عبدالمجید عین‌الدوله

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
عبدالمجید میرزا عین‌الدوله (اتابک)[پانویس ۱]
Ein-oddole.jpg
عین‌الدوله
رئیس‌الوزرای ایران (نخست‌وزیر ایران)
مشغول به کار
۱۰ اردیبهشت ۱۲۹۴ ه‍.خ – ۱۱ تیر ۱۲۹۴ ه‍.خ
در زمانِ احمد شاه قاجار
پس از حسن مشیرالدوله
پیش از حسن مستوفی‌الممالک
مشغول به کار
۲۸ آبان ۱۲۹۶ ه‍.خ – ۲۶ دی ۱۲۹۶ ه‍.خ
در زمانِ احمد شاه قاجار
پس از محمدعلی علاءالسلطنه
پیش از حسن مستوفی‌الممالک
وزیر اعظم/صدراعظم ایران
مشغول به کار
۵ ذیقعدهٔ ۱۳۲۱ ه‍.ق[پانویس ۲] – ۷ جمادی‌الثانی ۱۳۲۴ ه‍.ق
در زمانِ مظفرالدین شاه قاجار
پس از علی‌اصغر اتابک
پیش از نصرالله مشیرالدوله
اطلاعات شخص
زاده شاهزاده عبدالمجید میرزا
۱۲۲۴ خورشیدی
تهران،
درگذشت ۱۰ آبان ۱۳۰۶
تهران،
ملیت  ایران
همسر(ان) اشرف‌الملوک فخرالسلطنه
خویشاوندان سلطان احمد میرزا عضدالدوله (پدر)
فتح‌علی‌شاه (پدر بزرگ)
فرزندان سلطان عبدالحمید میرزا
شغل سیاستمدار
مذهب اسلام
لقب(ها) عین‌الدوله

شاهزاده عبدالمجید میرزا معروف به عین‌الدوله، صدراعظم دورهٔ مظفرالدین‌شاه و از مخالفان سرسخت مشروطیت ایران بود.

زندگی‌نامه[ویرایش]

او پسر سلطان احمد میرزا عضدالدوله و نوهٔ فتح‌علی‌شاه بود. در سال ۱۲۲۴ ش در شهر تهران زاده شد. ناصرالدین‌شاه او را به تبریز نزد ولی‌عهدش مظفرالدین میرزا فرستاد و عبدالمجید میرزا در آن جا مورد توجه واقع شد تا این که ولی‌عهد دخترش فخرالسلطنه را به عقد او درآورد[نیازمند منبع] و بعد پیشکار ولی‌عهد شد. در ۱۳۱۰ ق به او لقب عین‌الدوله دادند.

پس از کشته شدن ناصرالدین‌شاه و پادشاهی مظفرالدین‌شاه، عین‌الدوله حاکم تهران و سپس وزیر داخله شد. در ۱۲۸۲جلالی صدراعظم شد.

با اعتراض علما و تجار که از روش استبدادی او به تنگ آمده بودند در سال ۱۲۸۴ معزول شد و میرزا نصرالله‌خان مشیرالدوله به جای او صدراعظم شد. وی پس از آن مدتی در خراسان در املاک خود اقامت کرد.

وی که صدراعظم مقتدر زمان استبداد بود و در دوران مشروطه دشمن درجه یک آن محسوب می‌شد، عین‌الدوله که نابودی خود را در پیروزی مشروطه‌خواهان می‌دید، اگرچه بعد از بازگشت علما به دیدار سیدین سندین طباطبایی و بهبهانی رفت و اظهار فروتنی کرد، حتی احمدخان علاءالدوله را از حکومت تهران برکنار کرد، اما مدتی بعد بار دیگر به آزار میلیون پرداخت و بر سختگیری خود افزود و در صدد برآمد که به زور سرنیزه از اجتماعات مردم جلوگیری کند.

پس از مرگ مظفرالدین‌شاه و در جریان جنبش مشروطه محمدعلی شاه او را برای سرکوب قیام تبریز مأمور کرد ولی موفقیتی نیافت.

بعد از قتل امین السلطان و انتخاب شدن برادرش احتشام السلطنه به ریاست مجلس، علاءالدوله به همراه عده‌ای از درباریان از ترس جان اقدام به تشکیل انجمنی به نام انجمن خدمت کردند و باتشکیل جلساتی ضمن هواداری از مشروطه نامه‌ها و عریضه‌هائی به محمدعلی شاه نوشتند و او را به جانبداری از مجلس و مشروطه فراخواندند.

پس از فتح تهران و خلع محمدعلی میرزا از پادشاهی، عین الدوله به ملاقات سردار اسعد بختیاری و محمدولی خان تنکابنی رفت و خود را در اختیار آن دو قرار داد تا هر عقوبتی را که صلاح بدانند، در موردش اجرا کنند، اما دو سردار فاتح مقدم او را گرامی داشتند و از او خواستند که به منزل خود بازگردد. عین‌الدوله برای کمک به دولت ملی، املاک خود را در قراچه‌داغ به دولت واگذارد و افزون بر آن یکصد هزار تومان نیز پول نقد به سران حکومت پرداخت. سران فاتح نیز در مقابل به وی قول ولایت فارس را دادند؛ ولی پس از افتتاح مجلس و با اعتراض سیدحسن تقی‌زاده موضوع منتفی شد.

عین‌الدوله در دورهٔ پادشاهی احمدشاه دو بار در سال‌های ۱۲۹۴ و ۱۲۹۶ برای مدت کوتاهی رئیس‌الوزرای ایران شد.

وی چند بار به حکومت آذربایجان گماشته شد که یک بار از سوی محمدعلی شاه در زمان استبداد صغیر و یک بار از سوی آزادی‌خواهان پس از استبداد صغیر بود.

علی رغم عملکرد وی در زمان مشروطه و سنگ اندازی‌های وی، عین الدوله در دوران قحطی در ایران از کمک به مردم ستمدیده خودداری نکرد و بسیاری از املاک خود را در راستای کمک به مردم در گرو تاجران و بازاریان قرار داد[نیازمند منبع].

عین الدوله همچنین هیچ وقت به سفارت روس یا انگلیس پناهنده نشد و همواره از بیگانگان دوری می‌جست.

خانواده[ویرایش]

عین الدوله اشرف‌الملوک فخرالسلطنه دختر نخست مظفرالدین‌شاه را به زنی گرفت.[۱] پسری به نام سلطان عبدالحمید میرزا که مظفرالدین‌شاه او را «شمس‌الملک» لقب داد، تنها حاصل این ازدواج بود.[۲]

باغ و عمارت عین الدوله[ویرایش]

عین الدوله باغ و عمارتی در مبارک‌آباد بنا نهاد که در آن عصر، بیرون از حصار ناصری تهران بود.

پانویس[ویرایش]

  1. عین‌الدوله در شب ۱۶ رجب ۱۳۲۳ ه‍.ق لقب «اتابک» دریافت نمود (سپهر، مرآت الوقایع مظفری، ج ۲، ص ۸۱۶)، هر چند که با رخ دادن انقلاب مشروطه و بازگشت علی‌اصغر اتابک، این لقب دیگر بار توسط میرزا علی‌اصغر خان به کار رفت.
  2. در پی برکناری علی‌اصغر اتابک در ۲۲ جمادی‌الثانی ۱۳۲۱ ه‍.ق، کابینه‌ای بدون صدراعظم تشکیل شد که عین‌الدوله در آن کابینه سمت وزارت داخله را بر عهده داشت. اندکی بعد در ۵ ذیقعدهٔ ۱۳۲۱ ه‍.ق، عین‌الدوله لقب «وزیر اعظم» گرفت و رسماً رئیس هیئت وزیران شد. سپس‌تر در ۱۴ جمادی‌الثانی ۱۳۲۲ ه‍.ق لقب «صدراعظم» دریافت کرد. در شب ۱۶ رجب ۱۳۲۳ ه‍.ق لقب «اتابک» دریافت نمود.

منابع[ویرایش]

  1. «Children of Mozaffar-ed-Din Shah Qajar (Kadjar)»(انگلیسی)‎. qajarpages. بازبینی‌شده در ۱ فروردین ۱۳۹۱. 
  2. «Azodi-Qajar (Kadjar)»(انگلیسی)‎. qajarpages. بازبینی‌شده در ۱ فروردین ۱۳۹۱. 

پیوند به بیرون[ویرایش]