یوسف خان امیر مجاهد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
یوسف خان امیر مجاهد
YousefKhanAmirMojahed.jpg
زادروز ۱۲۴۹ خورشیدی
۱۲۸۷ (قمری)
چهارمحال و بختیاری
پیشه نظامی
نقش‌های برجسته فرمانده قوای مشروطه
لقب امیر مجاهد


یوسف خان امیر مجاهد، پسر ششم حسینقلی خان ایلخانی و برادر کوچکتر علیقلی خان سردار اسعد بود. یوسف خان، در سال ۱۲۸۷ هجری قمری معادل ۱۲۴۹ هجری شمسی در چهارمحال و بختیاری متولد شد.[۱] وی در نهضت مشروطیت، به سهم خود فعالیتهایی را به عهده گرفت. هنگام بازگشت محمدعلی میرزا به ایران، امیرمجاهد به فرماندهی عدهای سوار بختیاری در کرج، با قشون وی درگیر شد و رشادتهای زیادی نشان داد.[۲]

پیوستن به مشروطه خواهان[ویرایش]

یوسف خان، به خواست برادر بزرگتر خود، علیقلی خان سردار اسعد، وارد اردوی مشروطه طلبان شد. اقامت سردار اسعد در پاریس، مصادف شد با به توپ بستن مجلس شورای ملی و دستگیری مشروطه خواهان، لذا روشنفکران ایرانی، به اروپا مهاجرت کرده و در این زمان، یوسف خان امیر مجاهد نیز به همراه سردار اسعد، در پاریس حضور داشت و در آن روزها، خانه سردار اسعد، محل آمد و شد رجال سیاسی و روشنفکران ایرانی گشته بود.[۳]

پس از آنکه سردار اسعد متقاعد گشته بود که عملأ وارد درگیری علیه محمدعلی شاه گردد، ابتدا در سال ۱۲۸۷ ه. ش یوسف خان امیر مجاهد را برای چند منظور، به ایران فرستاد. یوسف خان ابتدا به بختیاری رفته و به درخواست علیقلی خان، موضوع فتح اصفهان و تهران را با برادران و عموزاده‌های خویش مطرح نمود و بمنظور رفع کدورت با عموزاده‌ها، یعنی ضرغام السلطنه و سلطان محمد خان سردار اشجع و غلامحسین خان سالار محتشم پیمان نامه‌ای نوشتند. سپس امیر مجاهد شروع به جمع‌آوری نیرو و قشون نمود و تا زمان ورود سردار اسعد به بختیاری، تعداد هفتصد سوار زبده بختیاری، مهیا نمود.[۴]

فتح تهران[ویرایش]

جنبش مشروطه
Constitutional forces in Tabriz.jpg
عده‌ای از اعضای گروه فوج نجات تبریز.
سال ۱۹۰۹ میلادی.
شاهان قاجار
نام

دورهٔ پادشاهی

آقامحمد خان

فتحعلی شاه
محمدشاه
ناصرالدین شاه
مظفرالدین شاه
محمدعلی شاه

احمدشاه

۱۱۷۵–۱۱۶۱
۱۲۱۳–۱۱۷۶
۱۲۲۶–۱۲۱۳
۱۲۷۵–۱۲۲۶
۱۲۸۵–۱۲۷۵
۱۲۸۸–۱۲۸۵

۱۳۰۴–۱۲۸۸

در زمان فتح تهران بدست مجاهدین و سواران بختیاری، یوسف خان امیر مجاهد نیز در اردوی سردار اسعد حضور داشت و یکی از فرمانده‌های قشون بختیاری بود.[۵] زمانیکه کلنل لیاخوف توسط سواران بختیاری، در تهران دستگیر شد، سپهدار تنکابنی و سردار اسعد، حفاظت از وی را، به یوسف خان سپردند، که در صورت حمله مشروطه خواهان، بمنظور کشتن لیاخوف، از جان وی حفاظت نماید.[۶]

قیام سعادت[ویرایش]

امیر مجاهد، در قیام سعادت، به رهبری شیخ خزعل (شیخ قدرتمند مناطق عرب نشین خوزستان، در زمان قاجار و پهلوی اول)، نیز نقش مهمی داشت. در این قیام، خوانین بختیاری و شیخ خزعل هم پیمان شدند، که در مقابل برنامه ایجاد تمرکز رضاخان، ایستادگی کنند. امیر مجاهد، به نمایندگی از طرف خوانین بختیاری انتخاب شد و به همین منظور، شیخ خزعل، با همکاری یوسف خان امیر مجاهد، کمیته‌ای به نام قیام سعادت تشکیل دادند و در دو جبهه، به مبارزه با حکومت رضاخان پرداختند.

زمانیکه خبر تسلیم شدن شیخ خزعل را به یوسف خان دادند، او نیز عقب‌نشینی کرد و مدتی در کوهستانهای بختیاری متواری بود، ولی در نهایت خود را تسلیم حکومت مرکزی کرد و به زندان رفت. وی مدتی در زندان رضاخان به سر برد. سرانجام با وساطت نزدیکان، یوسف خان از زندان آزاد گشت.[۷]

قلعه یوسف خان امیر مجاهد[ویرایش]

قلعه یوسف خان امیر مجاهد در ۲۵ کیلومتری باختر شهرکرد و در روستای شمس‌آباد واقع است. این قلعه متعلق به یوسف خان امیر مجاهد بوده و در حدود ۱۲۰ سال پیش، بدست وی ساخته شده‌است. مصالح این قلعه از خشت بوده، نمای آجری دارد و در دو طبقه همکف و زیرزمین به صورت مجموعه‌ای شامل ورودی هشتی شکل، چهار برج و ابنیه جانبی ساخته شده‌است. طبقه همکف بنا دارای یک ایوان ستون دار است و نقوش به کار رفته در ته ستون‌های ایوان شمالی، از مهم‌ترین تزیینات آن به شمار می‌رود.

قلعه امیر مجاهد[ویرایش]

نوشتار اصلی: قلعه امیر مجاهد

قلعه امیر مجاهد، یا باغ امیر مجاهد یکی از بناهای تاریخی رامهرمز می‌باشد. این قلعه در زمان استقرار و تسلط خوانین بختیاری در منطقه رامهرمز در اواخر قاجار توسط یوسف خان ساخته شده است و به شماره ثبت ۳۷۷۱ مورخ ۱۲/۶/۱۳۸۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.[۸]

قلعه امیر مجاهد در انتهای باغی ساخته شده که از انواع درختان از قبیل نخل، پرتقال و گل و گیاه پوشیده شده است. از ویژگی‌های قلعه امیر مجاهد نوع معماری آن است که منحصر به دوره قاجار می‌باشد.[۹]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. «نسبت برخی از خوانین بختیاری». دانشنامه ایرانیکا. 
  2. جین راف گارثویت، تاریخ سیاسی و اجتماعی بختیاری، ترجمه: مهراب امیری، انتشارات بهمن، تهران:۱۳۷۳. (ص ۳۴۸ و ص ۲۹۸)
  3. بامداد، مهدی. شرح حال رجال ایران، انتشارات زوار، تهران:۱۳۵۷. (جلد ۱، ص ۱۲۲)
  4. امیر بهادر، جعفر قلی خان. خاطرات سردار اسعد، انتشارات اساطیر، تهران:۱۳۷۲. (ص ۱۳۴)
  5. احمدی، مهران. حکومتگران بختیاری، پازیتیگر، تهران:۱۳۸۵. (ص ۱۶۱)
  6. بهنود، مسعود. دولتهای ایران، فرهنگ و ارشاد، تهران (ص ۳۷۱)
  7. مکی، حسین. تاریخ بیست ساله، انتشارات علمی، تهران:۱۳۷۴. (جلد ۳، ص ۱۷۲)
  8. پورتال سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خوزستان
  9. پورتال سازمان میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری استان خوزستان:خانه بهبهانی یا باغ امیر مجاهد

منابع[ویرایش]

  • بهنود، مسعود. دولتهای ایران، فرهنگ و ارشاد، تهران
  • جین راف گارثویت، تاریخ سیاسی و اجتماعی بختیاری، ترجمه: مهراب امیری، انتشارات بهمن، تهران:۱۳۷۳.
  • بامداد، مهدی. شرح حال رجال ایران، انتشارات زوار، تهران:۱۳۵۷.
  • امیر بهادر، جعفر قلی خان. خاطرات سردار اسعد، انتشارات اساطیر، تهران:۱۳۷۲.