حسنعلی منصور

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
حسنعلی منصور
Hassan Ali Mansur.jpg
نخست‌وزیر ایران
مشغول به کار
۱۴ اسفند ۱۳۴۲ – ۱ بهمن ۱۳۴۳
در زمانِ محمدرضا پهلوی
پس از اسدالله علم
پیش از امیرعباس هویدا
اطلاعات شخص
زاده اردیبهشت ۱۳۰۲
تهران، ایران
درگذشت ۱ بهمن ۱۳۴۳ (۴۱ سال)
تهران، ایران
ملیت  ایران
حزب سیاسی حزب ایران نوین
همسر(ان) فریده امامی خویی
محل
تحصیل
دانشگاه تهران
شغل سیاستمدار
مذهب اسلامشیعه

حسنعلی منصور (زادهٔ اردیبهشت ۱۳۰۲ - کشته‌شده در ۱ بهمن ۱۳۴۳) سیاست‌مدار ایرانی و یک دوره نخست‌وزیر ایران بود. وی در ۱ بهمن ۱۳۴۳ خورشیدی، در مقابل مجلس شورای ملی توسط گروهی از نزدیکان مجتبی میرلوحی، مشهور به «نواب صفوی» ترور شد.[۱] پس از ترور حسنعلی منصور، امیرعباس هویدا به سمت نخست‌وزیر ایران منصوب شد.[۲]

زندگی[ویرایش]

حسنعلی منصور فرزند علی منصور (وزیر و نخست‌وزیر عصر پهلوی) و نوهٔ دختری حسن رئیس ظهیرالملک (حکمران و دولتمرد عصر قاجار و پهلوی) بود. او در اردیبهشت ۱۳۰۲ چشم به جهان گشود و پس از پایان دوران تحصیل در دبیرستان فیروز بهرام و دریافت مدرک لیسانس حقوق و علوم سیاسی از دانشگاه تهران، کار دولتی خود را در سال ۱۳۲۴ در وزارت امور خارجه آغاز کرد و با پشتوانه قوی خانوادگی مدارج ترقی را طی کرد. او پس از یک ازدواج ناموفق، با فریده امامی نوهٔ دختریِ وثوق الدوله ازدواج کرد و با خانواده‌های متنفذ وثوق، قوام و امینی هم نسبت خانوادگی پیدا کرد. منصور اولین دبیرکل حزب ایران نوین بود و پس از احراز پست نخست‌وزیری بجای امیر اسدالله علم، قصد انجام اصلاحات و تغییراتی را داشت و کوشش نمود که با روحانیت از در سازش درآید. حسنعلی منصور، خمینی را در ۸ فروردین ۱۳۴۳ از تهران به منزلش در قم بازگرداند. پس از سخنرانی سید روح‌الله خمینی در چهارم آبان ۱۳۴۳ در قم علیه تصویب قانون اجازه استفاده مستشاران آمریکایی در ایران از مصونیتها و معافیتهای قرارداد وین نوشته شده در بند دوم کنوانسیون وین خمینی دستگیر و در ۱۳ آبان ۱۳۴۳ به ترکیه تبعید شد.[۳]

ترور[ویرایش]

در روز یکم بهمن ۱۳۴۳، حسنعلی منصور که نخست‌وزیر وقت ایران بود، در مقابل مجلس شورای ملی توسط محمد بخارایی،[۴] از اعضاء موتلفه اسلامی و از نزدیکان نواب صفوی ترور شد.[۱]

حسنعلی منصور پس از چند عمل جراحی در بیمارستان پارس تهران درگذشت و پیکرش را با تشریفات ویژه در آرامگاه رضا شاه در شهر ری به خاک سپردند. پس از انقلاب، آرامگاه‌های رضا شاه و پنجاه تن از وابستگان حکومت پهلوی از جمله حسنعلی منصور به دستور صادق خلخالی خراب شدند.

اسدالله لاجوردی که در ترور حسنعلی منصور نقشی بر عهده داشت، بازداشت و نهایتاً به تحمل ۱۸ ماه حبس محکوم شد.[۵]

حواشی ترور[ویرایش]

در ۲۰ دی ۱۳۹۵ خورشیدی، اسدالله بادامچیان از اعضای حزب مؤتلفه اسلامی، با بیان خاطراتی از اکبر هاشمی رفسنجانی گفت: یکی از هفت اسلحه مورد استفاده به منظور ترور حسنعلی منصور، توسط هاشمی رفسنجانی تهیه شد.[۶] در روز ۲۳ دی ۱۳۹۵ خورشیدی، این ادعای اسدالله بادامچیان توسط دفتر هاشمی رفسنجانی تکذیب شد.[۷][۸][۹][۱۰] بیان این مطلب از سوی بادامچیان واکنش‌های زیادی بدنبال داشت، که منجر به انتشار یادداشتی از سوی وی شد.[۱۱]

بخشی از یادداشت: چند سال قبل عده‌ای از شورای مرکزی مؤتلفه اسلامی از جمله مرحوم عسگراولادی، مرحوم حاج حیدری و آقایان حبیبی و امانی و… به دیدار آقای هاشمی رفته بودیم. در آن دیدار صحبت از شهدای ۲۶ خرداد و جریان کاپیتولاسیون و اجرای حکم الهی مرجع تقلید بر منصور به میان آمد. مرحوم حاج حیدری گفت اسلحه‌اش را که شما داده بودید و آقای هاشمی با خنده گفت «اگر الان شما این را بگویید من تکذیب می‌کنم». و من گفتم تا شما زنده هستید آن را نخواهیم گفت.

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ترورهای فدائیان اسلام؛ از احمد کسروی تا حسین علاء، بی‌بی‌سی فارسی
  2. «عصا، پیپ و گل ارکیده؛ معمای ناتمام هویدا». بی‌بی‌سی فارسی، ۱۹ فروردین ۱۳۹۰. 
  3. پزشک زاد، ایرج: مروری در واقعه ۱۵ خرداد ۱۳۴۲، چاپ سوم، شرکت کتاب، لس آنجلس، ۲۰۰۸ میلادی، ص. ۱۵۵–۱۵۷
  4. کاظم مقدم، خشونت قانونی، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۰ تهران، ص ۴۷۳
  5. نگاهی دیگر: فراز و فرود اسدالله لاجوردی، 'نماد خشونت دولتی' در اوایل دهه شصت، بی‌بی‌سی فارسی
  6. «اسدالله بادامچیان: اسلحه ترور حسنعلی منصور را آیت‌الله هاشمی داده بود». ایلنا، ۲۰ دی ۱۳۹۵. 
  7. یکی از هفت اسلحه - افشای یک واقعیت تاریخی درباره هاشمی رفسنجانی - خبرگزاری ایسنا
  8. خاطره‌ای محرمانه از هاشمی تا کنون جایی بازگو نشده بود.
  9. ویدئو-خاطره محرمانه از هاشمی رفسنجانی از زبان بادامچیان-
  10. هاشمی رفسنجانی: امام اجازه ترور منصور را نداد--لینکی که موضوع پاراگرافی جدا باشد
  11. «قرار بود در زمان حیات آقای هاشمی این موضوع تکذیب شود». فارس نیوز، ۲۷ دی ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۱۶ ژانویه ۲۰۱۷. 
  • ناگفته‌ها، از مهدی عراقی، ص ۲۱۱ و ۲۱۲
  • کتاب ظهور و سقوط سلطنت پهلوی، جلد ۲، ص ۳۵۵ و ۳۵۶
  • معمای هویدا، دکتر عباس میلانی
  • تاریخ بیست ساله ایران، حسین مکی، ج ۸، صفحات پایانی کتاب، گزارش صادق خلخالی از تخریب آرامگاه رضا شاه پهلوی