محسن صدر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
محسن صدر
صدرالاشراف
Mohsen Sadr.png
۴۹مین نخست‌وزیر ایران
مشغول به کار
خرداد ۱۳۲۴ – مهر ۱۳۲۴
در زمانِمحمدرضا شاه پهلوی
پس ازابراهیم حکیمی
پیش ازابراهیم حکیمی
رئیس مجلس سنای ایران
پس ازحسن تقی‌زاده
پیش ازجعفر شریف‌امامی
وزیر دادگستری ایران (پنج بار)
نماینده مجلس شورای ملی
حوزه انتخاباتیمحلات
سناتور
اطلاعات شخصی
زاده
سید محسن محلاتی

۱۲۵۰
محلات،
درگذشت۲۷ مهر ۱۳۴۱
تهران
ملیتایرانی
حزب سیاسیحزب سوسیالیست
شغلسیاستمدار
مذهباسلام شیعه

سید محسن محلاتی معروف به صدرالاشراف یا محسن صدر (۱۲۵۰ خورشیدی محلات - ۲۷ مهر ۱۳۴۱ خورشیدی تهران) سیاست‌مدار و نخست‌وزیر ایران از خرداد ۱۳۲۴ تا مهر ۱۳۲۴ بود. وی مدتی نیز رئیس مجلس سنای ایران بود.

زندگی‌نامه[ویرایش]

او در سال ۱۲۵۰ خورشیدی در محلات زاده شد. پدر او سید فخرالذاکرین روحانی روضه‌خوان به‌شمار می‌رفت. او درس‌های دینی را در مدرسه حاج ابوالفضل معمار اصفهانی (صنیع الملک) تحصیل کرد و مدتی نیز روضه‌خوان بود. بعدها به تهران آمد و عمویش او را به دربار قاجار وارد کرد. ابتدا معلم یکی از پسران ناصرالدین‌شاه شد.[۱] هنگامی که این پسر حاکم همدان شد، صدر نیز به‌عنوان دستیار او به کار پرداخت.

او در سال ۱۲۸۶ وارد عدلیه شد و به‌کار قضاوت پرداخت و در کنار کسانی چون سید نصرالله اخوی و سید محمد کاظم عصار و میرزا رضا ایروانی به نگارش قانون حقوق مدنی ایران پرداخت. صدر همچنین از دوستان سید حسین طباطبایی بروجردی بود. در جریان جنبش مشروطه و پس از به توپ بستن مجلس عده‌ای از مشروطه خواهان را محاکمه و مجازات کرد، اگرچه خود مدعی بود که به نجات بسیاری از آنان کمک کرده‌است ولی بسیاری معتقدند که او با اعدام و دار زدن آزادیخواهان، قساوت زیادی از خود نشان داده‌است.[۱]

محسن صدر در ۱۳۱۰ ه‍.خ به عنوان «مدعی‌العموم کل دیوان عالی تمیز» (دادستان کل کشور) برگزیده شد.[۲] او جمعاً پنج بار به وزارت دادگستری رسید. در سال ۱۳۱۵ بطور ناگهانی توسط رضاشاه عزل گردید. بعد به نمایندگی از مردم کمره، خمین و محلات به مجلس شورای ملی دوره یازدهم، دوازدهم و سیزدهم راه یافت.[۳] در خرداد ۱۳۲۴ نخست‌وزیر شد. در دوره نخست‌وزیری او جنگ جهانی دوم به پایان رسید و نیروهای بریتانیا و آمریکا ایران را ترک کردند. خودداری شوروی از تخلیه ایران منجر به غائله آذربایجان شد. او در دوران نخست‌وزیری همواره مورد حمله نمایندگان مجلس شورای ملی بود.[۱]

احمد کسروی در کتاب سرنوشت ایران چه خواهد بود به سختی به محسن صدر تاخته بود:

درباره صدرالاشراف ما هرچه انصاف بخرج دهيم باز چند ايراد بزرگي باو وارد است: نخست او نام بدي در تاريخ مشروطه بيادگار گزارده . در آنروزيكه مردان غيرتمند در برابر استبداد بالا افراشته براي استوار گردانيدن بنياد مشروطه ميكوشيدند، اينمرد در نتيجه نافهمي و غرض ورزي، با مشروطه خواهان دشمني نموده، افزار دست هواداران استبداد گرديده، عضو انجمن آل محمد بوده، در باغشاه مستنطقي كرده . اين بدنامي نبايستي فراموش گردد. دوم صدرالاشراف مرد بيدانشيست كه نه چيزي از زبانهاي اروپا ميداند و نه از اوضاع جهان آگاهست. دانسته‌هاي او بيش از اندازه يك پيشنماز محلهاي نيست. سوم بسيار كهنه انديش است. در واقع يك آخوند حسابيست و بخرافات عاميانه پابند است. چهارم اين مرد با نداري وارد ميدان زندگي شده و اكنون داراي ثروت هنگفتي ميباشد . يكمرد وقتيكه بكارهاي اجتماعي دخالت كرد و در اداره‌هاي دولتي داراي مقامي بود، تحصيل ثروت براي او دشوار نخواهد بود . لازم نيست رشوه بگيرد. غير از رشوه راههاي استفاده فراوانست . چيزيكه هست بايد مصالح كشور را زير پا گذاشته همه را قرباني استفاده گرداند. بايد وظيفه خود را فراموش سازد . از اينراه است كه ميتوان ثروتمند گرديد. اينست كسانيكه از دخالت در كارهاي اجتماعي ثروت پيدا كرده‌اند، حسن عقيده بآنها نتوان داشت. اينها عيبهاييست كه در محسن صدر هست و جاي انكار هم نيست.

پس از این وقایع او در دوره دوم و سوم مجلس سنای ایران، سناتور انتصابی شهر مشهد و رئیس مجلس سنا شد.[۱]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ بازیگران سیاسی عصر رضاشاهی و محمدرضاشاهی. ناصر نجمی. انتشارات انیشتین. ۱۳۷۳ تهران
  2. دانشنامهٔ جهان اسلام، درایهٔ «محسن صدر»
  3. «محسن صدر». کتابخانه دیجیتالی مجلس شورای اسلامی.

پیوند به بیرون[ویرایش]