میرزا حسین واعظ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
میرزا حسین واعظ تبریزی
HoseinVaez.jpg
درگذشت ۵ اسفند ۱۳۳۴
تبریز
آرامگاه گورستان امامیه
محل زندگی تبریز
ملیت ایرانی
تابعیت ایران
پیشه واعظ
شناخته‌شده برای مبارز راه مشروطه
جنبش جنبش مشروطه
دین اسلام
منصب نایب رئیس انجمن تبریز
خویشاوندان حسن رشدیه، عبدالله واعظ


میرزا حسین واعظ تبریزی خطیب و مشروطه خواه تبریزی و نایب رئیس انجمن تبریز بود. سخنرانی‌های وی نقش عمده‌ای در تشویق و تجهیز مردم تبریز در جریان مشروطیت ایفا نمود. وی خاله‌زاده سید حسن رشدیه بود.

آغاز مشروطیت[ویرایش]

در ابتدای کار به وعظ و سخنرانی‌های مذهبی می‌پرداخت ولی بعد از بازگشت از سفر به قفقاز و آشنایی با زندگی قانونی و مدنی آنجا، انتقاد از عدم آزادی‌های سیاسی و مدنی را سرلوحه سخنرانی‌های خود قرار داد.[۱]

بعد از صدور فرمان مشروطیت توسط مظفرالدین شاه وی و تنی چند از مشروطه طلبان و آزادیخواهان تبریز انجمن تبریز را بنیان نهادند و او بتدریج به یکی از اعضاء اصلی انجمن تبدیل گردید و در دوره استبداد صغیر نایب رئیس انجمن بود. در اوائل حمله قوای استبداد و محاصره تبریز توسط قوای عین الدوله و صمد شجاع‌الدوله، او نماینده انجمن برای مذاکره با متجاوزین بود.[۲]

اشغال تبریز[ویرایش]

پس از اشغال تبریز و تسلط صمد شجاع‌الدوله و کشتار مشروطه طلبان، میرزا حسین مخفی گردید. مدت ۶ ماه در منزلی در تبریز مخفی شده بود سپس توسط اطرافیان از صمد خان تأمین خواست تا از تبریز مهاجرت کند ولی در حین خروج از تبریز دستگیر و به صمد خان تحویل داده شد ولی فعالیت آزادیخواهان در تهران و مذاکرات با سفیر تزار، او را از مرگ نجات داد.[۳]

دوره پیشه‌وری[ویرایش]

در انتخابات دوره ۱۴ مجلس وی نایب رئیس انجمن انتخابات بود و با سید جعفر پیشه‌وری مخالفت کرد و علیه او سخنرانی نمود ولی پس از روی کار آمدن پیشه‌وری در تبریز نتوانست بماند و به تهران رفت و در صدر جمعیت نجات آذربایجان قرار گرفت. پیشه‌وری او را «دشمن خلق» می‌نامید.[۲]

در آبان ۱۳۲۴ بهمراه عده‌ای از آذربایجانی‌های مقیم مرکز در مجلس متحصن شدند و او سخنرانی مفصلی نمود، در فرازی از سخنرانی خود گفته بود:

... ما آمده‌ایم بگوئیم که در سرتاسر آذربایجان یک نفر آذربایجانی پیدا نخواهد شد علیه استقلال کشور آباء و اجدادی خود قیام نماید. این نغمه‌های شوم از حلقوم آذربایجانی نیست. آنها مشتی خیانت پیشه و بیگانه‌پرست هستند که قلب آذربایجانی را جریحه دار ساخته‌اند...[۴]


میرزا حسین در ۵ اسفند ۱۳۳۴ فوت نمود و در قبرستان امامیه تبریز دفن گردید. عبدالله واعظ فرزند وی بود.

منابع[ویرایش]

  1. مجتهدی، مهدی. رجال آذربایجان در عصر مشروطیت. تهران: زرین، ۱۳۷۷. ۲۷۷. شابک ‎۹۶۴–۴۰۷-۱۴۵-x. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ امیرخیزی، اسماعیل. قیام آذربایجان و ستارخان. تهران: انتشارات آیدین، ۱۳۸۸. ۲۴۲–۲۴۳. شابک ‎۹۷۸–۹۶۴-۵۵۹۲–۵۷-۶. 
  3. روزنامه ایران (تهران)، ش. ۶۲۹ (۲۱ فروردین ۱۳۷۶). 
  4. خانبابا، بیانی. غائله آذربایجان. ص ۳۲۹–۳۳۰.