حسن جهان خانم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
حُسن جهان خانم
لقب(ها) شاهزادهقاجاری
درگذشت ۱۲۷۸ (قمری)
همسر خسرو خان اردلان
پدر فتحعلی شاه قاجار
مادر سنبل باجی

حُسن جهان خانم شاهزاده قاجار و دختر فتحعلی شاه قاجار بود. او چندبار مستقلا حکومت کردستان را برعهده داشت و از معدود زنانی بود که در دوره قاجار به مسند حکومت رسیدند.[۱]

حسن جهان خانم دختر بیست و یکم فتحعلی شاه و مادرش سنبل باجی از زنان محبوب و محترم فتحعلی شاه بود. او در سال ۱۲۳۲ هجری قمری به ازدواج خسرو خان اردلان درآمد. این ازدواج به درخواست امان الله خان اردلان، پدر خسرو خان، صورت می گرفت که در نظر داشت با ایجاد بستگی مخصوص به خاندان سلطنتی، دست دشمنانش را از حکومت کردستان کوتاه کند. چهار سال بعد خسرو خان با دختردایی خود ماه شرف خانم ازدواج کرد.[۱]

پس از درگذشت خسرو خان در سال ۱۲۵۰، پسر ارشدش رضاقلی خان (از حسن جهان خانم) به حکومت رسید و چون ده سال بیشتر نداشت، مادرش امور حکومت را در دست گرفت. حسن جهان خانم در حدود ده سال حکومت کردستان را در دست داشت. او سرانجام در زمان سلطنت ناصرالدین شاه قاجار در سال ۱۲۷۸ درگذشت.[۱]

حسن جهان خانم شاعر بود و والیه تخلص می‌کرد. دیوانی از او برجای مانده‌است.[۱] ابیات زیر نمونه‌ای از اشعار اوست:

بخشی از یک غزل:

دوش به میخانه داد، مژده غیبم سروشمنتظر فیض باش، غم مخور و می بنوش
پرتو حق آشکار از رخ زیبای دوستدیده بر آن جلوه دوز، چشم ز عالم بپوش
آیه رحمت ببین، جلوه یزدان نگریار درآمد به ناز، خیز و برآور خروش

یک رباعی:

به کوی دلبر آسایش نخواهد مردم عاقلخطرناک است این وادی، بلاخیز است این منزل
هوای وصل و سودای دو زلفت بر سر جانمزهی اندیشه باطل، زهی سودای بی حاصل

در اندوه ازدواج دوم خسرو خان سرود:[۱]

واليه يار به اغيار چويار است و نديمرو بسوز از غم و با داغ دل خويش بساز

منابع[ویرایش]