جمشید آموزگار

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جمشید آموزگار
جمشید آموزگار در یک سخنرانی، ۱۵ دی ۱۳۵۶
۷۱مین نخست‌وزیر ایران
مشغول به کار
۱۶ مرداد ۱۳۵۶ – ۵ شهریور ۱۳۵۷
حکمران محمدرضا پهلوی
فرد پیشین امیر عباس هویدا
فرد پسین جعفر شریف‌امامی
وزیر دارایی
مشغول به کار
۱۲ بهمن ۱۳۴۳ – ۷ اردیبهشت ۱۳۵۳
فرد پیشین امیرعباس هویدا
وزیر کشور
مشغول به کار
۷ اردیبهشت ۱۳۵۳ – ۱۶ مرداد ۱۳۵۶
نخست وزیر امیرعباس هویدا
فرد پیشین محمد سام
فرد پسین امیر قاسم معینی
وزیر بهداری
مشغول به کار
۱۶ اسفند ۱۳۴۲ – ۱۲ بهمن ۱۳۴۳
نخست وزیر حسنعلی منصور
امیرعباس هویدا
وزیر کشاورزی
مشغول به کار
۹ آبان ۱۳۳۸ – شهریور ۱۳۳۹
نخست وزیر منوچهر اقبال
وزیر کار
مشغول به کار
۹ شهریور ۱۳۳۷ – ۹ آبان ۱۳۳۸
نخست وزیر منوچهر اقبال
دبیرکلی حزب رستاخیز
اطلاعات شخصی
تولد ۴ تیر ۱۳۰۲
استهبان، استان فارس، ایران
مرگ ۷ مهر ۱۳۹۵ (۹۳ سال)
میامی، ایالت فلوریدا، ایالات متحده آمریکا
ملیت Flag of Iran
محل اقامت ایالات متحده
محل تحصیل دانشگاه کورنل نیویورک
پیشه رئیس اجلاس اوپک در تهران
تخصص سیاستمدار
دین اسلام شیعه

جمشید آموزگار (زادهٔ ۴ تیر ۱۳۰۲ در استهبان استان فارس، درگذشته در ۷ مهرماه ۱۳۹۵[۱][۲] در میامی[۳]) مهندس، اقتصاددان و دولتمرد ایرانی بود. از شهریور ۱۳۵۶ تا شهریور ۱۳۵۷ نخست‌وزیر ایران بود. پیشتر نیز، وزیر کشور، وزیر بهداری، کارشناس بانک جهانی (رییس مجمع سالانه این بانک در سال ۱۳۴۶) و صندوق بین‌المللی پول و رئیس دوره‌ای اوپک بود.[۴]

تدوین و تصویب نخستین قانون کار کشور، لوایح قوانین امور استخدامی، تلاش در جهت تثبیت قیمت نفت ایران و تزریق در آمدهای حاصل از فروش نفت به ارکان و زیر ساخت های اقتصادی کشور، به خصوص اقتصاد کشاورزی ایران از جمله اقدامات در دوره نخست وزیری او در فاصله سال‌های۱۳۵۶ تا ۱۳۵۷ بود.

اوان زندگی و تحصیلات[ویرایش]

جمشید آموزگار متولد چهارم تیر ماه ۱۳۰۲ در استهبان استان فارس است. پدرش حبیب‌الله آموزگار از قضات وزارت عدلیه رضاشاه و عضو مجلس مؤسسان و دوره‌های دوم و سوم مجلس سنای ایران بود و در کابینه حسین علاء وزارت فرهنگ را بر عهده داشت.

وی دوران ابتدایی و متوسطه را در تهران گذراند و تحصیلات دانشگاهی اش با جنگ جهانی دوم مقارن شد. او تحصیل در رشته‌های حقوق و اقتصاد دانشگاه تهران را رها کرد و به آمریکا رفت. در دانشگاه کرنل کارشناسی و پی اچ دی مهندسی راه و ساختمان را به ترتیب در سال‌های ۱۳۲۴ و ۱۳۳۰ دریافت کرد[۵] او همچنین فوق لیسانس مهندسی هیدرولیک را در ۱۳۲۶ از دانشگاه واشینگتن دریافت کرد.[۶] در سال ۱۳۲۸ فعالیت‌های اجرایی خود را با سمت کارشناسی در سازمان ملل متحد آغاز کرد.

وزارت[ویرایش]

درسال ۱۳۳۷ دکتر منوچهر اقبال او را به وزارت کار برگزید که البته دوره کوتاهی را شامل می‌شد و در آبان ماه ۱۳۳۸ در پی ترمیم کابینه خود بار دیگر آموزگار را به وزارت کشاورزی منصوب کرد. در دوران وزارت کشاورزی به تهیه اولین قانون اصلاحات کشاورزی مأمور شد. جمشید آموزگار در سال ۱۳۴۲ توسط حسنعلی منصور (نخست وزیر وقت)، به وزارت بهداری منصوب شد. دولت منصور، دولتی با چهره‌های جوان متمایل به آمریکا بود که با ترور او برچیده شد و آموزگار در دولت جدید به ریاست امیرعباس هویدا در سال ۱۳۴۳ به وزارت بهداری منصوب شد. در دولت بعدی نیز هویدا از وی برای وزارت دارایی استفاده کرد. آموزگار تا سال ۱۳۵۴ در این وزارت فعال بود. در این دوران، امور مربوط به قیمت گذاری نفت و اوپک برعهده وی نهاده شد و به طور مستقیم با محمدرضا شاه پهلوی در ارتباط بود. در سال ۱۳۵۲، به همراه دیگر وزرای نفتی جهان در کنفرانس اوپک در وین توسط کارلوس شغال مارکسیست گروگان گرفته شد و سرانجام با وساطت جامعه جهانی پس از دو روز آزاد شد. او پس از آزادی «جان خود را در راه اعلیحضرت همایونی بی‌ارزش» خواند.

جمشید آموزگار در سال ۱۳۵۲، به عضویت در هیئت امنای دانشگاه تهران منصوب شد و در دی ماه همان سال ریاست اجلاس اوپک در تهران عهده دار شد و هویدا در کابینه جدید خود وزارت کشور را به آموزگار داد.

  • وزیر کار در کابینه منوچهر اقبال (از ۹ شهریور ۱۳۳۷ تا)
  • وزیر کشاورزی در کابینه منوچهر اقبال (از ۹ آبان ۱۳۳۸ تا)
  • وزیر بهداری در کابینه کابینه حسنعلی منصور (از ۱۳۴۲ تا)
  • وزیر بهداری در کابینه کابینه امیرعباس هویدا (از ۱۳۴۳ تا ۱۳۵۴)
  • وزیر دارایی در کابینه امیرعباس هویدا (تا ۱۳۵۴)
  • وزیر کشور در کابینه امیرعباس هویدا (از ۲ اردیبهشت ۱۳۵۳ تا)
  • وزیر مشاور در کابینه امیرعباس هویدا

نخست‌وزیری[ویرایش]

پس از ایجاد حزب رستاخیز توسط شاه، آموزگار به این حزب پیوست و در سال ۱۳۵۵ به دبیرکلی این حزب منصوب شد. پس از پایان رسیدن حکومت سیزده ساله هویدا، شاه آموزگار را در سال ۱۳۵۶ به نخست وزیری برگزید. به اعتقاد برخی، شاه با انتخاب آموزگار در صدد بر آمده بود تا خود، با مشارکت بخشیدن به مخالفانش، فرصت بحران زایی در ایران را از منتقدانش بگیرد. اما عملا در دوران نخست او، مخالفت‌ها بالا گرفت. برنامه دولت او فضای باز سیاسی، صرفه جویی و مهار بحران‌های اقتصادی اعلام شد.

رویدادهایی که در دوران نخست وزیری جمشید آموزگار روی داد و به جریان سرنگونی حکومت پهلوی سرعت بیشتری بخشید عبارت‌اند از:

این رخدادها سرانجام منجر به استعفای آموزگار از نخست وزیری در چهارم شهریور و استعفا از دبیرکلی حزب رستاخیز در مهر ۱۳۵۷ شد و او در اوج انقلاب به خاطر بیماری همسر آلمانی خود کشور را به قصد آمریکا ترک کرد و از کشته شدن رهایی یافت. وی از آن زمان تا درگذشت، در آمریکا اقامت داشت.

زندگی شخصی[ویرایش]

آموزگار در در اواخر دوره حضور خود در آمریکا برای تحصیل با یک زن یهودی آلمانی‌تبار به نام «اولریکه» ازدواج کرد. پس از انقلاب فعالیت‌های وی بر اقتصاد جهانی و صندوق بین‌المللی پول متمرکز بود. او ابتدا به فلوریدا نزد پدر زن خود اقامت داشت و سپس به همراه برادرش جهانگیر آموزگار یک شرکت ساختمانی بنیاد نهاد.[۷]

او و همسرش در سال ۲۰۰۶ یک بورس تحصیلی برای دانشجویان کارشناسی که رشته یا ماینر ایران شناسی را در دانشگاه مریلند در کالج پارک تحصیل کنند پایه گذاشتند.[۸]

پانویس[ویرایش]

  1. جمشید آموزگار، از نخست‌وزیران دوران پهلوی درگذشت، رادیو فردا
  2. جمشید آموزگار، نخست‌وزیر پیشین ایران درگذشت، صدای آمریکا
  3. نخست‌وزیر پادشاه؛ بدترین زمان ملاقات با سرنوشت، بی‌بی‌سی فارسی
  4. «جمشید آموزگار». پژوهشکده باقر العلوم. بازبینی‌شده در ۲ اکتبر ۲۰۱۴. 
  5. “Cornell Alumni News Vol. 62, No. 11 (March 1, 1960)”. Home. 1960-03-01. Retrieved 2016-09-28. 
  6. University, Cornell. “Graduate School ANNOUNCEMENT FOR 1950-1951 SESSIONS”. Home. 2014-01-24. Retrieved 2016-09-28. 
  7. «تاریخ ایرانی». تاریخ ایرانی. ۲۰۱۶-۰۹-۲۸. بازبینی‌شده در ۲۰۱۶-۰۹-۲۸. 
  8. “Ulrike and Jamshid Amouzegar Undergraduate Scholarship in Persian Studies”. Advancement Portal. Retrieved 2016-09-28. 

منابع[ویرایش]


پیوند به بیرون[ویرایش]