علی امینی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
علی امینی
نخست‌وزیر ایران
مشغول به کار
۱۶ اردیبهشت ۱۳۴۰ – ۲۶ تیر ۱۳۴۱
در زمانِ محمدرضا شاه پهلوی
پیش از او: جعفر شریف‌امامی
بعد از او: اسدالله علم
وزیر اقتصاد ملی
مشغول به کار
۱۳۲۹ – ۱۳۲۹
نخست وزیر رجبعلی منصور
پیش از او: آقاخان اشرفی
بعد از او: صادق وثیقی
وزیر اقتصاد ملی
نخست وزیر محمد مصدق
وزیر دارائی
نخست وزیر فضل‌الله زاهدی
پیش از او: نظام‌الدین امامی
بعد از او: غلامحسین فروهر
سفیر ایران در ایالات متحده
نمایندهٔ لاهیجان در مجلس مؤسسان دوم
اطلاعات شخصی
تولد علی امینی مجدی
۱۲۸۴ خورشیدی
تهران، ایران
مرگ ۲۱ آذر ۱۳۷۱
پاریس، فرانسه
ملیت  ایران
همسر بتول وثوق
فرزندان ایرج امینی[۱]
پیشه سیاستمدار
دین اسلام

دکتر علی امینی مجدی (۱۲۸۴–۱۳۷۱) سیاست‌مدار ایرانی و یک دوره از اردیبهشت ۱۳۴۰ تا تیر ۱۳۴۱ نخست‌وزیر ایران بود.[۲]

او فرزند محسن امین‌الدوله (داماد مظفرالدین شاه و مالک معروف) نوهٔ علی امین‌الدوله (صدراعظم مظفرالدین شاه) و نتیجهٔ میرزا محمد خان مجدالملک سینکی (وزیر و منشی عصر ناصری) بود.

زندگی‌نامه[ویرایش]

علی امینی در تهران به دنیا آمد. مادرش فخرالدوله[۳] دختر مقتدر و مدبّر مظفرالدین شاه و برادر بزرگ‌ترش ابوالقاسم امینی مجدی بود. امینی در جوانی با بتول وثوق دختر حسن وثوق (وثوق الدوله) (رئیس‌الوزرای دوره قاجار و عاقد قرارداد ۱۹۱۹) ازدواج کرد.

او پس از اتمام تحصیلات خود در مدرسه دارالفنون تهران به فرانسه رفت و حقوق و اقتصاد خواند و در رشتهٔ اقتصاد موفق به اخذ درجه دکترا شد. پس از بازگشت به ایران نخست در سال ۱۳۱۰ در دادگستری مشغول به کار شد. وی ورود به دادگستری را شروع مناسبی برای ورود به کار سیاسی می‌دانست. با انتصاب داور به وزارت مالیه در سال ۱۳۱۲ او نیز که از افراد مورد اعتماد داور بود به وزارت مالیه رفت و به عنوان عضو اداره اقتصاد مشغول به کار شد.[۴]

وی از سال ۱۳۲۱ تا ۱۳۲۹ مدتی را خارج از ایران گذراند تا اینکه در سال ۱۳۲۹ به ایران بازگشت و در کابینه منصور به وزارت اقتصاد منصوب شد.[۵] وی در کابینه دکتر محمد مصدق ابتدا به عنوان فرد مناسبی برای وزارت کشور در نظر گرفته شد اما به دلیل مخالفت شاه به وزارت اقتصاد و دارایی منصوب شد.[۶]

پس از کودتای ۲۸ مرداد در مقام وزیر دارائی کابینه سپهبد زاهدی مذاکرات با کنسرسیوم را اداره کرد که منجر به قرارداد کنسرسیوم شد.[۷] در سال ۱۳۴۰ با حمایت دولت جان اف کندی در آمریکا به سمت نخست‌وزیری منصوب شد. آزادی فعالیت احزاب سیاسی از جمله جبهه ملی، اصلاحات ارضی و مبارزه با فساد از اقدامات دولت او بود. کوشش‌های او در کاهش نقش شاه در اداره امور کشور با حمایت بخشی از دستگاه ریاست جمهوری آمریکا، خیلی زود با مقاومت و مخالفت محمدرضا شاه پهلوی و عدم همراهی اپوزیسیون شاه مواجه شد و نتیجتاً او پس از ناامیدی از همراهی جبهه ملی مجبور به کناره گیری شد.

امینی به دلیل عدم اعتماد شاه به وی و اختلاف با شاه در مورد تنظیم بودجه در سال ۱۳۴۱ از نخست وزیری استعفا کرد و دیگر به عنوان نخست وزیر منصوب نشد. ارتباط شاه با وی محدود به مشارکت در برخی مراسم رسمی بود. در مهرماه سال ۱۳۵۷ برای مشاوره در مورد رفع نا آرامی‌ها به دیدار شاه دعوت شد. وی به شاه پیشنهاد داد یا به مسافرت برود یا هیاتی را برای تصمیم گیری در مورد آینده کشور تشکیل دهد و یا یکی از انقلابیون مانند مهندس بازرگان را به نخست وزیری انتخاب کند. همهٔ پیشنهادها به دلیل بدگمانی شاه به وی رد شد.[۸] امینی پس از انقلاب ایران در فرانسه زندگی می‌کرد و یکی از رهبران مخالفان جمهوری اسلامی ایران بود.

کتاب خاطرات علی امینی که توسط دانشگاه هاروارد تحت عنوان خاطرات شفاهی ایران گردآوردی شده بود، در سال ۱۳۷۶ به همت محسن کچوئی صاحب امتیاز انتشارات صفحه سفید به چاپ رسید.

تبارنامه[ویرایش]

تبارنامه خاندان امینی
 
 
 
 
باباخان
 
 
 
میرزا اسدالله نوری
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
آقافتحعلی
 
دختر
 
میرزا آقاخان نوری
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مجدالملک سینکی
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
علی امین‌الدوله
 
تقی‌ مجدالملک
 
طاووس خانم
 
معتمدالسلطنه
 
هما خانم
 
علاءالسلطنه
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
محسن‌ امین‌الدوله
 
اشرف‌الملوک فخرالدوله
 
حسن وثوق
 
احمد قوام
 
 
 
حسین علاء
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ابوالقاسم امینی
 
علی امینی
 
احمد امینی
 
محمود امینی
 
معصومه امینی
 
 
 
 
 


جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. «ایرج امینی: آمریکایی‌ها روز ۲۸ مرداد نقشی نداشتند». تاریخ ایرانی. ۲۰۱۵-۱۰-۱۶. بازبینی‌شده در ۲۰۱۵-۱۰-۱۶. 
  2. «۱۶ اردیبهشت، علی امینی نخست‌وزیر شد». تاریخ ایرانی. بازبینی‌شده در ۲۶ ژانویه ۲۰۱۵. 
  3. http://55online.ir/news/حال-خراب-خانه‌های-اشرافی
  4. خاطرات علی امینی - شابک ۹۶۴-۵۵۷۰-۳۸-۷ صفحه: 63 - 61
  5. خاطرات علی امینی - شابک ۹۶۴-۵۵۷۰-۳۸-۷ صفحه: 85-87
  6. خاطرات علی امینی - شابک ۹۶۴-۵۵۷۰-۳۸-۷ صفحه: 93-95
  7. خاطرات علی امینی - شابک ۹۶۴-۵۵۷۰-۳۸-۷ صفحه: 113
  8. خاطرات علی امینی - شابک ۹۶۴-۵۵۷۰-۳۸-۷ صفحه: 177-180

منابع[ویرایش]

وزرای کابینهٔ علی امینی
ر. وزیر وزارت‌خانه
1 علی امینی نخست وزیر
2 نورالدین الموتی دادگستری
3 حسین قدس نخعیعباس آرام خارجه
4 سپهبد صادق امیرعزیزی کشور
5 سپهبد علی‌اصغر نقدی جنگ
6 عبدالحسین بهنیا (کفیل) ← محمدعلی هنجنی دارایی (گمرکات و انحصارات)
7 مهندس هوشنگ سمیعی وزیر پست و تلگراف
8 عطاءالله خسروانی کار
9 غلامعلی فریورتقی سرلک صنایع و معادن
10 جمال گنجی راه
11 دکتر عبدالحسین طبا (نپذیرفت) ← دکتر ابراهیم ریاحی بهداری
12 دکتر حسن ارسنجانی کشاورزی
13 جهانگیر آموزگار بازرگانی
14 محمد درخشش فرهنگ
15 - وزیر علوم و آموزش و پرورش
16 مسعود فروغیعلی وثوقاحمد نامدار معاون نخست‌وزیر