عبدالصمد میرزا عزالدوله

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
عبدالصمد میرزا عِزّالدوله سالور

عبدالصمد میرزا ملقب به عِزّالدوله (زادهٔ ۱۲۲۴ - درگذشت ۱۳۰۸) شاهزاده قاجار و چهارمین پسر محمدشاه بود.

پیکرهٔ عبدالصمدمیرزا عزالدوله (اثر ابوتراب غفاری در سال ۱۳۰۰ قمری)
شاهزاده عبدالصمد میرزا (عِزّالدوله) برادر ناصرالدین شاه قاجار و عملهٔ خلوت در چمن سلطانیه، سنهٔ ۱۲۷۶

عبدالصمد میرزا در سال ۱۲۶۱ هجری قمری در تهران متولد شد. در کودکی پدر خود را از دست داد. در ۱۲۷۱ به فرمان برادرش، ناصرالدین‌شاه، لقب عِزّالدوله دریافت کرد و با پیشکاری حسنعلی‌خان آجودان‌باشی به حکومت قزوین منصوب شد. او تا سال ۱۲۷۴ حاکم قزوین بود و پس از آن به ترتیب به حکومت همدان، زنجان، و ملایر و تویسرکان رسید. او از همراهان ناصرالدین شاه در سفر اولش به اروپا (۱۲۹۰ هجری قمری) بود و پس از بازگشت به مقام ایلخانی‌گری ایل قاجار رسید. در سال ۱۳۰۰ در رأس هیئتی برای تبریک تاجگذاری الکساندر سوم تزار روسیه، به آن کشور رفت و پس از بازگشت دست از کار دولتی کشید و گوشه‌گیری اختیار کرد.

عزالدوله زبان فرانسه را نزد ژول ریشار از معلمان فرانسوی دارالفنون آموخته بود و علاوه بر این زبان بر عربی و انگلیسی نیز تسلط داشت. او به مطالعهٔ تاریخ علاقه داشت و از طریق مجلات و روزنامه‌های اروپایی با اوضاع دنیای آشنا بود. عزالدوله در سمت شرقی باغ فردوس، ییلاقی بزرگ و مصفا داشت و غالب اوقات خود را در آن‌جا می‌گذراند.

عزالدوله در سال ۱۳۰۸ در تهران درگذشت و در حرم فاطمه معصومه در آرامگاه محمدشاه به خاک سپرده شد.[۱]

پس از اجباری شدن نام خانوادگی توسط رضا شاه، چون مادر عزالدوله از قبیلهٔ ترکمن سالور بود، او و فرزندانش نام خانوادگی «سالور» را برای خود برگزیدند. همسر عقدی عزالدوله، تاج‌ماه خانم دختر علیقلی میرزا اعتضادالسلطنه (پسر پنجاه و چهارم فتحعلی‌شاه) بود. او همچنین در دوران حکومت در همدان نگارالسلطنه (دوم) از نوادگان عباس میرزا را به همسری گرفت ولی در نهایت مجبور به طلاق او شد. عزالدوله چند همسر صیغه نیز داشت.[۲] شهربانو خانم از دیگر زنان عبدالصمد میرزا بود که به همراه دیگر زنان او در باغات محله مقصود بیک که متعلق به سالور بود زندگی میکردند . البته تا پیش از نام گذاری خیابان ها به طور رسمی آنجا را سه راه عزالدوله می نامیدن ، حاصل ازدواج شهربانو و عبدالصمد میرزا پسری به نام انوشیروان میرزا بود ، که با خانم معصومه معماری که او را مصی جان خطاب میکردند ازدواج کرد و حاصل این ازدواج دو پسر به نام های عبدالصمد میرزا و فیروز میرزا بود ، شازده انوشیروان و همسرش هر دو در یک سال در گذشتند و عبدالصمد میرزا نیز به علت ناراحتی قلبی درگذشت او همسری آمریکایی داشت که حاصل ازدواج آنها پسری به نام نادر قلی است که هم اکنون در آمریکا زندگی میکند و ۶۵ سال سن دارد . اما فیروز میرزا به سرطان حنجره مبتلا شد و مجبور شد برای خرج عمل تمامی باغات شمیران را بفروشد او نیز چندی بعد در تهران به علت سکته مغزی درگذشت .او نیز با خانمی ایتالیایی ازدواج کرد و صاحب یک دختر و پسر شد پسرش در سن ۱۴ سالگی بر اثر تصادف با اتومبیل در ایتالیا جان باخت اما دخترش اکنون ساکن رم است .عبدالصمد میرزا در امامزاده صالح تجریش دفن است و فیروز میرزا در مقبره سالور ها در بهشت زهرا دفن است ، او پیش از سال ۵۷ به همراه والاگهر بهمن پهلوی ، پسر شاپور غلامرضا پهلوی ، برادر شاه ، کسب و کار شخصی داشتند

منابع[ویرایش]

  1. اميران و وزيران دفن شده در حرم حضرت معصومه عليهاالسلام
  2. عین‌السلطنه، قهرمان میرزا.روزنامه خاطرات عین‌السلطنه. تهران: اساطیر، ۱۳۷۴
  • معیری، دوستعلی (۱۳۶۱رجال عصر ناصری، تهران: نشر تاریخ ایران
  • عاقلی، باقر (۱۳۸۳شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران (جلد دوم)، تهران: نشر گفتار با همکاری نشر علم