سید محمدرضا مساوات شیرازی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
محمدرضا مساوات، نفر اول نشسته از راست

سید محمدرضا مساوات (شیرازی) (۱۲۴۴–۱۳۰۴) روزنامه‌نگار و سیاست‌مدار عصر مشروطه بود. او سردبیر روزنامه مساوات، عضو کمیته انقلاب ملی و نماینده دوره‌های دوم، سوم، چهارم و پنجم مجلس شورای ملی، و از سران حزب دموکرات عامیون و سپس حزب سوسیالیست بود.

زندگی[ویرایش]

ردیف اول از سمت چپ: حسن تقی‌زاده، محمدرضا مساوات، حسین قلی خان، وحیدالملک شیبانی. ردیف دوم از چپ: محمدعلی جمال‌زاده، سید ابوالحسن علوی، محمدعلی مافی نظام السلطنه، ناشناس، عزت‌الله خان هدایت، قاسم صوراسرافیل، ناشناس. برلین ۱۹۱۸

سید محمدرضا از اهالی برازجان بود. در اوائل عمر در شیراز مشغول تحصیلات بود، بعد به تهران آمد و نزد میرزا ابوالحسن جلوه تحصیل می‌نمود. در جریان تحصن علمای تهران در ۱۳۲۳ ه‍.ق برای ضدیت با عین‌الدوله و مطالبه اصلاحات اساسی در حرم عبدالعظیم او هم جزو سایر علما در آنجا بود. در دورهٔ اول مشروطیت روزنامه مساوات را منتشر می‌کرد، بدین جهت به مساوات معروف شد. همچنین یکی از ۹ عضو کمیتهٔ انقلاب ملی بود که مسئولیت هماهنگی و راهبری فعالیت‌های آزادی‌خواهان را بر عهده داشت.

نام سید محمدرضا مساوات به همراه سید جمال الدین واعظ، ملک‌المتکلمین و جهانگیرخان صور اسرافیل در فهرست چهار نفری بود که محمدعلی شاه پیش از به توپ بستن مجلس، درخواست تبعید آنها را از ایران کرده بود،[۱] که با ایستادگی مجلس روبرو شد. مساوات پس از به توپ بستن مجلس در ۱۳۲۶ ه‍.ق از تهران گریخت و با زحمات زیاد از راه مازندران و گیلان خود را به تبریز رساند و به سایر مشروطه‌خواهان پیوست و انتشار روزنامهٔ مساوات را پی گرفت.

پس از فتح تهران به پایتخت برگشت و به اتفاق سید عبدالرحیم خلخالی روزنامه مساوات را انتشار داد. در دورهٔ دوم مجلس از تبریز به نمایندگی انتخاب شد و در دوره‌ سوم به جای یکی از نمایندگان مستعفی در تهران در اول تیر ۱۲۹۴ برگزیده و وارد مجلس شد اما نمایندگی اش چند ماه بیشتر دوام نیافت. با پیشروی ارتش روسیه بسوی تهران در جریان جنگ جهانی دوم، مجلس تعطیل شد و او نیز همراه با بسیاری از نمایندگان مجلس از تهران مهاجرت کرد و به کرمانشاه و سپس استانبول رفت. پس از جنگ جهانی اول بار دیگر به نمایندگی تهران در مجلس انتخاب شد و در دوره پنجم هم نماینده ساوجبلاغ شد.

روزنامه مساوات از روزنامه‌های تند و انقلابی در زمان خود محسوب می‌شد. مساوات رکیک‌ترین جملات را علیه شاه و درباریان در این روزنامه و نیز شب‌نامه‌هایش می‌نوشت. احمد کسروی از بعضی نوشته‌های مساوات به لحاظ اخلاقی انتقاد کرده و تندروی مساوات در بدگویی از محمدعلی شاه را یکی از دلایل نزدیک شدن محمدعلی شاه به روس‌ها و دشمنی‌اش با مشروطه‌خواهان می‌داند. از جمله این‌که یک‌بار طوماری به بازار تهران برده بود تا مردم گواهی کنند که ام الخاقان مادر محمدعلی شاه بدکاره‌است.[نیازمند منبع]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ملک‌زاده م، تاریخ انقلاب مشروطیت ایران، تهران. ۱۳۷۱.انتشارات علمی. ص ۷۰۵ و ۸۲۱ شابک =۹۶۴-۳۷۲-۰۹۲-۶