وارث سنن مجاهدین آن دوره می‌دانستند، مجسمه باقر خان را در میدان شهرداری تبریز نصب کردند. در ۲۴ آذر ماه ۱۳۲۵ پس از سقوط پیشه‌وری مردم تحت تأثیر احساسات، آن مجسمه را که اثر دمکرات‌ها بود برانداختند. از این رخداد مشخص می‌شود که نهضت پیشه‌وری تا چه اندازه به زیان مشروطیت و آزادی و مفاهیمی از این دست بوده است.[۴]

مقبره باقرخان در مزارستان طوبی - تبریز

داماد باقر خان سرتیپ هاشمی یکی از فرمانده قوای دولتی و مأمور آذربایجان بود که در طی جنگی مختصر، قوای دمکرات‌ها را در قافلانکوه مغلوب کرد و در میدان جنگ به درجه سرتیپی نایل آمد.

خاندان باقرخان[ویرایش]

از صادق خان که پسر ارشد باقرخان است، هم اکنون نتیجه‌ای بنام بامداد فرزند بابک باقی‌مانده که در تهران زندگی می‌کند[نیازمند منبع]. باقر خان چهار پسر داشت به اسامی صادق خان، حسن خان، حسین خان و ( میرزا ) ابراهیم خان زوج بلقیس صفوی، دختر سید مهدی صفوی که یکی از خدمتگزاران بارگاه امام حسین در کربلا بود[۵]. تنها پسر صادق خان با نام محمد باقر هم اکنون در قید حیات است و در رامسر زندگی می کند و دارای دو پسر به نام‌های سهام‌الدین و بابک است. از بابک باقرخان هم اکنون پسری به نام بامداد باقرخان در قید حیات است که کوچکترین باقرخان‌ها هم بشمار می‌آید.[نیازمند منبع]

یادبود[ویرایش]

فیلم سینمایی ستارخان درباره جنبش مشروطه و به کارگردانی علی حاتمی و بازیگری عنایت بخشی در نقش باقرخان در سال ۱۳۵۱ ساخته شد.[۶]

به پاس کوشش‌های باقرخان در جنبش مشروطه، پس از انقلاب ۱۳۵۷ خیابانی در غرب تهران به نام او نامگذاری شد. همچنین تندیس‌ها و بناهای یادبود دیگری نیز در تهران و دیگر شهرهای ایران به یاد او بر پا شده است.[۷][۸]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. مشاهیر آذربایجان(جلد دوم) صمد سردارنیا، انتشارات شایسته، صفحه ۲۶
  2. خیابان یکی از محلات قدیمی تبریز است مشتمل بر بخش‌های واقع در جنوب رودخانه آجی‌چای در شرق تا جنوب شرقی شهر.
  3. علی‌رغم این سخن، این دو بزرگوار دو بازوی قوی و شکست ناپذیر انقلاب مشروطیت بودند
  4. مجتهدی، مهدی. رجال آذربایجان به کوشش غلامرضا طباطبائی مجد.چاپ اول انتشارات زرین صفحه ۷۸
  5. پدر سرهنگ سید احمد صفوی. سید قاسم صفوی. سید حسین صفوی.
  6. «فیلم ستارخان». تارنمای بانک جامع اطلاعات سینمای ایران. بازبینی‌شده در ۲۲ مهر ۱۳۹۲. 
  7. «پرده برداری از مجسمه باقر خان». تارنمای خبرخودرو، ۱۴ امرداد ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در ۲۲ مهر ۱۳۹۲. 
  8. «باقرخان با مختصات آنتروپومتری». تارنمای همشهری آنلاین، ۱۴ امرداد ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در ۲۲ مهر ۱۳۹۲. 

پیوند به بیرون[ویرایش]